I SA/Wa 1454/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch Sędziowie asesor WSA Agnieszka Miernik asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Michał Samoraj po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2006 r. sprawy ze skargi P. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. stwierdza nieważność decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania P. T., decyzją z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] zmieniającą decyzję tego organu z dnia [...] września 2005 r., nr [...] przyznającą P. T. zaliczkę alimentacyjną w kwocie [...] zł na okres od dnia [...] września 2005 r. do dnia [...] sierpnia 2006 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. decyzją z dnia [...] września 2005 r. przyznał P. T. zaliczkę alimentacyjną w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] września 2005 r. do dnia [...] sierpnia 2006 r. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. zmienił swoją decyzję z dnia [...] września 2005 r. i przyznał P. T. zaliczkę alimentacyjną w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od dnia [...] kwietnia 2006 r. do dnia [...] sierpnia 2006 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że w miesiącu kwietniu 2006 r. P. T. złożył Komornikowi Sądowemu Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w W. wyrok tego Sądu z dnia [...] kwietnia 2006 r., sygn. akt [...] RC [...] w przedmiocie podwyższenia wysokości alimentów do kwoty [...] zł miesięcznie. Egzekucja alimentów jest nadal bezskuteczna. Zawiadomieniem z dnia 11 maja 2006 r. Komornik Sądowy Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w W. poinformował organ, że przekazuje alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie M. T. – matce P. T. W związku z powyższym dochód rodziny po doliczeniu otrzymanych przez wierzyciela części alimentów wyniósł [...] zł miesięcznie. Z analizy dokumentów dołączonych do wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej wynika, że miesięczny dochód rodziny w 2004 r. wynoszący [...] zł jak i miesięczny dochód rodziny powiększony o dochód uzyskany z przekazywanych przez Komornika części świadczeń alimentacyjnych wynoszący [...] zł są wyższe od 50% kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), kwalifikującej do uzyskania podwyższonej zaliczki alimentacyjnej. W tej sytuacji na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 2 tej ustawy P. T. przysługuje zaliczka alimentacyjna w wysokości [...] zł miesięcznie. Od powyższej decyzji P. T. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W uzasadnieniu podniósł, że roczny dochód rodziny w 2004 r. wyniósł [...] zł, miesięczny zaś dochód rodziny wyniósł [...] zł, co w przeliczeniu na osobę w rodzinie daje kwotę [...] zł. Od komornika przekazywana jest natomiast kwota [...] zł. Zaliczka alimentacyjna ustalona w kwestionowanej decyzji jest zatem za niska. Na każde dziecko nie przysługuje bowiem [...] zł, lecz po [...] zł miesięcznie. W ocenie P. T. art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. mówiący o dochodzie rodziny nieprzekraczającym 50% kwoty 583 zł w rzeczywistości dotyczy dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nieprzekraczającego kwoty 291,50 zł. Uzyskując dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie w wysokości [...] zł spełnia więc przesłanki do przyznania zaliczki alimentacyjnej w kwocie [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. zmieniającą decyzję tego organu z dnia [...] września 2005 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że Kierownik Ośrodka uwzględnił podnoszone w odwołaniu okoliczności dotyczące otrzymywania przez wierzyciela od komornika kwoty [...] zł, a nie jak wskazał organ egzekucyjny [...] zł. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. organ pierwszej instancji zmienił bowiem swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. i uznał, że do dochodu miesięcznego rodziny za 2004 r. należy doliczyć kwotę uzyskanego dochodu w 2006 r., tj. [...] zł stanowiące różnicę pomiędzy miesięczną kwotą otrzymywanych w 2004 r. alimentów ([...] zł), a kwotą miesięcznych alimentów otrzymywanych obecnie ([...] zł). Po ponownym przeliczeniu miesięczny dochód rodziny stanowi kwotę [...] zł, a miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł. Jednak w ocenie Kolegium przy stosowaniu przepisu art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. należy brać pod uwagę dochód rodziny, który w niniejszej sprawie stanowi kwota [...] zł. Dochód ten jest więc wyższy od 50% wskazanej w art. 7 ust. 2 tej ustawy kwoty 583 zł. Organ pierwszej instancji będąc związany przepisami prawa nie miał zatem podstaw do zwiększenia kwoty zaliczki alimentacyjnej, ponieważ powołana wyżej ustawa rozróżnia dochód w rodzinie od dochodu na osobę w rodzinie, co świadczy o tym, że pojęć tych nie można stosować zamiennie. Dochód na osobę w rodzinie ma bowiem wpływ na ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej natomiast dochód rodziny decyduje o wysokości tego świadczenia. W dniu 18 sierpnia 2006 r. P. T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2006 r. wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i zapłatę ustawowych odsetek w ramach zadośćuczynienia. W uzasadnieniu podtrzymał argumentację przedstawioną w odwołaniu. Dodatkowo podniósł, że pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej w W. błędnie interpretują przepisy ustawy, co potwierdza stanowisko przedstawione przez Ministra Polityki Społecznej w piśmie z dnia [...] lipca 2006 r., nr [...]