III SA/Gd 346/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia NSA Marek Gorski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Wioleta Gładczuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2007 r. sprawy ze skargi K.R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 10 lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 18 września 2006 r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] decyzją z dnia 18 września 2006 r. nr [...] orzekł o braku podstaw do stwierdzenia u K. R. choroby zawodowej – zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy [...] orzeczeniem nr [...] oraz Instytut Medycyny Pracy [...] orzeczeniem nr [...] zgodnie uznały, iż brak jest podstaw do rozpoznania u K. R. choroby zawodowej - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka prawego. Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy [...] w wyniku przeprowadzonych badań lekarskich stwierdził, że u badanej występuje zespół cieśni nadgarstka prawego ale z analizy narażenia zawodowego wynika, iż sposób wykonywania czynności zawodowych (pisanie ręczne i sporadycznie na maszynie) nie wymagał częstych ruchów monotypowych. Nie mogło to powodować ucisku na nerw pośrodkowy w kanale nadgarstka, a więc skutkować jego uszkodzeniem. Instytut Medycyny Pracy [...] po przeanalizowaniu dokumentacji lekarskiej i wyników pomocniczych badań lekarskich nie znalazł podstaw do uznania zawodowej etiologii rozpoznanego schorzenia. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] podkreślił, że podstawą do wydania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej jest rozpoznanie takiej choroby. Ten warunek w przedmiotowej sprawie nie został spełniony. W odwołaniu od decyzji organu I instancji K. R. podała, że nie zgadza się z opinią dotyczącą jej pracy w Zespole Szkół Technicznych w U., gdzie pracowała w latach 1995-1997. Nierzetelna opinia przyczyniła się do negatywnych orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie. Rok 1995 był rokiem denominacji złotego, co nie zostało uwzględnione. Po rozpoczęciu pracy w ZST w U. musiała uzupełnić zaległości w dokumentacji księgowej, spowodowane przez osobę poprzednio prowadzącą te sprawy. W związku z koniecznością korekt dokumentacji księgowej, denominacją złotówki, usunięcia zaległości w realizowaniu płatności do ZUS-u, urzędu skarbowego, musiała pracować po 12 godzin, czasami w sobotę i niedzielę. Część pracy wykonywała również w domu. Prowadziła dokumentację warsztatów szkolnych, w których było ok. 300 uczniów. K. R. jako nieprawdziwe uznała twierdzenia o tym, że bilans sporządzała raz w roku, ponieważ obwiązywał ją bilans półroczny i roczny. Podobnie nieprawdą jest, że wypisywała faktury i rachunki, ona te dokumenty otrzymywała a pisał je technolog produkcji. Nieprawdą jest, że pisała ręcznie tylko 3 godziny dziennie, że miała przerwę, że pracowała zgodnie z normami BHP. Strona podniosła, że 18 października 1998 r. Dyrektor i Księgowy ZST w U. zawarli z nią porozumienie o wypłacie odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanego chorobą zawodową (w związku ze schorzeniem prawej ręki). Na jakiej podstawie później twierdzi się, iż nie mogła nabyć choroby zawodowej w tej szkole. Decyzją z dnia 22 listopada 2006 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji. K. R. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego [...], który wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2007r. sygn. akt 19/07 stwierdził jej nieważność z tej przyczyny, że została ona wydana z naruszeniem przepisów o właściwości. Ponownie rozpatrując odwołanie K. R. od decyzji z dnia 18 września 2006 r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] działając w oparciu o art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że K. R. od 1967 do 1997 r. pracowała w różnych zakładach pracy na stanowiskach: referent, księgowa, agent, opiekunka do dziecka. Od 1995 r. do 1997 r. strona pracowała w ZST w U. jako księgowa ds. warsztatów szkolnych. W trakcie pracy pisała na maszynie oraz ręcznie, co spowodowało u niej zespół cieśni nadgarstka prawego. Z dalszej dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że w listopadzie 1996 r. w warsztatach szkolnych odbyła się kontrola finansowa, podczas której strona sporządzała dodatkowe bilanse oraz wyjaśnienia. Zdaniem strony na skutek intensywnej pracy