II SAB/Wa 191/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Ewa Pisula - Dąbrowska, Sędziowie WSA - Maria Werpachowska, - Janusz Walawski (spr.), Protokolant - Anna Siwonia, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2007 r. sprawy ze skargi M. M. i E. N. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej 1) zobowiązuje Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. do rozpatrzenia wniosku skarżącego M. M. z dnia [...] czerwca 2006 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami postępowania administracyjnego, 2) odrzuca skargę E. N., 3) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. G. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek od towarów i usług w wysokości 52, 80 ( pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt) groszy tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. M. M. i E. N., powołując się na art. 2 oraz art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.), wystąpili do dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w W. z wnioskiem o udzielenie informacji o zagrożeniu epidemiologicznym w Z. związanym ze stanem wody w wodociągu miejskim zarządzanym i eksploatowanym przez Wodociągowo - Kanalizacyjne Gospodarstwo Pomocnicze przy Urzędzie Miasta Z. We wniosku tym poprosili również o: 1) wykaz (listę) wszystkich protokołów badań wody pobieranej z powyżej określonego wodociągu w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia otrzymania tego wniosku, 2) udostępnienie wszystkich protokołów badań wody pobranej z wodociągu w okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia otrzymania wniosku, 3) wykaz (listę) wszystkich pism (także poleceń, zarządzeń, decyzji itp.) skierowanych do WKGP lub Urzędu Miasta Z. w sprawie wyników badań wody w wymienionym okresie, 4) udostępnienie wszystkich pism (także poleceń, zarządzeń, decyzji itp.) skierowanych do WKGP lub Urzędu Miasta Z. w sprawie wyników badań w wymienionym okresie, 5) udostępnienie odpowiednich stron z książki pism wychodzących - potwierdzających wysłanie wyników badań z punktu 3, 6) udostępnienie odpowiedzi WKGP, Urzędu Miasta Z. lub innych pism (korespondencji) na temat wyników badań wody i wydanych poleceń, zarządzeń itp., 7) podanie zasad wyboru punktów pobierania próbek wody do badań w Z., 8) podanie punktów i okresów pobierania wody do badań z wodociągu miejskiego w Z., 9) informację, kto prowadzi i odpowiada za badania wody w Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w W. Wnioskodawcy wnieśli o udzielenie pisemnej odpowiedzi zgodnie z art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ponadto M. M. poinformował we wniosku, że w dniu 31 maja 2006 r. w imieniu mieszkańców Z., podczas wizyty w Stacji Sanitarno - Epidemiologicznej w W. zwrócił się o udostępnienie protokołów badań wody w Z. Żądanych informacji nie otrzymał, co w jego ocenie stanowi naruszenie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a w szczególności art. 3 ust. 2 i art. 10 ust. 2 powołanej ustawy. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. w dniu 22 czerwca 2006 r. skierował do wnioskodawców pismo, w którym poinformował m.in., że parametry bakteriologiczne i fizykochemiczne wody dostarczonej przez Wodociągowo - Kanalizacyjne Gospodarstwo Pomocnicze w Z. odpowiadają wymaganiom rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie wymagań dotyczących jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz. U. Nr 2003, poz. 1718). W okresie od dnia 1 stycznia 2005 r. do dnia dzisiejszego wystąpił tylko jeden przypadek, kiedy pobrana próbka wody nie spełniała wymagań powołanego rozporządzenia. Nastąpiło to w dniu 18 października 2005 r. W tej sytuacji Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. wydał decyzję nakazującą Wodociągowo - Kanalizacyjnemu Gospodarstwu Pomocniczemu w Z. doprowadzić wodę do stanu odpowiadającego obowiązującym normom sanitarnym z rygorem natychmiastowej wykonalności. Próbka wody pobrana w dniu 3 listopada 2005 r. nie wykazała odchyleń o wartości określonych w przedmiotowym rozporządzeniu. Jednocześnie wnioskodawcy zostali poinformowani, że "w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy nie ma podstaw do udzielenia pozostałych informacji. Celem ustawy o dostępie do informacji nie jest kontrola działań organów administracji, lecz prawo obywateli do wiedzy o sprawach publicznych. Ponadto wnioskodawcom zaproponowano w uzgodnionym terminie spotkanie celem udostępnienia do wglądu dokumentów i poinformowano, że istnieje możliwość odpłatnego wykonania dodatkowych czynności w postaci przygotowania kopii żądanych dokumentów zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W odpowiedzi na powyższe pismo M. M. i E. N. w dniu 24 sierpnia 2006 r. skierowali