I SA/Wa 1292/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie : Sędzia WSA Elżbieta Lenart Asesor WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2007 r. sprawy ze skargi B.C. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia uchwały Rady Naukowej Kolegium [...] Szkoły [...] w W. o nadaniu stopnia naukowego oddala skargę. Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy zatwierdzenia uchwały Rady Naukowej Kolegium [...] Szkoły [...] w W. z dnia [...] października 2005 r. o nadaniu dr. B. A. C. stopnia doktora habilitowanego nauk ekonomicznych w dyscyplinie ekonomia, utrzymała w mocy swoją decyzję z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] odmawiającą zatwierdzenia powołanej uchwały. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Sekcja Nauk Ekonomicznych po zapoznaniu się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wysłuchaniu opinii recenzentów Centralnej Komisji oraz wystąpień dwóch recenzentów Rady Naukowej, a także po przeprowadzeniu dyskusji z udziałem recenzentów Rady Naukowej, w głosowaniu tajnym wypowiedziała się przeciw uchyleniu poprzedniej decyzji Centralnej Komisji (wynik głosowania: za uchyleniem decyzji 2 głosy, przeciw 6 głosów, wstrzymujących się 4 głosy). Prezydium Centralnej Komisji, po zapoznaniu się ze stanowiskiem Sekcji w rozpatrywanej sprawie postanowiło w głosowaniu tajnym utrzymać w mocy poprzednią decyzję Centralnej Komisji, odmawiającą zatwierdzenia omawianej uchwały Rady Naukowej (za utrzymaniem decyzji oddano 10 głosów, przeciw 0 głosów, przy braku głosów wstrzymujących się). Na posiedzeniu Sekcji obaj recenzenci Rady Naukowej wyrazili swoje pozytywne opinie o rozprawie habilitacyjnej, podkreślając m.in. że Habilitant jest współtwórcą języka polskiego współczesnej ekonomii. Natomiast recenzenci Centralnej Komisji, jakkolwiek uznali rozprawę habilitacyjną za ciekawą, uważali, iż zawiera ona sporo mankamentów. W ponownym postępowaniu Centralnej Komisji potwierdzony został zarzut, że rozprawa habilitacyjna dr. B. A. C. nie spełnia wymagań art. 17 ust. 1 ustawy, nie stanowi bowiem znacznego wkładu Autora w rozwój ekonomii. Również pozostały dorobek naukowy dr. B.A.C. oceniony został negatywnie, jako nie mający w dużej części charakteru naukowego, lecz przede wszystkim charakter dydaktyczny i popularyzatorski. W dyskusji członkowie Sekcji zwrócili również uwagę, iż Habilitant ma bardzo skromny dorobek w zakresie uczestnictwa i prezentacji referatów na konferencjach naukowych. Zabrakło też prezentacji i publikacji za granicą. Ponadto podkreślono, iż w dorobku naukowym Habilitanta brak jest konkretnej specjalizacji naukowej. Zdaniem Centralnej Komisji, Rada Naukowa nie przeprowadziła wystarczająco wnikliwej oceny dorobku naukowego Habilitanta i nie dysponowała wystarczającymi argumentami, by nadać Mu stopień naukowy doktora habilitowanego nauk ekonomicznych w dyscyplinie ekonomia. Mając powyższe na uwadze Prezydium Centralnej Komisji uznało za uzasadnione stanowisko Sekcji sprzeciwiające się uchyleniu decyzji o odmowie zatwierdzenia uchwały nadającej dr. B.A.C. stopień naukowy doktora habilitowanego. Na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył B.C. W obszernym uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 7 w związku z art. 77 § 1 kpa przez uchybienie obowiązkowi dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; - art. 10 § 1 w związku z art. 73 § 1 kpa przez nieudostępnienie pełnomocnikowi skarżącego protokołów posiedzeń, na których w drodze uchwały podejmowano decyzje w sprawie skarżącego; - art. 80 kpa przez zaniechanie obowiązku oceny na podstawie całokształtu zebranego materiału; - art. 107 § 3 kpa przez zaniechanie w uzasadnieniu faktycznym