spowodowanej kontrolą nastąpiło nadwyrężenie ścięgna ręki prawej. W związku z tym przebywała na zwolnieniu lekarskim, po którym nie wróciła do pracy. Schorzenie zakwalifikowano jako wypadek przy pracy, a następnie w dniu 7 maja 1998 r. stwierdzono u niej chorobę zawodową – przewlekłe zapalenie ścięgien przedramienia prawego (na podstawie orzeczenia WOMP [...]). Organ odwoławczy wskazał, że jednostki orzecznicze I i II stopnia rozpoznały u strony schorzenie - zespół cieśni nadgarstka prawego, jednak z uwagi na brak związku przyczynowego miedzy schorzeniem a wykonywaną pracą zawodową, brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Zdaniem Instytutu Medycyny Pracy [...] praca wykonywana przez K. R. nie stwarzała warunków ucisku na pnie nerwów pośrodkowych, co jest warunkiem koniecznym do uznania zawodowej etiologii zespołu cieśni nadgarstka. W ocenie organu odwoławczego czynności wykonywanie przez stronę, a szczególnie krótkotrwały okres przeciążenia w listopadzie 1996 r. mogły spowodować zapalenie ścięgien mięśni przedramienia. Przemawia za tym rozpoznanie u wymienionej choroby zawodowej – przewlekłego zapalenia ścięgien przedramienia prawego, a wcześniej zostało zakwalifikowane jako wypadek przy pracy. Odnośnie zarzutu, iż dane pracodawcy dotyczące ilości wykonywanych czynności zawodowych są nieprawdziwe, organ odwoławczy stwierdził, że nie ma to znaczenia dla przedmiotowej sprawy. Istotnej jest, że w ocenie jednostek medycznych czynności te nie wywoływały ucisku na pnie nerwów pośrodkowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K. R. powtórzyła argumenty odwołania wskazując na nieprawidłowości w ustaleniach dotyczących jej pracy w ZST w U. Jest przekonana, praca w tej placówce oświatowej spowodowała chorobę zawodową. Była tam narażona na przeciążenie prawej ręki, poprzez ruchy monotypowe, długotrwałe pisanie ręczne przez kalkę, uzupełnianie zaległości. Zaznaczyła, że Sąd Apelacyjny [...] na podstawie opinii biegłych sądowych o stwierdzeniu u niej cieśni nadgarstka prawego, zobowiązał ją do wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie choroby zawodowej. Tylko i wyłącznie nierzetelna opinia ZST w U. o charakterze pracy skarżącej dała powód do wydania orzeczeń lekarskich o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skargę należało uwzględnić. Orzekając w niniejszej sprawie Sąd był związany poglądem wyrażonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 kwietnia 2007r. sygn. akt 19/07. Zgodnie z art. 153 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania prawne co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została podpisana przez Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...], tym samym wydano ją zgodnie z przepisami o właściwości . Odnosząc się zaś do zarzutów skargi Sąd stwierdził, że jest ona zasadna. Orzeczenie o stwierdzeniu choroby zawodowej bądź o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej następuje w drodze decyzji wydanej przez uprawniony organ administracji publicznej. Sąd nie może wypowiadać się w kwestii stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej, a jedynie ocenić legalność – zgodność z prawem, rozstrzygnięcia dokonanego przez organy państwowej inspekcji sanitarnej. Zasadniczo procedura związana z postępowaniem w takiej sprawie uregulowana jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115). Ponadto zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem organy inspekcji sanitarnej prowadzące postępowanie administracyjne w takiej sprawie obowiązują wszystkie reguły przewidziane w kodeksie postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 1994 r., SA/Wr 147/94, Prok. i Pr 1995/2/53). Stosownie do § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach chorobą zawodową jest choroba ujęta w wykazie, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi "narażeniem zawodowym". Przy ocenie narażenia zawodowego uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy - określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego ( § 2 ust. 3 pkt 4 powołanego rozporządzenia). Przesłanki w postaci: rozpoznania choroby ujętej w wykazie chorób zawodowych przez upoważnioną placówkę służby zdrowia oraz potwierdzenie związku przyczynowego rozpoznanej choroby z wykonywaną pracą zawodową są wystarczające do stwierdzenia choroby zawodowej. Pozostaje bezspornym, iż