III SA/Gd 408/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie Sędzia NSA Marek Gorski (spr.), Sędzia NSA Jacek Hyla, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2007 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 27 sierpnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie nieprzyjęcia na I rok studiów 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komisji Rekrutacyjnej z dnia 30 lipca 2007 r. bez numeru; 2) zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącego P. S. 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komisja Rekrutacyjna Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] decyzją z dnia 30 lipca 2007 r. (bez numeru) orzekła o nieprzyjęciu P. S. na pierwszy rok studiów na kierunku Prawo w roku akademickim 2007/2008, z powodu niedostarczenia dokumentów w określonym terminie. W uzasadnieniu decyzji Komisja podała, że w wyniku przeprowadzonego konkursu świadectw P. S. uzyskał 69,8 pkt. Punktacja ta został wyliczona na podstawie danych wpisanych przez wymienionego do systemu Internetowej Rejestracji Kandydatów. Kandydat rejestrujący się w systemie IRK potwierdził, że przyjął do wiadomości, iż Uniwersytet [...] nie ponosi odpowiedzialności za błędne wprowadzenie danych przez kandydata do tego systemu, w szczególności za wpisanie wyników egzaminu dojrzałości, egzaminu maturalnego i oceny ze świadectwa ukończenia szkoły średniej niezgodnych ze stanem faktycznym. Kandydat zobowiązał się również do dostarczenia w określonym terminie oryginalnych dokumentów. Po rozpatrzeniu odwołania strony, Rektor Uniwersytetu [...] w dniu 27 sierpnia 2007 r. wydał decyzję nr [...] "o nieprzyjęciu na studia", w której stwierdził brak podstaw do uwzględnienia odwołania i przyjęcia P. S. na jednolite magisterskie studia stacjonarne, kierunek Prawo na Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2007/2008. W podstawie prawnej Rektor wskazał te same przepisy co Komisja Rekrutacyjna, tj. art. 104 k.p.a., art. 169 § 7 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365), uchwałę Senatu [...] nr [...] z dnia 25 maja 2006 r. w sprawie zasad i trybu przyjmowania kandydatów oraz zakresu egzaminów wstępnych na studia stacjonarne i niestacjonarne (zaoczne, wieczorowe i eksternistyczne) w Uniwersytecie [...], w roku akademickim 2007/2008 oraz uchwałę Senatu [...] nr [...] z dnia 28 kwietnia 2005 r. w spawie szczegółowych zasad przyjmowania na studia w latach 2006/2007, 2007/2008 i 2008/2009 laureatów oraz finalistów olimpiad stopnia centralnego i okręgowego. W uzasadnieniu decyzji Rektor wskazał, iż termin do dostarczenia dokumentów był podany w w/w uchwale Senatu [...] nr [...] z dnia 25 maja 2006 r. Kandydat rejestrujący się w systemie IRK Uniwersytetu [...] potwierdza znajomość przepisów wymienionego aktu prawnego. Informacje rozsyłane przez system o konieczności dostarczenia dokumentów do komisji rekrutacyjnej były jedynie przypomnieniem tego faktu. Uczelniania Komisja Rekrutacyjna, po zapoznaniu się z odwołaniem P. S. oraz dokumentacją dotyczącą przebiegu postępowania kwalifikacyjnego i uzyskanych wyników, nie stwierdziła naruszenia przez Komisję Rekrutacyjną warunków i trybu rekrutacji, co zgodnie z art. 169 § 8 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym jest wyłączną przesłanką zmiany decyzji. Tym samym nie było podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku P. S. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organów pierwszej i drugiej instancji, zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczony poza kolejnością wpływu. Skarżący zarzucił decyzjom naruszenie szeregu przepisów kodeksu postępowania administracyjnego i ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w decyzji organu pierwszej instancji został błędnie pouczony, iż dowołanie należy wnieść bezpośrednio do organu odwoławczego. Odwołanie zostało skierowane wprost do Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej Uniwersytetu [...] – jako organu odwoławczego. Nie przekazując odwołania do organu właściwego Uczelniana Komisja Rekrutacyjna pozbawiła go prawa do ewentualnego działania autokontrolnego organu pierwszej instancji, na podstawie art. 132 k.p.a. Tym samym Uczelniana Komisja Rekrutacyjna naruszyła swoją właściwość tzn. art. 19 w zw. z art. 129 § 1, art. 132 i 133 k.p.a. Zdaniem skarżącego jego odwołanie nie czyniło wymaganiom stawianym przez przepisy szczególne, w szczególności nie zarzucało naruszenia warunków i trybu rekrutacji. Sam fakt wskazania, iż jest się niezadowolonym z wydanego rozstrzygnięcie i prośba o jego zmianę jest tutaj niewystarczające. Następnie skarżący wskazał, że Uczelniana Komisja Rekrutacyjna została powołana z naruszeniem prawa. Art. 169 ust. 8 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi bowiem, że uczelniana komisja rekrutacyjna jest powoływana w trybie przewidzianym przez statut. Statut [...] wyraźnie stanowi, że organem właściwym do powołania Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej jest Rektor, który w tej sprawie zasięga opinii Senatu. Z uchwały Senatu [...] nr [...] z dnia 25 maja 2006 r. wynika zaś, że Uczelnianą Komisję Rekrutacyjna powołał Senat [...]