decyzji z dnia [...] maja 2006 r. oraz z dnia [...] kwietnia 2007 r. odniesienia się do argumentów skarżącego, podniesionych we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji lub ich uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Podkreślił, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie odniósł się do opinii recenzentów, którzy wprawdzie wskazali na pewne mankamenty rozprawy habilitacyjnej i zróżnicowanie tematyczne dorobku naukowego skarżącego, to jednak zgodnie uznali, że spełnia on wymogi ustawowe do uzyskania stopnia doktora habilitowanego nauk ekonomicznych. Centralna Komisja, mimo kolejnych pozytywnych opinii recenzentów powołanych przez Radę Naukową Kolegium [...], ponownie odwoływała się jedynie do opinii recenzentów powołanych przez siebie. W trakcie prowadzonych postępowań organ nie wyjaśnił przyczyn odmiennych ocen dorobku naukowego skarżącego, sformułowanych przez recenzentów na podstawie tego samego stanu faktycznego i to w sytuacji, gdy w każdym z tych postępowań tylko jedna opinia recenzenta była negatywna, natomiast pozostałe recenzje były pozytywne. Komisja nie wskazała kryteriów, jakimi się kierowała przy uznaniu recenzji negatywnej za wiarygodną, a recenzjom pozytywnym takiej cechy odmówiła. Okoliczność ta nie znalazła również odzwierciedlenia w uzasadnieniu obu zaskarżonych decyzji. Zdaniem skarżącego daje to podstawę do uznania, że organ nie spełnił wymogów dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i tym samym naruszył art. 7 w związku z art. 77 § 1 kpa, natomiast przez brak wskazania przyczyn odmowy uznania wiarygodności recenzji pozytywnych - art. 107 § 3 kpa. Wskazuje to także, zdaniem skarżącego, że ocena organu nie została dokonana na podstawie całokształtu zebranego materiału dowodowego, lecz tylko na podstawie jego części, w więc z naruszenie art. 80 kpa. Skarżący podniósł również, że udostępniając jego pełnomocnikowi akta postępowania organ wyłączył z nich protokoły posiedzeń organu, na których podjęte zostały uchwały, stanowiące podstawę do wydania obu zaskarżonych decyzji odmownych, co uniemożliwiło kontrolę formalnoprawnej poprawności posiedzeń jako formy czynnego udziału skarżącego w sprawie, co wskazuje na naruszenie przez organu art. 10 § 1 w związku z art. 73 § 1 kpa. W tej sytuacji skarżący uznał swoją skargę za uzasadnioną. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów wniosła o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Równocześnie organ wyjaśnił, że "protokoły z posiedzeń organów Centralnej Komisji były udostępnione stronie wbrew sugestii pełnomocnika." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi. Na wstępie wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 133 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Oznacza to, że przedmiotem oceny przez sąd nie mogą być okoliczności nie znajdujące potwierdzenia w materiale dokumentacyjnym zgromadzonym w aktach administracyjnych. Z tej przyczyny na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd administracyjny nie mogą mieć wpływu zdarzenia pozaprawne, nie znajdujące uregulowania w przepisach prawa oraz fakty nie mające odzwierciedlenia w dokumentach znajdujących się w aktach sprawy. Z tych względów Sąd rozpoznając niniejszą sprawę nie mógł oceniać zasadności zarzutu skargi odnoszącego się do wyłączenia z akt sprawy udostępnionych przez organ pełnomocnikowi skarżącego protokołów z posiedzeń, na których podjęte zostały kwestionowane uchwały, stanowiące podstawę do wydania obu zaskarżonych decyzji odmownych, bowiem zarzut ten nie został poparty jakimkolwiek dowodem. Na podstawie akt sprawy stwierdzić natomiast należy, że zawierają one 4 protokoły z posiedzeń Sekcji i Prezydium Komisji, na