II FZ 531/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Andrzej Grzelak po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P.P. Sp. z o.o. w Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 1500/06 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P.P. Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 23 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Gl 1500/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, powołując się na art. 260, art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; w skrócie: p.p.s.a.), oddalił wniosek P.P. Sp. z o.o. w Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych. W motywach rozstrzygnięcia WSA zaznaczył, że ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż podatniczka jest niewątpliwie podmiotem mającym poważne problemy finansowe, czego dowodem są chociażby prowadzone postępowania egzekucyjne oraz postanowienia komorników o umorzeniu tych postępowań oraz obciążenia dokonane na należących do niej nieruchomościach. Nie bez znaczenia jest jednak, że z odpisów z ksiąg wieczystych znajdujących się w aktach sprawy wynikają niższe obciążenia niektórych nieruchomości aniżeli ich wartość. Obciążenie nieruchomości hipoteką nie oznacza przy tym zakazu korzystania z nich i czerpania tym samym pożytków. Natomiast przedłożone postanowienie komornika sądowego o umorzeniu egzekucji jest dokumentem pochodzącym sprzed ponad pół roku. Ponadto w ocenie Sądu umorzenie postępowania egzekucyjnego nie stanowi jeszcze dowodu wskazującego na całkowity brak środków niezbędnych do uiszczenia opłaty sądowej. Skuteczność egzekucji uzależniona jest również od aktywności i działań wierzyciela. Ponadto wskazano, że strona nie nadesłała, pomimo wezwania, aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych dotyczących posiadanych nieruchomości. Strona nie wykonała także wezwania referendarza sądowego w zakresie uzupełnienia danych zawartych we wniosku o prawo pomocy poprzez nieprzedstawienie wyciągów z jej rachunków bankowych, ani też zaświadczenia o ich zajęciu. W związku z tym strona nie wykazała istnienia przesłanki warunkującej przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych. Przedstawione przez podatniczkę dokumenty obrazują istnienie przepływów finansowych i obejmują kwoty wielokrotnie przewyższające wysokość należnego wpisu. Zażalenie od powyższego postanowienia złożyła skarżąca wnosząc o jego uchylenie poprzez zwolnienie od opłaty sądowej. W uzasadnieniu strona podkreśliła, że od kilku lat funkcjonuje dzięki celowym pożyczkom jednego z wierzycieli. W ocenie strony skarżącej pozbawiona została swojego majątku na skutek niewłaściwego działania urzędników, więc w konsekwencji koszty tych działań poniesie Skarb Państwa W zażaleniu strona wymieniła wykaz postępowań egzekucyjnych przeciwko niej, które zostały umorzone. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej Sąd może przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Ciężar dowodu powyższych okoliczności spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Świadczy o tym użycie w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. zwrotu "gdy wykaże". Do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczeniem życiowym i dostępną wiedzą należy natomiast ocena, czy takie okoliczności zachodzą. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności, jak również przedstawione dokumenty, powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Dodatkowo należy podkreślić, iż przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., nie ma charakteru obowiązkowego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Odnosząc się do przedmiotowego postępowania należy stwierdzić, iż strona nie podważyła argumentów WSA, które doprowadziły do oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W zażaleniu podnosząc, iż nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z postępowaniem, a brak środków finansowych pozwalających na poniesienie kosztów sądowych wynika z "naruszającego prawo działania urzędników". Skarżąca nie odniosła się natomiast do faktów powołanych przez Sąd, co pozwala przyjąć, iż nie są one niezgodne z rzeczywistą sytuacją spółki. Nie bez znaczenia w przedmiotowej sprawie jest również fakt, że podatniczka nie przedłożyła aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych posiadanych nieruchomości oraz nie przedstawiła wyciągów z posiadanych rachunków bankowych obrazujących operację dokonane przez podatniczkę w ciągu ostatnich trzech miesięcy, o co była wzywana przez WSA pismem z dnia 23 kwietnia 2007 r. To uniemożliwiło pełną ocenę jej sytuacji materialnej oraz możliwości finansowych i tym samym przyznania prawa pomocy, a przecież jak wyżej wskazał NSA zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w zakresie oceny sytuacji materialnej spółki i nie widzi podstaw do innej oceny materiału przedstawionego przez stronę. Nie bez znaczenia jest również, że spółka mimo trudnej sytuacji finansowej nadal prowadzi działalność gospodarczą, a więc musi utrzymywać określoną płynność finansową. Mając na uwadze powyższe NSA w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.