. Jeżeli w sprawie Uczelniana Komisja Rekrutacyjna została powołana niezgodnie z prawem, to jej wniosek wydany w trybie art. 169 ust. 8 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym – jest bezskuteczny, a decyzja wydana na skutek rozpatrzenia takiego wniosku, jest obarczona istotną wadą. Niezależnie od tego należałoby zbadać: czy wniosek Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej, o którym mowa w w/w przepisie, został podjęty w formie uchwały Komisji; czy było wymagane quorum; czy wniosek podpisali wszyscy członkowie Komisji uczestniczący w rozpoznawaniu sprawy; a przede wszystkim czy w podejmowaniu tego wniosku nie uczestniczyła osoba, która następnie wydała decyzję w sprawie. W tym ostatnim przypadku mogło bowiem dojść do naruszenia art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Podobnie w sposób wadliwy została powołana Komisja Rekrutacyjna Wydziału Prawa i Administracji [...] , niezgodnie z art. 169 ust. 7 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Odwołując się do regulacji obowiązujących w procedurze cywilnej czy karnej oraz standardów państwa prawnego, zdaniem skarżącego, należy przyjąć również na gruncie procedury administracyjnej, iż decyzja wydana przez organ niewłaściwie powołany/umocowany jest nieważna. W takiej sytuacji znajduje zastosowanie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd administracyjny, kontrolując działalność administracji publicznej, jest nie tylko uprawniony, ale również zobowiązany do badania, czy nie naruszono przepisów ustawy przy powoływaniu organu właściwego do załatwienia indywidualnej sprawy administracyjnej. W dalszej kolejności skarżący zauważył, że w trakcie postępowania konkursowego otrzymał 69,8 pkt, co upoważniało go do przyjęcia na studia. Tym bardziej, że osoby z niższą punktacją zostały przyjęte. Skarżący wskazał, że uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 107 § 3 k.p.a., gdyż nie sposób z tej decyzji wywnioskować jakie były przyczyny, które legły u podstaw wydania takiego rozstrzygnięcia. W sprawie doszło również do naruszenia art. 7,art. 8 i art. 9 k.p.a. Skarżący został bowiem najpierw umieszczony na elektronicznej liście nieprzyjętych, następnie organ w ogóle nie poinformował go, że w międzyczasie lista ta uległa zmianie, z której wynikało, iż przyjęty został. Ponadto przepisy dotyczące trybu rekrutacji są tak niejasne i tak skomplikowane, że nieudzielenie wprost dla strony, bezpośredniej informacji od organu o okolicznościach faktycznych i prawnych mogą mieć wpływ na ustalenie jego praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. To powoduje, że organ nie może korzystać wyłącznie z oświadczeń młodych ludzi o zapoznaniu się z treścią przepisów prawa. W sytuacjach, które mają kapitalny wpływ na tok rekrutacji, organ winien informować bezpośrednio danego kandydata, tak aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Skarżący podał przy tym przykład regulacji prawnej dotyczącej rekrutacji, która budzi wątpliwości interpretacyjne. W odpowiedzi na skargę Uniwersytet [...], reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o "utrzymanie decyzji Rektora /.../" oraz o zasądzenie kosztów według norm przepisanych. Uniwersytet [...] powołał się na utrwalony w orzecznictwie i doktrynie pogląd, że decyzja organów uczelni, w kontekście wyrażonej w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, nie musi spełniać tak surowych kryteriów jak decyzja organu administracji publicznej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 grudnia 2005 r. I SA/Wa 2040/04, publ. baza Lex nr 189841). Odnosząc się do zarzutów skargi Uniwersytet [...] wskazał, że przekazanie podania do organu właściwego jest czynnością materialno-techniczną, zaś zasadniczym elementem decydującym o uznaniu pisma – czynności procesowej za odwołanie jest niezadowolenie z decyzji wydanej w pierwszej instancji. Jeżeli chodzi o tryb powołania Komisji Rekrutacyjnej skarżący nie uwzględnił faktu, że uchwała Senatu [...] nr [...] z dnia 25 maja 2006 r. w sprawie zasad i trybu przyjmowania kandydatów oraz zakresu egzaminów