których rozpatrywana była niniejsza sprawa. Przedmiotem rozpatrywanej skargi jest odmowa zatwierdzenia przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów uchwały Rady Naukowej Kolegium [...] Szkoły [...] w W. z dnia [...] października 2005 r. o nadaniu dr. B.C. stopnia doktora habilitowanego nauk ekonomicznych w dyscyplinie ekonomia. Przede wszystkim podkreślić należy, co wielokrotnie ostatnio wyjaśniał Naczelny Sąd Administracyjny w wydanych wyrokach dotyczących odmowy zatwierdzenia przez Centralna Komisję do Spraw Stopni i Tytułów stopnia lub tytułu naukowego, że postępowanie w sprawach o nadanie tytułu naukowego oraz stopni naukowych cechuje odrębność związana ze specyfiką tych spraw. Wynika stąd ograniczony zakres kontroli sądu administracyjnego, który nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli recenzji stanowiących podstawę decyzji Centralnej Komisji (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 1996 r. sygn. akt III ARN 86/95, OSNAP 1996/21/315). Nie dokonuje także merytorycznej oceny dorobku naukowego osoby ubiegającej się o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego oraz tego, czy rozprawa habilitacyjna kandydata stanowiła znaczny wkład w rozwój określonej dyscypliny naukowej. Sąd nie jest również uprawniony do rozwiązywania merytorycznych sporów powstałych w świecie nauki. Kontrola sądu administracyjnego ogranicza się zatem jedynie do stwierdzenia, czy w postępowaniu przed Centralną Komisją jej organy nie naruszyły norm postępowania wynikających z przepisów ustawy i statutu Centralnej Komisji, a także przepisów kpa mających odpowiednie zastosowanie w zakresie nieuregulowanym ustawą. Tak więc rozpoznając skargę wniesioną w niniejszej sprawie Sąd mógł poddać swej kontroli jedynie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji, czyli dochowanie przez Centralną Komisję norm regulujących postępowanie przed organami Komisji; nie mógł natomiast rozważać tych zarzutów skargi, które dotyczą merytorycznej oceny przez recenzentów Centralnej Komisji i członków Centralnej Komisji rozprawy habilitacyjnej oraz pozostałego dorobku naukowego dr. B.C.. Postępowanie przed Centralną Komisją, w tym postępowanie w sprawie zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego podjętej przez radę właściwej jednostki organizacyjnej, uregulowane jest w ustawie z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595, ze zm.) i tylko w zakresie nieuregulowanym w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (art. 29 ust. 1). Poza wskazanymi uregulowaniami, moc obowiązującą, przynajmniej do czasu rozpatrzenia przez Trybunał Konstytucyjny skargi konstytucyjnej złożonej przez P. J. o zbadanie konstytucyjności art. 35 ust. 3 i ust. 5 ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz § 11 i § 14 Statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (sygn. akt SK 27/07), mają również przepisy Statutu przyjętego na posiedzeniu w dniu 19 kwietnia 1991 r. W tej sytuacji zwrócić należy uwagę, że postępowanie przed Centralną Komisją w przedmiocie zatwierdzenia uchwały rady wydziału o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego, zgodnie z brzmieniem ustawy z dnia 14 marca 2003 r. sprzed jej nowelizacji przez art. 251 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz.1365), które na mocy z art. 259 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. miało zastosowanie w rozpatrywanej sprawie, było wszczynane z chwilą przedstawienia przez radę wydziału odpowiedniej uchwały wraz z dokumentacją przewodu habilitacyjnego. Zgodnie z art. 35 ust. 1 powołanej ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki Centralna Komisja działa na posiedzeniach plenarnych lub przez swoje organy. Organami