w wykazie chorób zawodowych pod pozycją 20 pkt 1 wymieniono zespół cieśni w obrębie nadgarstka - taka jednostka chorobowa została rozpoznana u K. R. Natomiast lekarskie jednostki orzecznicze I i II stopnia nie stwierdziły by rozpoznana choroba pozostawała w związku ze sposobem wykonywania pracy. W tym miejscu należy zauważyć, że w obu w/w orzeczeniach, po dokonaniu analizy narażenia zawodowego uznano, że skarżąca "nie była narażona na długotrwałe wykonywanie czynności w sposób szczególny przeciążający kończyny górne, ani też wykonywana przez nią praca nie stwarzała warunków ucisku na pnie nerwów pośrodkowych, co jest warunkiem koniecznym do uznania etiologii zawodowej w/w schorzenia." – jak stwierdzono w orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy [...] nr [...]. Należy zauważyć, że właśnie dokonane przez organ ustalenia odnośnie czasu pracy, zakresu obowiązków wykonywanych przez skarżącą w czasie pracy na stanowisku księgowej oraz charakter tej pracy, są przez skarżącą kwestionowane w skardze, podobnie jak to czyniła w toku postępowania przed organami obu instancji. Prawidłowe ustalenia w tym przedmiocie mają istotne znaczenie z punktu widzenia oceny rzetelności wydanych w oparciu o nie orzeczeń lekarskich i decyzji. W tym miejscu Sąd stwierdza, że nie może się zgodzić z zawartym na stronie 3 zaskarżonej decyzji twierdzeniem organu odwoławczego, że w/w okoliczność nie ma znaczenia w sprawie, gdyż jednostki orzecznicze stwierdziły, że wykonywane przez skarżącą czynności nie wywoływały ucisku na pnie nerwów pośrodkowych. Z zacytowanego wyżej fragmentu orzeczenia lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy [...] nr [...] wynika bowiem, że, poza pracą w warunkach ucisku na pnie nerwów pośrodkowych, również narażenie na długotrwałe wykonywanie czynności w sposób szczególny przeciążający kończyny górne może być przyczyną powstania zespołu cieśni nadgarstka. Jak wskazano wcześniej organy inspekcji sanitarnej prowadzące postępowanie administracyjne w takiej sprawie obowiązują wszystkie reguły przewidziane w kodeksie postępowania administracyjnego. Artykuł 7 k.p.a. zobowiązuje organy administracji do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Organ administracji publicznej jest nadto zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Oceny czy dana okoliczność została udowodniona organ administracji publicznej dokonuje na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Z kolei z brzmienia § 8 ust. 2 powołanego rozporządzenia wynika, że jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, uzupełnienia orzeczenia lub wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację oraz podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia materiału dowodowego. Jak wynika z akt sprawy, przedstawiając w kartach oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej, jak również w skierowanym do Instytutu Medycyny Pracy piśmie z dnia 13 lipca 2006r. charakter wykonywanej przez skarżącą pracy, organ oparł się na informacjach przekazanych przez skarżącą i zakłady pracy, w których pracowała. Należy jednak zauważyć, że skarżąca nie zgadzała się z opinią przekazaną przez Zespół Szkół Technicznych w U. twierdząc, że zakres wykonywanych tam w trakcie zatrudnienia czynności i czas wykonywania pracy znacznie różniły się o tych podanych w informacji. Zdaniem Sądu, przy takiej rozbieżności co do twierdzeń odnośnie charakteru i czasu wykonywanej przez skarżącą pracy w Zespole Szkół Technicznych w U. obowiązkiem organów orzekających w sprawie było powyższą kwestię wyjaśnić, jako że ma ona istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Należy przy tym zauważyć, że prowadząc postępowanie dowodowe organ może korzystać z różnych środków dowodowych, o których mowa w art. 82 i nast. k.p.a., w tym może m.in. przeprowadzić dowód ze świadków, co w przypadku niniejszej sprawy wydaje się uzasadnione – Sąd ma tutaj na myśli osoby, które pracowały wraz ze skarżącą w Zespole Szkół Technicznych w U. W tym stanie rzeczy skoro sprawa nie została wyjaśniona do ostatecznego załatwienia, co stanowi naruszenie art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Wskazania co do dalszego toku postępowania wynikają z powyższych rozważań. Wobec uchylenia rozstrzygnięć odmawiających stwierdzenia choroby zawodowej przepis art. 152 ustawy nie miał zastosowania.