do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. "ostateczne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa". W piśmie tym wnioskodawcy stwierdzili m.in., że nie zrealizowano ich wniosku z dnia 1 czerwca 2006 r., a odmowa żądanych informacji jest bezpodstawna i narusza ustawę o dostępie do informacji publicznych. Ich zdaniem w udzielonej odpowiedzi nie zostały podane przepisy, na podstawie których odmówiono im żądanych informacji. Stwierdzili również, że nie są zainteresowani opinią Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. na temat: "celu ustawy i praw obywateli". Zarzucili również, że udzielający odpowiedzi wykazał się brakiem znajomości ustawy o dostępie do informacji publicznej, gdyż odmowa udzielenia informacji powinna przyjąć formę decyzji, o której mowa w art. 16 powołanej ustawy. Ponowili prośbę o realizację ich wniosku z dnia 1 czerwca 2006 r. i udzielenie na niego pisemnej odpowiedzi. Pismem z dnia 31 sierpnia 2006 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W., powołując się na art. 14 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wezwał wnioskodawców do wskazania sposobu i formy udostępnienia żądanych informacji. Ponowił również propozycję udostępnienia żądanych dokumentów w uzgodnionym wcześniej terminie, jak również poinformował, że w przypadku wskazania, że udzielenie informacji ma nastąpić w formie kopii dokumentów, to stosownie do art. 15 ust. 1 powołanej ustawy zostanie pobrana opłata w wysokości 0,40 zł za każdą wykonaną kopię. Wnioskodawcy na powyższe pismo udzielili w dniu 15 września 2006 r. odpowiedzi, w którym stwierdzili m.in., "że PPIS w W. miał dostateczną i wystarczającą ilość czasu, aby zwrócić się do nas z prośbą o wskazanie sposobu i formy udostępnienia informacji, jeśli miał jakiekolwiek wątpliwości i czego nie uczynił przez prawie 3 miesiące w trybie art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Próba przerzucenia odpowiedzialności na wnioskodawców za naruszenie ustawy o dostępie do informacji przy pomocy tego typu zabiegów jest skazana na niepowodzenie". Wskazali również na art. 14 ust. 1 powołanej ustawy, który w ich ocenie przesądza, iż to wnioskodawca decyduje o sposobie, w jakim informacja publiczna ma być udostępniona. Jednocześnie podali, że o ile będą żądali udzielenia informacji w postaci kserokopii, poinformują o tym Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. Na swoje pismo oczekują pisemnej odpowiedzi. W odpowiedzi na powyższe pismo Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. pismem z dnia 29 września 2006 r. poinformował wnioskodawców, iż żądane informacje (wykaz protokołów poboru próbek wody, pism kierowanych do WKGP lub Urzędu Miasta w Z.) zostaną przekazane w dniu zapoznania się przez nich z innymi żądanymi dokumentami. Wnioskodawcy w piśmie z dnia 3 października 2006 r. stwierdzili, że skoro żądane informacje zostały przygotowane, to powinny zostać im przekazane pisemnie na wskazany adres. Brak ich przesłania oznacza naruszenie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. pismem z dnia 16 października 2006 r. poinformował wnioskodawców, że ze względu na wyjątkowy charakter sprawy oraz konieczność uzyskania wyczerpujących opinii prawnych nie był w stanie rozpatrzyć wniosku z dnia 1 czerwca 2006 r. w terminie określonym w art. 35 § 3 Kpa. Stosownie do art. 36 § 1 Kpa przedmiotowy wniosek zostanie rozpatrzony do dnia 24 listopada 2006 r. M. M. i E. N. w dniu 21 października 2006 r. skierowali do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora w W. w związku z nierozpatrzeniem ich wniosku z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawie udzielenia informacji publicznej na temat zagrożenia epidemiologicznego w wodzie wodociągu miejskiego w Z. Zdaniem skarżących Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. naruszył art. 1, art. 10, art. 13, art. 14 i art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Skarżący wnieśli o: 1) stwierdzenie naruszenia ustawy o dostępie do informacji publicznej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, 2) wydanie nakazu udzielenia informacji zgodnie z ich wnioskiem z dnia 1 czerwca 2006 r., 3) zasądzenie kosztów sądowych od Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W., 4) w przypadku wyroku stwierdzającego naruszenie ustawy o dostępie do informacji publicznej skierowanie sprawy do właściwego sądu z wnioskiem o wymierzenie maksymalnej kary zgodnie z art. 23 powołanej ustawy ze względu na specyfikę tej sprawy. W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w W. wniósł o: 1) odrzucenie skargi z uwagi na jej niedopuszczalność wobec niewyczerpania przez skarżących środków zaskarżenia w sprawie, 2) zasądzenie na rzecz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, 