wstępnych na studia stacjonarne i niestacjonarne (zaoczne, wieczorowe i eksternistyczne) w Uniwersytecie [...], w roku akademickim 2007/2008 została zmieniona uchwałą Senatu [...] nr [...] z dnia 21 grudnia 2006 r., która wyeliminowała niezgodności wskazane w skardze. Następnie Uniwersytet zaznaczył, iż liczba punktów wymaganych do przyjęcia na studia może zmienić się na korzyść kandydata w całym okresie rekrutacji np. w związku z rezygnacją kandydatów. Rekrutacja nie kończy się w chwili zaznajomienia się kandydata z liczbą uzyskanych przez niego punktów, ale z chwilą wstecznego ustalenia listy przyjętych na studia. Kandydat do tego czasu winien interesować się stanem rekrutacji, gdyż przyjęcie na studia uzależnione jest także od złożenia w określonym terminie odpowiednich dokumentów przez kandydata. Powołanie Komisji Rekrutacyjnej nastąpiło zgodnie z § 40 Statutu [...] a ewentualne odstępstwa od trybu powołania tej komisji nie mają charakteru istotnego naruszenia prawa mogącego mieć wpływ na wynik postępowania rekrutacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Niepodzielając większości zarzutów stawianych w skardze stwierdzić należy, iż zarzut opisany w pkt IX skargi jest wystarczającym powodem do uznania, że decyzja organu pierwszej instancji narusza prawo i powinna być uchylona przez organ odwoławczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym podziela wprawdzie pogląd, że decyzja organu uczelni w kontekście wyrażonej w art. 70 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych, nie musi spełniać tak surowych kryteriów, jak decyzja organu administracji publicznej, to jednak nie oznacza, że może być ona wydana z obrazą przepisów prawa, w tym przypadku przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 107 § 1 k.p.a. jednoznacznie stanowi, że decyzja powinna zawierać miedzy innymi uzasadnienie faktyczne i prawne. Precyzyjnie co powinno zawierać uzasadnienie decyzji określa art. 107 § 3 k.p.a. Z treści decyzji musi wynikać dlaczego została wydana. Umożliwia to zarówno kontrolę jej legalności przez organ drugiej instancji, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny ale, co nie mniej istotne, pozwala na ochronę interesu prawnego strony, poprzez stawianie zarzutów pod adresem decyzji i podjęcie próby wykazania jej nielegalności. Tymczasem z treści decyzji organu pierwszej instancji wynika, że P. S. ubiegający się o przyjęcie na studnia na pierwszy rok studiów stacjonarnych na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu [...] uzyskał 69,8 pkt (bez określenia czy jest to ilość za mała). Nadto zawiera stwierdzenie, iż kandydat rejestrujący się w systemie IRK potwierdził, że przyjął do wiadomości, iż Uniwersytet [...] nie ponosi odpowiedzialności za błędne wprowadzenie danych do systemu. Uzasadnienie decyzji zawiera sformułowanie, iż kandydat zobowiązał się do dostarczenia w określonym terminie oryginalnych dokumentów. Z takiego uzasadnienia decyzji nic nie wynika. Jest to proste pouczenie kandydata o konsekwencjach niezastosowania się do reguł postępowania rekrutacyjnego, natomiast nie wynika z uzasadnienia, czy reguł tych dotrzymano, a jeżeli nie to których (czy istotnie nie dostarczył dokumentów i których). Nie przesądzając o tym czy istniały podstawy do nieprzyjęcia skarżącego na studia, stwierdzić należy, że materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwala na kontrolę legalności decyzji organu pierwszej instancji. Tak sformułowane uzasadnienie mogło budzić zdziwienie nie tylko kandydata na studenta ale, co ważne winno spowodować uzupełnienie postępowania dowodowego przez organ drugiej instancji. Uchwała nr [...] Senatu [...] w § 9 ust. 1 stanowi, iż kandydaci wstępnie zakwalifikowani do przyjęcia na studia stacjonarne i niestacjonarne, po ogłoszeniu przez komisję rekrutacyjną listy zakwalifikowanych, winni złożyć w tekturowej teczce, w ciągu 7 dni (I etap) stosowne dokumenty. Z akt sprawy nie wynika kiedy opublikowano listę o wstępnej kwalifikacji i czy skarżący istotnie obowiązku tego w zakreślonym terminie nie spełnił. Nie wynika z nich również, czy jak twierdzi skarżący, była druga lista o wstępnej kwalifikacji i czy istotnie na pierwszej liście nie wykazano skarżącego jako zakwalifikowanego wstępnie. Nie wdając się w ocenę formy decyzji organu odwoławczego należy uznać, że w istocie utrzymała ona w mocy wadliwą decyzję organu pierwszej instancji i z tego powodu podlega uchyleniu. Mając na względzie powyższe rozważania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ja decyzję organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia art. 200 wskazanej wyżej ustawy.