Centralnej Komisji są przewodniczący, prezydium i sekcje (art. 35 ust. 2). Kompetencje organów Centralnej Komisji, jej tryb działania oraz sposób powoływania recenzentów określa Statut z dnia 19 kwietnia 1991 r. Zaznaczyć należy, że Statut uchwalony na podstawie delegacji zamieszczonej w art. 34 ust. 5 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386, ze zm.) obowiązuje również pod rządami nowej ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki i do czasu rozpatrzenia przez Trybunał Konstytucyjny skargi konstytucyjnej, o której była mowa wyżej, w całości korzysta z domniemania konstytucyjności. Wskazać należy, że zgodnie z § 6 ust. 1 pkt 2 Statutu prowadzenie postępowania opiniodawczego i podejmowanie uchwał w zakresie ustawowych zadań Centralnej Komisji związanych z nadawaniem stopni naukowych należy do zadań sekcji stałej. Organem zatwierdzającym uchwały sekcji w sprawach nadawania stopni naukowych jest Prezydium Komisji (§ 4 pkt 1 Statutu). Prezydium Komisji nie jest związane decyzją podjętą przez Sekcję (wyrok NSA z dnia 9 grudnia 1999 r., sygn. akt I SA 393/99, niepubl.). Stosownie do treści § 7 ust. 1 i 2 Statutu uchwały Prezydium Komisji i sekcji Komisji w sprawach zatwierdzenia uchwał rad wydziałów dotyczących nadania stopni naukowych zapadają w głosowaniu tajnym, bezwzględną większością oddanych głosów, w obecności co najmniej połowy liczby członków. Zgodnie z § 9 ust. 3 Statutu w sprawach dotyczących zatwierdzenia uchwały o nadaniu stopnia naukowego doktora habilitowanego decyzja Komisji odmawiająca zatwierdzenia tej uchwały zapada po zasięgnięciu opinii co najmniej dwóch recenzentów. W postępowaniu opiniodawczym sekcji, po otrzymaniu negatywnej opinii recenzenta, powołuje się recenzenta dodatkowego spoza składu Komisji (§ 9 ust. 4 Statutu). Sekcja powołuje dodatkowych recenzentów lub wnioskuje o ich powołanie przed powzięciem uchwały w danej sprawie (§ 9 ust. 5 Statutu). Zaznaczyć trzeba, że w myśl § 11 Statutu recenzent przedstawia swą opinię na piśmie i referuje ją na posiedzeniu właściwej sekcji oraz uczestniczy w dyskusji poświęconej opiniowanej sprawie. Z ważnych powodów sekcja może zgodzić się na rozpatrzenie danej sprawy bez osobistego udziału recenzenta w posiedzeniu; w tym przypadku otrzymaną opinię recenzenta referuje przewodniczący sekcji lub upoważniony przez niego członek sekcji. Uchwałę sekcji referuje na posiedzeniu Prezydium przewodniczący sekcji, a w razie jego nieobecności - zastępca przewodniczącego sekcji, któremu równocześnie przysługują na tym posiedzeniu uprawnienia członka Prezydium. Prezydium Komisji po zapoznaniu się z uchwałą sekcji podejmuje, na wniosek przewodniczącego właściwej sekcji, uchwałę w sprawie. Przed powzięciem uchwały Prezydium może zasięgnąć opinii dodatkowego recenzenta i po jej uzyskaniu albo rozstrzygnąć sprawę albo zwrócić sprawę sekcji do ponownego rozpatrzenia z wykorzystaniem tej dodatkowej opinii (§ 12 Statutu). Stosownie zaś do § 14 Statutu postępowanie Centralnej Komisji do chwili wydania decyzji ma charakter niejawny. Dokonując kontroli działalności Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w oparciu o wskazane wyżej przepisy prawa, Sąd nie dopatrzył się naruszeń, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że postępowanie przed Centralną Komisją w sprawie zatwierdzenia uchwały Rady Naukowej Kolegium [...] Szkoły [...] w W. z dnia [...] października 2005 r. o nadaniu dr. B.A.C. stopnia doktora habilitowanego nauk ekonomicznych w dyscyplinie ekonomia przebiegało zgodnie z obowiązującymi w tym postępowaniu regułami. Podstawą decyzji odmawiających zatwierdzenia uchwały były negatywne opinie recenzentów, którzy zostali - zdaniem sądu - prawidłowo powołani