V SA/Wa 1594/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Asesor WSA - Marian Wolanin (spr.), Protokolant - Tomasz Zawiślak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2007 r. sprawy ze skargi T. Sz. wspólnika spółki cywilnej A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeni Społecznych z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy; uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2007 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy wydaną w pierwszej instancji decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2006 r. o odmowie umorzenia wspólnikom spółki cywilnej "A" B. Sz. i T. Sz. zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres styczeń 2001 r. i czerwiec - wrzesień 2004 r., składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres marzec - kwiecień 2004 r. i czerwiec - wrzesień 2004 r. oraz składek na Fundusz Pracy za okres czerwiec - wrzesień 2004 r., wraz z odsetkami i kosztami upomnienia na łączną kwotę [...] zł. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono dotychczasowy stan faktyczny sprawy wskazując, iż wnioskiem z dnia [...] grudnia 2004 r. T. Sz. wystąpił o umorzenie zadłużenia figurującego na koncie spółki cywilnej "A.", prowadzonej wraz z siostrą B. Sz., z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Spółka została zlikwidowana w dniu [...] 2004 r. i trudna sytuacja finansowa uniemożliwia spłatę powstałych zaległości. W ramach przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono stan majątkowy samej spółki oraz jej wspólników - T. Sz. i B. Sz., uzyskując w tym względzie stosowną dokumentację dowodową, szczegółowo opisaną w zaskarżonej decyzji. Na tej podstawie dokonano oceny dopuszczalności umorzenia zaległych należności stwierdzając, iż na majątek spółki składa się 11-letni sprzęt komputerowy nie przedstawiający wartości egzekucyjnej, pozostała zaś po likwidacji spółki aparatura medyczna nie posiada wartości rynkowej z uwagi na wygaśnięcie atestów. Również dotychczasowe postępowanie egzekucyjne prowadzone z rachunku bankowego spółki okazało się bezskuteczne. Skutkiem tego, organ orzekający wskazał, iż z mocy art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74, ze zm.) oraz art. 115 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.), w przedmiotowej sprawie istnieje możliwość przeniesienia odpowiedzialności na wspólników spółki cywilnej, wydana bowiem w tym względzie decyzja o odpowiedzialności osoby trzeciej stwarza możliwość przymusowego wyegzekwowania należności z tytułu składek w trybie egzekucji administracyjnej od wspólników. W zaskarżonej decyzji dokonano zatem szczegółowej i wnikliwej analizy sytuacji finansowej wspólników spółki cywilnej "A.", w tym uzyskiwanych przez nich dochodów i ponoszonych stałych wydatków, uznając, iż sytuacja ta nie uzasadnia umorzenia wobec wspólników spółki zaległych należności na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Organ orzekający uznał również, szczegółowo to opisując, iż brak jest podstaw do umorzenia przedmiotowych zaległości na podstawie §3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2007 r., T. Sz. zarzucił brak obiektywności i rzetelności oraz tendencyjność w ocenie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Miesięczne wydatki skarżącego w 2006 r. kształtowały się na poziomie [...] zł natomiast dochody na poziomie [...] zł, z czego wynika, iż skarżący nie jest w stanie ponieść spłaty zadłużenia, z uwagi i tak już na ponoszenie wydatków przekraczających dochody. Organ orzekający powinien był zatem dokonać oceny umorzenia zaległości na podstawie §3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jako z racji braku możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych w przypadku egzekwowania zaległych należności spółki z dochodów skarżącej. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, wskazując na brak podstaw do uwzględniania zawartych w niej zarzutów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn, niż w niej podniesione. Zgodnie bowiem z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2007 r. odmówiono umorzenia wspólnikom spółki cywilnej "A." należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy, jako zaległości spółki cywilnej obciążających także wspólników tej spółki. Tymczasem, z art. 115 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, ze zm.), mającego - z mocy art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74, ze zm.) - odpowiednie zastosowanie do należności z tytułu składek wynika, że wspólnik spółki cywilnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości składkowe spółki i wspólników, wynikające z działalności spółki. Oznacza to, iż wspólnicy spółki cywilnej ponoszą solidarną i osobistą odpowiedzialność za zobowiązania składkowe spółki. Ustalenie tej odpowiedzialności, zgodnie art. 108 §1 ustawy Ordynacja podatkowa, wymaga jednak wydania stosownej decyzji, w której określa się również wysokość zobowiązania każdego ze wspólników. Dopóki zatem nie zostanie wydana decyzja ustalająca zobowiązanie wspólników, jako osób trzecich wobec spółki, z tytułu należności składkowych, organ właściwy w sprawach z zakresu tych należności nie może podejmować jakichkolwiek działań wobec majątku tych osób, w szczególności nie może prowadzić egzekucji tych należności z majątku wspólników (art. 108 §4 ustawy Ordynacja podatkowa). Przed wydaniem omawianej decyzji, nie jest więc możliwe również rozważanie dopuszczalności umorzenia wspólnikom spółki cywilnej należności składkowych spółki, skoro nie nastąpiło jeszcze prawnie wiążące ustalenie ich odpowiedzialności z tego tytułu. Z akt rozpatrywanej sprawy nie wynika, aby przed wydaniem decyzji o odmowie umorzenia zaległości składkowych wobec m.in. skarżącego T. Sz. - jako wspólnika spółki cywilnej "A" - wydana została decyzja na podstawie art. 108 §1 i art. 115 §1 ustawy Ordynacja podatkowa w zw. z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ustalająca zobowiązanie składkowe i jego wysokość wobec wspólników spółki cywilnej "A.". Na okoliczność możliwości przeniesienia odpowiedzialności spółki cywilnej "A." z tytułu zaległości składkowych na jej wspólników, powołano się w uzasadnieniu decyzji wydanych w obu instancjach o odmowie umorzenia zaległości składkowych, co jednak nie zastępuje samej decyzji o ustaleniu zobowiązania z tego tytułu wobec wspólników spółki. Oznacza to, że organy orzekające w niniejszej sprawie, nie mogły rozpatrywać wniosku skarżącego o umorzenie wobec niego - jako wspólnika spółki cywilnej "A." - zaległości składkowych tej spółki, bez uprzedniego ustalenia w drodze decyzji, iż skarżący zobowiązany jest do ponoszenia osobistej odpowiedzialności z tego tytułu za spółkę. W konsekwencji stwierdzonej wadliwości, Sąd nie mógł ocenić zaskarżonej decyzji w jej materialnoprawnym zakresie, ponieważ wniosek skarżącego o umorzenie wobec niego zaległości składkowych spółki cywilnej "A." będzie wymagał ponownego rozpatrzenia, z uwzględnieniem aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej skarżącego, jeżeli zostanie wobec niego wydana decyzja ustalająca osobistą odpowiedzialność za zaległości składkowe spółki, jako wobec wspólnika tej spółki. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, działając w granicach sprawy wyznaczonej złożoną skargą, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.