III SA/Gd 335/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia NSA Marek Gorski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 11 czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty [...] z dnia 30 kwietnia 2007 r. nr [...]; 2) określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Sąd Okręgowy [...] wyrokiem z dnia 12 czerwca 2006 r., sygn. akt [...] zmienił wyrok Sądu Rejonowego [...] z dnia 15 marca 2006 r., sygn. akt [...] i orzekł wobec A. K. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres jednego roku. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 12 czerwca 2006 r. i w części dotyczącej zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych został przez Sąd Rejonowy [...] przekazany do wykonania właściwemu organowi ruchu drogowego z informacją, że w aktach sprawy brak jest prawa jazdy skazanego. Starosta [...] pismem z dnia 26 lipca 2006 r. zażądał od A. K. zwrotu prawa jazdy kategorii A, B, C, B+E, C+E, T, jednak nie zostały one przez niego zwrócone. W dniu 23 kwietnia 2007 r. policja zatrzymała prawo jazdy należące do A. K., który kierował pojazdem mechanicznym pomimo orzeczonego zakazu. Komendant Powiatowy Policji [...] w tym samym dniu przesłał je do Starostwa Powiatowego [...]. Decyzją z dnia 30 kwietnia 2007 r., nr [...] Starosta [...], na podstawie art. 182 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.), cofnął A. K. uprawnienia kategorii A, B, C, B+E, C+E, T na okres od dnia 23 kwietnia 2007 r. do dnia 23 kwietnia 2008 r. Od powyższej decyzji odwołanie złożył A. K., który podniósł, że organ błędnie ustalił początek biegu terminu orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Zdaniem odwołującego się brak jest podstaw do przyjęcia, że przedmiotowy termin rozpoczyna się z momentem zwrotu prawa jazdy. Powołał brzmienie art. 43 § 3 k.k., w świetle którego sąd nakłada obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu; do chwili wykonania obowiązku okres, na który orzeczono zakaz, nie biegnie. Podkreślił, że obowiązek ten został nałożony na niego w wyroku nakazowym Sądu Rejonowego [...] z dnia 25 stycznia 2006 r., sygn. akt [...], jednakże na skutek wniesionego sprzeciwu wyrok ten utracił moc, a obowiązek zwrotu prawa jazdy nie został orzeczony ani w wyroku z dnia 15 marca 2006 r., ani tez z dnia 12 czerwca 2006 r. W tych okolicznościach termin orzeczonej kary utraty uprawnień winien być liczony od dnia uprawomocnienia się wyroku orzekającego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...], po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 11 czerwca 2007 r., nr [...] w całości podtrzymał rozstrzygnięcie starosty i prezentowane przez niego stanowisko. Przywołał przepis art. 182 § 2 Kodeksu karnego wykonawczego, który stanowi, że organ administracji właściwy w zakresie wydawania i cofania prawa jazdy zobowiązany jest do wykonania orzeczenia sądu. Organ odwoławczy za bezzasadne uznał zarzuty strony dotyczące braku rozstrzygnięcia przez sąd obu instancji w przedmiocie obowiązku zwrotu przez odwołującego się zwrotu prawa jazdy. Wskazał, że przedmiotowy obowiązek został nałożony na stronę w wyroku nakazowym z dnia 25 stycznia 2006 r., zaś wyrokami z dnia 15 marca 2006 r. i 12 czerwca 2006 r. zmieniony został okres, na jaki orzeczony został zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. W ocenie kolegium starosta prawidłowo określił okres, na jaki uprawnienia odwołującemu się zostały cofnięte. W tym stanie faktycznym i prawnym organ odwoławczy nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł A. K. Podkreślił, że wbrew twierdzeniom organu odwoławczego nie został na niego nałożony obowiązek zwrotu prawa jazdy przez sąd. Od wyroku nakazowego z dnia 25 stycznia 2006 r. został bowiem wniesiony sprzeciw, Kolegium zaś błędnie przyjmuje, iż wyrok ten pozostaje w obrocie prawnym. Takie stanowisko pozostaje w sprzeczności z art. 506 § 3 Kodeksu postępowania karnego. Skoro przedmiotowy obowiązek nie został na skarżącego nałożony to brak jest podstaw do przyjęcia, iż okres utraty uprawnień winien być liczony od dnia 23 kwietnia 2007 r. Ponadto, skarżący zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 184 Kodeksu karnego wykonawczego sąd przesyłając odpis wyroku, w którym orzeczono środek karny, albo zawiadomienie o wymierzeniu takiego środka, podaje na podstawie treści wyroku datę początkową, od której należy liczyć okres wykonywania tego środka. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Z przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji wykazała, że skarga zasługiwała na uwzględnienie. Organy administracji w sposób istotny naruszyły art. 182 § 2 k.k.w. Bezspornym jest, że skarżący został prawomocnym wyrokiem sądu karnego uznany za winnego dokonania czynu stanowiącego przestępstwo określone w art. 178a § 1 Kodeksu karnego i w związku z tym Sąd na podstawie art. 42 § 2 w związku z art. 43 § 1 k.k. orzekł wobec niego m.in. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres jednego roku. W wyroku Sąd nie nałożył natomiast na skarżącego obowiązku zwrotu dokumentu prawa jazdy. Jak wskazano wcześniej obowiązek taki został nałożony na skarżącego w wyroku nakazowym z dnia 25 stycznia 2006 r., który, w związku z wniesieniem sprzeciwu, utracił moc ( art. 506 § 3 k.p.k.). Tym samym niezasadne jest stanowisko organu odwoławczego, który, wbrew powyższemu twierdzi, że pkt II wyroku nakazowego, pomimo wniesionego sprzeciwu, pozostał w mocy, a co za tym idzie - argumentacja skargi dotycząca powyższej kwestii jest trafna. Konsekwencją uprawomocnienia się wyroku jest bezzwłoczne wszczęcie postępowania wykonawczego, chyba że ustawa stanowi inaczej ( art. 9 § 1 i 2 Kodeksu karnego wykonawczego). Organem postępowania wykonawczego, zgodnie z art. 2 pkt 9 k.k.w. w związku z art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592, z późn. zm.) będzie w tym przypadku starosta. Art. 182 § 1 k.k.w. stanowi, że w razie orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów sąd przesyła odpis wyroku odpowiedniemu organowi administracji właściwemu dla miejsca zamieszkania skazanego. Przesyłając odpis wyroku, w którym orzeczono środek karny sąd podaje na podstawie treści wyroku datę początkową, od której należy liczyć okres wykonywania tego środka (art. 184 k.k.w.). Organ, do którego przesłano orzeczenie wraz z zawiadomieniem jest zobligowany orzec o cofnięciu uprawnień do prowadzenia pojazdów w orzeczonym zakresie oraz nie może wydać tych uprawnień w okresie obowiązywania zakazu. Z powyższego wynika, że podstawę materialnoprawną decyzji o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami stanowi w tym przypadku wyłącznie art. 182 § 2 k.k.w. W zawiadomieniu z dnia 5 lipca 2006 r. Sąd Rejonowy [...] podał, że wyrokiem z dnia 15 marca 2006 r. orzeczono w stosunku do skarżącego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 1 roku. Podano również , że wyrok uprawomocnił się dnia 12 czerwca 2006 r. Sąd nie wskazał natomiast, od jakiej daty należy zacząć wykonywanie środka. Mając na uwadze, że decyzja o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi musi wskazywać datami początek i koniec okresu, na który cofnięto uprawnienia, organy orzekające w niniejszej sprawie uznały, że cofnięcie to winno obowiązywać od dnia, w którym doszło do zatrzymania prawa jazdy tj. od dnia 26 kwietnia 2006r. Organ odwoławczy powołał się przy tym na przepis art. 43 § 3 Kodeksu karnego w myśl którego, orzekając zakaz określony w art. 42 k.k., sąd nakłada obowiązek zwrotu dokumentu uprawniającego do prowadzenia pojazdu; do chwili wykonania obowiązku zwrotu okres, na który orzeczono zakaz, nie biegnie. W tym miejscu należy jednak zauważyć, że Kodeks karny zawiera również przepis art. 43 § 2 z którego wynika, że orzeczony wyrokiem sądu zakaz prowadzenia pojazdów obowiązuje od uprawomocnienia się orzeczenia. W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji skarżący właśnie datę uprawomocnienia się wyroku z dnia 15 marca 2006 r. wskazuje jako tę, od której należało cofnąć mu uprawnienia do kierowania pojazdami. Odnosząc się do powyższego Sąd stwierdza, że organy administracji orzekające na podstawie art. 182 § 2 k.k.w. nie mogą we własnym zakresie rozstrzygać wątpliwości powstałych w związku z wykonywaniem wyroku sądu powszechnego i samodzielnie ustalać datę początku wykonania środka karnego, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. W przypadku zatem, gdy pomimo treści art. 184 k.k.w. sąd nie poda takiej daty początkowej wykonania zakazu, obowiązkiem organu jest zwrócić się do sądu, który wydał orzeczenie o rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania orzeczenia. O tym, że możliwość taka istnieje stanowi art. 13 § 1 k.k.w. Dopiero prawomocne postanowienie sądu rozstrzygające wątpliwości co do wykonania orzeczenia, w tym przypadku wyroku z dnia 15 marca 2006r. zmienionego wyrokiem z dnia 12 czerwca 2006r., będzie dawało podstawę do wskazania w decyzji oznaczonego konkretnymi datami okresu, w jakim działać będzie orzeczony przez sąd środek karny. Odnosząc się zarzutu skargi odnośnie błędnego wskazania w uzasadnieniu obu decyzji dnia, w którym doszło do zatrzymania skarżącemu prawa jazdy, to należy zauważyć, że organ pierwszej instancji błąd ten naprawił, dokonując w trybie art. 113 § 1 k.p.a. sprostowania wydanej przez siebie decyzji. Należy przy tym wskazać, że w sentencji decyzji błąd ten nie występował. Z kolei organ odwoławczy błąd ten powielił, jednak nie miało to wpływu na wynik sprawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i 135 oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Wskazania co do dalszego toku postępowania wynikają z powyższych rozważań. Prowadząc ponownie postępowanie organ pierwszej instancji winien najpierw zwrócić się do właściwego sądu o rozstrzygające wątpliwości co do wykonania w/w wyroku, a dopiero potem wydać rozstrzygnięcie w sprawie cofnięcia skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi.