I FZ 420/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia L. Sp. z o. o. w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 819/07, w przedmiocie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. Sp. z o. o. w T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 14 maja 2007 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za październik 2004 r. postanawia oddalić zażalenie. Skarżąca pismem z dnia 11 czerwca 2007 r. wniosła skargę na decyzje Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 14 maja 2007 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące 2004 r. Jednocześnie wnioskiem z dnia 19 czerwca 2007 r. Strona wystąpiła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2008 r. (sygn. akt I SA/Kr 819/07), po rozpoznaniu sprzeciwu od wcześniejszego postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 listopada 2007 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zwolnił Skarżącą w połowie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz oddalił wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2008 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na powyższe postanowienie sądu I instancji. W związku z powyższym, po wcześniejszym wezwaniu do podania wartości przedmiotu zaskarżenia, Przewodniczący Wydziału WSA w Krakowie zarządzeniem z dnia 4 września 2008 r. wezwał Stronę do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w wysokości 50.000 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z dnia 16 września 2008 r. Strona złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku Strona podała, że po zakończeniu postępowania upadłościowego, po spłacie wszelkich zobowiązań, na rachunku bankowym pozostała kwota w wysokości 7.063,31 zł, która w minimalny sposób pozwala na zaspokojenie bieżących wydatków. Spółka wskazała, że nie prowadzi jakiejkolwiek działalności gospodarczej. Zarządzeniem z dnia 26 września 2008 r. Strona została wezwana do przedłożenia odpowiednich dokumentów obrazujących sytuację majątkową Spółki. W odpowiedzi Strona poinformowała, że nie posiada żadnych nieruchomości ani ruchomości, że w kasie spółki znajduje się kwota 307,32 zł oraz że nie zatrudnia żadnych pracowników. Kolejnym zarządzeniem z dnia 17 listopada 2008 r. Strona została wezwana do przedłożenia kolejnych dokumentów: - oświadczenia w jaki sposób zmieniła się sytuacja majątkowa spółki od momentu ostatniego orzeczenia NSA z dnia 11 czerwca 2008 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy, - wyciągu z kont bankowych prowadzonych w K. S.A. i I. z ostatnich 3 miesięcy, - zaświadczenie z urzędu skarbowego o nie składaniu deklaracji podatkowych z tytułu VAT, - zaświadczenia z Urzędu Miasta o nie odprowadzaniu podatku od nieruchomości, - zaświadczenia z właściwego oddziału ZUS o nieopłaceniu składek z tytułu ubezpieczeń społecznych. W odpowiedzi Strona poinformowała, że na koncie bankowym w K. S.A. brak jest wpływów pieniężnych ze względu na brak prowadzenia jakiejkolwiek działalności oraz że po zakończeniu postępowania upadłościowego składa deklaracje VAT do urzędu skarbowego. Spółka podała ponadto, że nie posiada żadnych nieruchomości na terenie miasta T. oraz nie odprowadza z tego tytułu podatku od nieruchomości. Zaświadczenie z ZUS Strona zobowiązała się dostarczyć niezwłocznie po otrzymaniu. Po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 grudnia 2008 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2009 r. WSA w Krakowie ponownie oddalił wniosek Strony w tej kwestii. Uzasadniając rozstrzygnięcie sąd I instancji wskazał, że na wezwanie Sądu Spółka nie oświadczyła w jaki sposób zmieniła się jej sytuacja finansowa od momentu orzeczenia NSA z dnia 11 czerwca 2008 r. w przedmiocie udzielonego prawa pomocy. Okoliczności tych nie wyjaśniono także w złożonym sprzeciwie, stwierdzając jedynie, iż skutki zakończonego postępowania upadłościowego określa ustawa. Sąd wskazał ponadto, że z urzędu uzyskał dokumenty świadczące o aktualnym statusie prawnym strony skarżącej i okolicznościach związanych z niewykreśleniem jej z KRS-u. Powyższe okoliczności sprawiają, w ocenie WSA w Krakowie, że oświadczenie strony skarżącej o majątku i dochodach jest niewiarygodne, tym