przez Centralną Komisję. Brak więc jest podstaw do uznania za zasadne zarzutów skarżącego, że zaskarżone decyzje wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Nie możne również wywołać zamierzonego skutku zawarty w skardze zarzut naruszenia przez Centralną Komisję art. 107 § 3 kpa poprzez fakt, że Centralna Komisja nie uzasadniła we właściwy sposób wydanej przez siebie decyzji. Wyjaśnić należy, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzje Centralnej Komisji to decyzje organu kolegialnego, które stanowią podsumowanie postępowania mającego, jak wyjaśniono wyżej, charakter niejawny i zapadają w głosowaniu tajnym (art. 20 ust. 1 ustawy oraz § 7 ust. 2 statutu). Dlatego też brak przedstawienia szczegółowych motywów podjęcia takiej decyzji, z uwagi na specyfikę tego rodzaju rozstrzygnięcia, nie może być uznany za naruszenie prawa dające podstawę do uwzględnienia skargi. W powołanym wcześniej wyroku z dnia z dnia 26 kwietnia 1996 r. sygn. akt III ARN 86/95 Sąd Najwyższy podzielił stanowisko piśmiennictwa, że decyzje podejmowane w tajnym głosowaniu w ogóle nie mogą być merytorycznie uzasadnione, bo niemożliwe jest dotarcie nie tylko do rzeczywistych intencji głosujących, ale przede wszystkim do tego, jak kto głosował, bo właśnie tajność jest tu gwarancją wolności wyrażenia swego stanowiska i w takich wypadkach wszelka kontrola zewnętrzna (także sądowa) musi ograniczyć się do tego, czy zachowane były podstawowe reguły proceduralne. To stanowisko jest konsekwentnie utrzymywane w dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 7 października 1999 r. sygn. akt I SA 813/99 (niepubl.) Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że ograniczone uzasadnienie decyzji Centralnej Komisji nie stanowi naruszenia prawa, gdyż są to decyzje organu kolegialnego podejmowane w głosowaniu tajnym. Wyników zaś tajnego głosowania nie można przedstawić w formie uzasadnienia, o jakim mowa w art. 107 § 3 kpa. W świetle powyższego uznać należy, że Centralna Komisja nie miała obowiązku przytoczenia w uzasadnieniu decyzji pełnych lub częściowych treści pozytywnych opinii recenzentów. Nie ma też miejsca w uzasadnieniach takich decyzji na rozstrzyganie kwestii polemicznych między recenzentami Centralnej Komisji a habilitantem. W tej sytuacji brak podstaw do przyjęcia, że zaskarżone decyzje, ze względu na swoją zwięzłość i brak ustosunkowania się do wszystkich istotnych zdaniem skarżącego kwestii, naruszają art. 107 § 3 kpa. Podsumowując stwierdzić należy, że dokonując, w zakresie swej kognicji, oceny zaskarżonych decyzji Sąd stwierdził, że nie ma podstaw do uwzględnienia skargi. W postępowaniu o zatwierdzenie uchwały Rady Naukowej Kolegium [...] Szkoły [...] w W. z dnia [...] października 2005 r. o nadaniu dr B.A.C. stopnia doktora habilitowanego nauk ekonomicznych w dyscyplinie ekonomia zostały dochowane wymagania, jakie przewidują przepisy ustawy z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki i statutu Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów przyjętego na posiedzeniu w dniu 19 kwietnia 1991 r., nie uchybiono także stosowanym odpowiednio przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. Jak wynika z przedstawionej dokumentacji w prawidłowy sposób powołano recenzentów, którzy przygotowali umotywowane opinie, zachowany został wymagany prawem tryb głosowania nad uchwałami, protokoły z posiedzeń Sekcji oraz Prezydium Centralnej Komisji odzwierciedlają w sposób wystarczający przebieg posiedzeń i rezultaty głosowań, a wydane w ich wyniku decyzje zawierają niezbędne elementy, o jakich mowa w art. 107 § 1 kpa, z uwzględnieniem specyfiki postępowania. Z wyżej wyjaśnionych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.