. Zdaniem skarżącego zaliczka alimentacyjna winna być przyznana w kwocie [...] zł, o której mowa w wyroku sądu podwyższającym alimenty, ponieważ przy ustalaniu wysokości zaliczki alimentacyjnej należy brać pod uwagę dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymało stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie powołując się na rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyrokach: I SA/Wa 113/06 i I SA/Wa 200/06 z dnia 12 kwietnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Stosownie do tego przepisu, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla jej końcowego załatwienia (art. 135 tej ustawy). Poddając takiej właśnie kontroli zaskarżoną decyzję, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest uzasadniona. Z akt sprawy wynika, że pomiędzy skarżącym a organami administracji publicznej powstał spór, co do zasad wyliczenia wysokości zaliczki alimentacyjnej w oparciu o przepisy art. 7 i 8 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] przy ustalaniu zaliczki alimentacyjnej w podwyższonej wysokości na podstawie art. 8 ust. 2 tej ustawy należy wziąć pod uwagę dochód rodziny, a nie dochód na członka rodziny. Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. rozróżnia bowiem pojęcie dochodu w rodzinie i pojęcie dochodu na osobę w rodzinie. Nie ma więc podstaw do traktowania tych pojęć zamiennie. Natomiast w ocenie P. T. organy administracji błędnie interpretują przepis art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. Skarżący uważa, że stosując ten przepis organ winien brać pod uwagę dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie. W ocenie składu orzekającego pogląd zaprezentowany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] nie mógł być uznany za trafny. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. zaliczka alimentacyjna przysługuje, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 583,00 zł. Z kolei przepis art. 8 ust. 1 tej ustawy przewiduje, że w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby, lub więcej, uprawnione do zaliczki zaliczka przysługuje do wysokości świadczenia alimentacyjnego, nie więcej jednak niż 120,00 zł dla osoby uprawnionej. Natomiast według ust. 2 tego przepisu, w przypadku gdy dochód rodziny nie przekracza 50 % kwoty, o której mowa w art. 7 ust. 2, kwotę zaliczki, o której mowa w ust. 1, w przypadku gdy w rodzinie są trzy osoby, lub więcej, uprawnione do zaliczki, zwiększa się do 250,00 zł dla osoby uprawnionej. Należy zwrócić uwagę, że przepis art. 7 ust. 2 posługuje się pojęciem "dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie" zaś w przepisie art. 8 ust. 2 występuje szersze pojęcie "dochodu rodziny". Pozornie wydaje się więc, że użyte w tych przepisach pojęcie dochodu zostało świadomie zróżnicowane przez ustawodawcę w obu tych przepisach. Taka wykładnia wskazanych wyżej pojęć nie wydaje się słuszna, z punktu widzenia zasad wykładni systemowej i celowościowej. Przede wszystkim trzeba mieć na uwadze, że przepis art. 7 ust. 2 jest przepisem o charakterze ogólnym, zawierającym przesłanki warunkujące przyznanie zaliczki alimentacyjnej. Przepis art. 8 ust. 2 jest przepisem szczególnym, regulującym zasady ustalania wysokości zaliczki alimentacyjnej i jako przepis ściśle związany z przepisem ogólnym (na co wskazuje odesłanie do art. 7 ust. 2) nie może być interpretowany w oderwaniu od tego przepisu. Dochód rodziny, o którym mowa w art. 8 ust. 2 winien zatem być rozumiany jako dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie, użyty w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. Trzeba zauważyć, że wyliczenie wysokości zaliczki alimentacyjnej w podwyższonej wysokości przy zastosowaniu wykładni przepisu art. 8 ust. 2 dokonanej przez organy administracji publicznej powoduje rażące dysproporcje w wysokości uzyskiwanej pomocy w przeliczeniu na osobę uprawnioną, istniejące zwłaszcza pomiędzy osobą samotną, a osobą w rodzinie bądź osobą w rodzinie wielodzietnej. Interpretacja przepisu przedstawiona przez Sąd niweluje różnice w wysokości ogólnego dochodu, którym dysponuje osoba uprawniona mająca przyznaną zaliczkę w zwiększonej wysokości, niezależnie od tego czy jest ona samotna, pozostaje w rodzinie, czy w rodzinie wielodzietnej. Zaprezentowane w niniejszej sprawie przez Sąd rozumienie pojęcia "dochodu rodziny" pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą równości obywateli wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP) oraz zasadą szczególnej pomocy państwa rodzinom znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP). Przedstawione wyżej stanowisko Sądu jest również zgodne z poglądami judykatury (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 października 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 1778/04, nie publikowany; wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1252/06, nie publikowany). W oparciu o powyższe wywody należało więc uznać, że Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w W. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] kierując się błędną interpretacją przepisu art. 8 ust. 2 w związku z art. 7 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej naruszyły przepisy prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ pierwszej instancji winien więc wyliczyć wysokość zaliczki alimentacyjnej, z uwzględnieniem oceny prawnej przedstawionej w wyroku Sądu. Niezależnie od powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dokonując kontroli aktów podjętych w granicach niniejszej sprawy dostrzegł, że decyzja Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] wydana w trybie wznowienia postępowania została podjęta z rażącym naruszeniem przepisu art. 145 § 1 i art. 151 § 1 KPA. Decyzja ta została bowiem wydana w stosunku do decyzji nieostatecznej, od której w dniu 22 czerwca 2006 r. P. T. wniósł odwołanie. Poza tym decyzja ta orzeka o zmianie decyzji Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w W. z dnia [...] czerwca 2006 r. w części dotyczącej uzasadnienia decyzji. Takiego sposobu załatwienia sprawy nie przewiduje art. 151 § 1 KPA. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i pkt 2 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.