bardziej, że strona skarżąca w swoim sprzeciwie w żaden sposób nie wyjaśniła przedstawionych wątpliwości, wyjaśniając wyłącznie okoliczności związane ze stanem rachunków bankowych strony skarżącej. Wątpliwości sądu I instancji pogłębia fakt, że z treści uzasadnienia postanowienia z dnia 26 czerwca 2008r. sygn. akt V GUp 3/05 stwierdzającego zakończenie postępowania upadłościowego wynika, iż syndyk masy upadłości zbył większość ruchomości wchodzących w skład masy upadłości, bez konieczności sprzedaży nieruchomości położonej w T., przy ulicy F. Pismem z dnia 9 września 2009 r. Strona wniosła zażalenie na powyższe postanowienie sądu I instancji, w którym wskazała, że analiza zgromadzonych w sprawie dokumentów dotycząca sytuacji finansowej Spółki, a przede wszystkim informacja o zakończeniu postępowania upadłościowego Skarżącej, niewątpliwie uzasadnia uwzględnienie wniosku. W ocenie Strony Spółka wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację majątkową, wyjaśniła wszelkie wątpliwości Sądu oraz przedłożyła żądane dokumenty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przesłanki przyznania pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, określa przepis art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej – P.ps.a.) Prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy podmiot wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jak podkreśla się w orzecznictwie, zawarty w przepisie art. 246 § 2 P.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie, Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie należy do Sądu, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Zdaniem Sądu, podniesione przez Spółkę w zażaleniu zarzuty nie zasługują na uwzględnienie, a szereg okoliczności wskazuje na to, że rozstrzygnięcie sądu I instancji było prawidłowe. Przede wszystkim należy podzielić pogląd WSA w Krakowie, że oświadczenia Spółki są niewiarygodne w świetle ich treści oraz przedkładanych dokumentów. Przede wszystkim Strona nie przedłożyła wszystkich wymaganych od niej dokumentów i oświadczeń. Dotyczy to wskazanego przez sąd I instancji oświadczenia o zmianie sytuacji finansowej Strony od momentu ostatniego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2008 r. w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Strona najwyraźniej zlekceważyła wezwanie sądu w tym zakresie, lakonicznie i ogólnikowo stwierdzając, że skutki finansowe zakończenia postępowania upadłościowego określa ustawa. Po pierwsze, sąd nie domagał się wyjaśnienia skutków prawnych, które określa ustawa, ale skutków finansowych. Po drugie Sąd nie dopytywał się o skutki finansowe zakończenia postępowania upadłościowego, ale o zmianę ogólnej sytuacji majątkowej podmiotu od czasu ostatniego prawomocnego orzeczenia w przedmiocie udzielenia prawa pomocy. Po trzecie wreszcie, sytuacja majątkowa jest wypadkową nie tylko postanowienia o zakończenia postępowania upadłościowego, ale również szeregu innych okoliczności, które to Strona miała obowiązek wskazać, a które nie muszą być znane sądowi z urzędu. Powyższe argumenty są tym bardziej uzasadnione, że Strona ponowny wniosek o udzielenie prawa pomocy złożyła zaledwie trzy miesiące po orzeczeniu sądu kasacyjnego w tej kwestii, który oddalił zażalenie na poprzednie postanowienie sądu I instancji. Strona miała obowiązek wskazania, jakie okoliczności zaistniałe od tego czasu uzasadniają zmianę rozstrzygnięcia w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych. Na brak wiarygodności składanych przez Stronę oświadczeń wpływ mają również niespójne oświadczenia Strony dotyczące posiadanego przez nią majątku. Z jednej Strony Spółka oświadcza w odpowiedzi na wezwanie Sądu, że nie dysponuje żadnymi nieruchomościami ani ruchomościami, z drugiej Strony okazuje się, że posiada nieruchomość w T. przy ul. F. Powyższe wątpliwości – w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – były wystarczającą podstawą uznania, że Strona nie wykazała, iż nie jest w stanie pokryć kosztów sądowych w takiej wysokości, jaka wynika z poprzedniego prawomocnego rozstrzygnięcia w tym zakresie. Mając na uwadze powyższe, stosownie do art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.