3) ewentualne - z ostrożności procesowej - oddalenie skargi i zasądzenie na rzecz PPIS w W. kosztów postępowania. Uzasadniając wniosek o odrzucenie skargi, organ powołał się na art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Zdaniem organu, skarżącym na podstawie art. 37 Kpa służyło zażalenie do organu wyższego stopnia. Niepoprzedzenie skargi wniesieniem zażalenia jest równoznaczne z niewyczerpaniem środków zaskarżenia i zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 2 określonej powyżej ustawy skarga podlega odrzuceniu. Uzasadniając wniosek o oddalenie skargi organ stwierdził m.in., że o bezczynności organu nie może świadczyć sam fakt toczenia się postępowania od czerwca 2006 r., spowodowany niewyjaśnionymi przez strony kwestiami proceduralnymi. Skarżący we wniosku z dnia 1 czerwca 2006 r., ani w późniejszych pismach - mimo wezwań PPIS w W. - nie wskazali sposobu i formy udostępnienia żądanych informacji, nie odnieśli się też do propozycji sposobu i formy udostępnienia danych przedstawionych przez organ. W przedmiotowej sprawie jest bezsporne, że organ pismem z dnia 22 czerwca 2006 r. udzielił informacji o wynikach badań wody w wodociągu miejskim w Z., zaproponował też skarżącym udostępnienie dokumentów do wglądu i ewentualne odpłatne przygotowanie żądanych dokumentów. Brak stanowiska skarżących w sprawie sposobu i formy udostępnienia żądanych informacji uniemożliwił organowi bardziej dokładne wykonanie obowiązku udostępnienia żądanych informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1 - 4. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Wniesienie skargi na bezczynność jest uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania przez organ terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku nie wykonania przez niego obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 1983 r., sygn. akt SA/Wr 6/83, GP 1983, nr 24). W ocenie Sądu skarga M. M. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ - wbrew ustawowemu obowiązkowi ustosunkowania się do wniosku skarżącego z dnia 1 czerwca 2006 r. - nie udzielił w terminie przewidzianym prawem żądanej informacji publicznej. Zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.) udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot jest obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonej we wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonej we wniosku, podmiot obowiązany jest do udostępnienia i powiadomienia pisemnie wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazania, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanej w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się. Charakter żądanej informacji publicznej wpływa nie tylko na prawo dostępu do niej, ale również determinuje sposób rozpoznania sprawy związanej z dostępem do informacji publicznej (a więc także to, w jakiej formie miałoby dojść do jej udostępnienia). Przepis art. 14 ust. 2 ww. ustawy uzależnia możliwość uzyskania informacji publicznej (zarówno informacji przetworzonej, jak i nieprzetworzonej) od sposobu lub formy, w jakich wnioskodawca życzyłby sobie jej udostępnienia. Innymi słowy, gdy organ nie może zrealizować wniosku zgodnie z żądaniem winien poinformować wnioskodawcę, w jakim przypadku i w jaki sposób (dotyczy też formy) byłoby to możliwe. W przypadku, gdy wnioskodawca w terminie 14 dni w ogóle nie ustosunkuje się do wezwania, wówczas zajdzie podstawa do wydania decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji (art. 16 ust. 1 ustawy). W niniejszej sprawie skarżący w swym wniosku z dnia 1 czerwca 2006 r. o udzielenie informacji publicznej wskazał, że oczekuje udzielenia jej w formie pisemnej. Skarżący został co prawda wezwany przez organ do wskazania sposobu i formy udostępnienia żądanych informacji, ale organ nie powiadomił go o skutkach prawnych niewykonania wezwania. Gdyby bowiem organ wyczerpał tryb z art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, wówczas - w zależności od stanowiska wnioskodawcy - mogłoby dojść bądź do wydania decyzji umorzeniowej, bądź odmownej (w przypadku informacji przetworzonej) albo udzielenia informacji. Mając powyższe na uwadze Sąd - nie przesądzając w jakikolwiek sposób zasadności wniosku skarżącego z dnia 1 czerwca 2006 r. - uznał, iż uzasadnione jest zobowiązanie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Skarżąca E. N. została wezwana do uiszczenia wpisu, którego nie uiściła. Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił jej skargę jako niedopuszczalną (nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi). Sąd na podstawie art. 250 powyżej określonej ustawy przyznał koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie przepisu art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).