IV SA/Po 16/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bożena Popowska (spr.) Sędziowie WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak As.sąd Izabela Kucznerowicz Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 listopada 2007r. przy udziale sprawy ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty O. z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] 2. zasądza na rzecz J. J. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów sądowych /-/I.Kucznerowicz /-/B.Popowska /-/D.Rzyminiak-Owczarczak Pismem datowanym na dzień 5 maja 2006 r. J. J. zwrócił się do Starosty O. o zwrot nadpłaty za kartę pojazdu Peugeot 106 nr rejestracyjny [...], który został zarejestrowany w dniu [...] października 2005 r. Decyzją z dnia [...] maja 2006 r., [...] Starosta O. odmówił zwrotu opłaty za kartę pojazdu, wskazując, iż nie ma podstaw prawnych do takiego działania. Odwołując się od powyższej decyzji Strona wskazała, iż się z nią nie zgadza, powołując się przy tym na artykuł prasowy. Decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r., [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej jako: SKO) uchyliło zaskarżoną decyzję i sprawę przekazało do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, wskazując na braki w przeprowadzonym postępowaniu dowodowym. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r., [...], działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa) i art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1997 r., nr 98, poz. 602 ze zm. – dalej jako: prd), organ I instancji ponownie odmówił zwrotu opłaty za kartę pojazdu, wskazując m. in., iż nie może wydać decyzji administracyjnej orzekającej zwrot opłaty, ponieważ nie ma podstaw prawnych do takiego działania, zaś dodatkowo pobranie opłaty za kartę pojazdu nie odbywa się poprzez wydanie w tej sprawie decyzji administracyjnej określającej jej wysokość, lecz opłata ta ma charakter czynności materialno-technicznej. Odwołując się od powyższej decyzji, Strona zażądała jej uchylenia i wskazała, iż Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 17 czerwca 2006 r. zakwestionował legalność pobierania opłaty w tak znacznej wysokości. Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., [...], SKO utrzymało zaskarżoną decyzję mocy. W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, iż wskazane przez Odwołującego się orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego dotyczy tylko okresu po dniu 1 maja 2006 r., a więc nie ma zastosowania do sytuacji Odwołującego się. Wnosząc skargę na ww. decyzję SKO, J. J. zażądał jej uchylenia jako naruszającej prawo a także uchylenia poprzedzającej jej decyzji organu I instancji oraz zasądzenia od organu administracji na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżący powtórzył, że chociaż Trybunał Konstytucyjny określił termin do zmiany wadliwego rozporządzenia na dzień 1 maja 2006 r. to jednak nie sankcjonuje to legalności opłat pobieranych przed tą datą, skoro opłata ta, tak wówczas jak i obecnie nie znajdowała uzasadnienia w obowiązującym systemie prawnym. Odpowiadając na skargę, SKO wniosło o jej oddalenie i powtórzyło swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1269), Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracyjnej publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm.] – dalej jako: ppsa). W wypadku jednak, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej jako: kpa), Sąd administracyjny stwierdza nieważność decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 ppsa). W myśl art. 134 § 1 ppsa, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezależnie zatem od wywodów skargi i podniesionych w niej zarzutów, Sąd orzeka o nieważności zaskarżonej decyzji biorąc pod uwagę uchybienia, które stwierdził z urzędu, nie będąc związany granicami skargi. W rozpatrywanej sprawie, organy administracji nie miały podstawy prawnej do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu. Okoliczność ta zresztą została wyraźnie podniesiona w uzasadnieniach obu zaskarżonych decyzji, ale z tego stwierdzenia nie zostały wyciągnięte właściwe wnioski. Sąd, akceptując ww. stanowisko organów orzekających w niniejszej sprawie, nie akceptuje dalszego ich postępowania. Należy podkreślić, iż wysokość opłaty za kartę pojazdu nie jest określana w drodze decyzji administracyjnej. Nadto, w ustawie Prawo o ruchu drogowym nie uregulowano na zasadach szczególnych kwestii związanych ze zwrotem opłaty za kartę pojazdu. Opłaty za wydanie karty pojazdu nie zostały też wymienione w art. 2 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.). Nie może mieć do nich zastosowania także art. 2 § 2 tej ustawy gdyż dotyczy on opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa, a opłaty za kartę pojazdu są należnościami stanowiącymi dochody samorządu terytorialnego (por.: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r., sygn. akt III CZP 35/07, niepubl.). Wobec powyższego, z uwagi na cywilnoprawną naturę sprawy, należy przyjąć, że roszczenia o zwrot części opłaty jako nienależnego świadczenia można dochodzić przed sądem powszechnym, nie zaś przed organami administracji a w konsekwencji - przed sądami administracyjnymi ( jest to pogląd wyrażony w ww. uchwale Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2007 r.). Powyższe oznacza, że decyzje administracyjne organów obu instancji zostały wydane bez podstawy prawnej, albowiem rozstrzygnęły sprawę wykraczającą poza sferę stosunków administracyjnych a dotyczącą sfery stosunków cywilnoprawnych. Takie decyzje są nieważne z mocy art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego (por.: wyrok NSA z dnia 8 listopada 1995 r., I SA 1690/94, ONSA 1996 r., nr 4, poz. 15 oraz wyrok NSA z dnia 12 maja 1995 r., II SA 217/94, ONSA 1996 r., nr 2, poz. 91). Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji są określone enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa, choć z uwagi na treść art. 156 § 1 pkt 7 tej ustawy katalog ten nie ma charakteru zamkniętego. Nie są oparte na uznaniu, stąd ich ustalenie musi pociągać za sobą stwierdzenie nieważności, chyba że zachodzi sytuacja z art. 156 § 2 omawianej ustawy (M. Jaśkowska [w:] M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Kraków 2005 r., str. 942). Podkreślić należy, że stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od ogólnej zasady trwałości decyzji ostatecznych i może ono mieć miejsce tylko wtedy, gdy decyzja w sposób bezsporny dotknięta jest przynajmniej jedną z wad wyliczonych w art. 156 § 1 kpa. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Na marginesie wskazać warto na treść art. 65 kpa, który normuje sytuacje, gdy obywatel wniesie podanie do organu niewłaściwego. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na zasadzie art. 200 ppsa. D. Rzyminiak-Owczarczak B. Popowska I. Kucznerowicz mb