III SA/Wa 1620/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie Sędzia WSA Alojzy Skrodzki (spr.), Asesor WSA Maciej Kurasz, Protokolant Ewa Rutkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Z.D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) stwierdza, że uchylone postanowienie nie może być wykonane w całości, 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W. rzecz strony skarżącej kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej w W. działając na podstawie art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późniejszymi zmianami, dalej: "K.p.a.") oraz art. 35 § 1, art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954, dalej: "u.p.e.a.") stwierdził niedopuszczalność zażalenia Z. [...] z dnia 19 kwietnia 2007 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. w sprawie umorzenia postępowania w sprawie wstrzymanie postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutu. Z akt sprawy wynika, że w dniu 6 marca 2007r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] wystawił tytuły wykonawcze nr [...], w których jako Zobowiązanego wskazał Z. [...]. Wystawione tytuły obejmowały należności z tytułu grzywny w celu przymuszenia w wysokości 25.000 zł., opłaty egzekucyjnej w wysokości 68 zł. i kosztów upomnienia w wysokości 10,70 zł. Powyższe tytuły wykonawcze zostały skierowane do organu egzekucyjnego Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-W., który w dniu 14 marca 2007 r. nadał im klauzulę o skierowaniu do egzekucji. W dniu 21 marca 2007r. Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-W. wszczął postępowanie egzekucyjne poprzez przesłanie do Banku [...] zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego Strony. Zawiadomienie wraz z odpisami tytułów wykonawczych organ egzekucyjny przesłał jednocześnie zobowiązanemu, który otrzymał je również w dniu 21 marca 2007 r. Bank [...] uznał zajęcie i przekazał na rachunek organu egzekucyjnego dochodzoną należność wraz z kosztami egzekucyjnymi. W dniu 26 marca 2007 r. Zobowiązany wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz wniósł o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-W. przekazał wniesione zarzuty Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego [...] w celu zajęcia stanowiska. W odpowiedzi na złożony w zarzutach wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2007 r. umorzył postępowanie w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego z powodu wyegzekwowania zobowiązań. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w wyniku zastosowania skutecznego środka egzekucyjnego wyegzekwowano w całości należność objętą wymienionymi tytułami egzekucyjnymi i postępowanie egzekucyjne zostało zakończone. Wobec tego wniosek zobowiązanego stał się bezprzedmiotowy. Organ egzekucyjny jednocześnie pouczył Stronę o prawie i trybie wniesienia zażalenia. W zażaleniu z dnia 19 kwietnia 2007r. Zobowiązany wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i umorzenie postępowania pierwszej instancji oraz nakazanie zwrotu wszystkich wyegzekwowanych należności. Dyrektor Izby Skarbowej w W., po rozpatrzeniu sprawy stwierdził, że wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-W. postanowienie z dnia [...] kwietnia 2007 r. nie podlegało zaskarżeniu do drugiej instancji, z uwagi na to, że ani u.p.e.a. ani K.p.a. nie przewidują skorzystania z możliwości złożenia zażalenia w sprawie umorzenia postępowania w przedmiocie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, z powodu wyegzekwowania zobowiązań. Zauważył, że organ egzekucyjny błędnie pouczył Stronę o możliwości wniesienia zażalenia. Organ odwoławczy stwierdził, że skoro art. 35 § 1 u.p.e.a. nie przewiduje zastosowania takiego środka zaskarżenia, to samo pouczenie o możliwości jego wniesienia nie tworzy uprawnienia do zaskarżenia. Jednocześnie poinformował, że zawarty w zażaleniu zarzut niedoręczenia upomnienia jest przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego w trybie art. 34 u.p.e.a. Strona w skardze z dnia 9 sierpnia 2007r. wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w W. z dnia [...] lipca 2007r., zarzucając naruszenie: 1) art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. przez błędną ich interpretację i niewłaściwe zastosowanie, 2) art. 29 § 1 i § 2 u.p.e.a. przez zaniechanie badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej, organ przystąpił do egzekucji wobec braku zgodności egzekwowanego obowiązku z obowiązkiem nałożonym na zobowiązanego, 3) art. 33 pkt 3 u.p.e.a. poprzez egzekwowanie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z nieprawomocnego orzeczenia Nr [...] z dnia [...] września 2006 r., W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że powołane przez Dyrektora Izby Skarbowej w W. przepisy, tj. art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. oraz art. 35 § 1, art. 17 i art. 18 u.p.e.a. nie przewidują pozostawienia środka zaskarżenia, w tym przypadku zażalenia, bez rozpoznania. W ocenie Strony, mając na uwadze art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 6, art. 8, art. 9, art. 11 i art. 7 K.p.a., Dyrektor Izby Skarbowej naruszył zasadę praworządności, zasadę zaufania do organów państwa oraz zasadę prawdy obiektywnej, jak również zasadę dwuinstancyjności postępowania. Strona podniosła, że Dyrektor Izby Skarbowej nie ustosunkował się do zgłoszonych zarzutów wobec organu I instancji. Stwierdziła ponadto, że organ egzekucyjny rażąco naruszył art. 29 § 1 i § 2 u.p.e.a., gdyż nie badając z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej umożliwił jej wykonanie na podstawie nieprawomocnego postanowienia Nr [...] z dnia [...] września 2006 r. wraz z Tytułem Wykonawczym [...] z dnia [...] września 2006 r., wobec którego postępowanie odwoławcze nie zostało zakończone. Strona wskazała, że zgodnie z art. 122 § 2 u.p.e.a. postanowienie z dnia 18 września 2006 r. o nałożeniu grzywny winno zawierać m.in. wezwanie do wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym (...) w terminie wskazanym w postanowieniu. Zdaniem Strony pominięcie tak ważnego elementu postanowienia, jakim jest określenie terminu, stanowiło naruszenie prawa materialnego i powinno skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Na poparcie tej tezy powołała się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 1998r., sygn. akt: I SA 793/98. Mając powyższe na uwadze Strona uznała, że organy egzekucyjne prowadziły postępowanie egzekucyjne z rażącym naruszeniem art. 134 i 144 k.p.a. oraz art. 18, art. 29 i art. 33 u.p.e.a. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia czy Dyrektor Izby Skarbowej w W. słusznie stwierdził niedopuszczalność zażalenia Strony na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W.-W. z dnia [...] kwietnia 2007 r. w sprawie umorzenia postępowania dotyczącego wstrzymania postępowania egzekucyjnego. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 17 § 1 u.p.e.a., o ile przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli u.p.e.a. lub k.p.a. tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. W myśl art. 35 § 1 u.p.e.a. wniesienie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie wstrzymuje tego postępowania. Organ egzekucyjny może jednak w uzasadnionych przypadkach wstrzymać postępowanie egzekucyjne lub niektóre czynności egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zarzutu. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Z kolei art. 127 § 1 K.p.a. stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. W myśl art. 144 K.p.a. w sprawach nie uregulowanych do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że organ I instancji umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Nie wydał natomiast postanowienia wstrzymującego lub odmawiającego wstrzymania postępowania egzekucyjnego - tak jak stanowi o tym art. 35 § 1 u.p.e.a., na które z kolei nie przysługuje zażalenie. W ocenie Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie wziął pod uwagę faktu, że postępowanie w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego nie jest tym samym postępowaniem, o którym mowa w art. 35 § 1 u.p.e.a., tj. postępowaniem w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego do czasu rozpatrzenia zarzutu. Zdaniem Sądu, samo stwierdzenie Dyrektora, że "ani ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ani kodeks postępowania administracyjnego nie przewiduje skorzystania z możliwości złożenia zażalenia w przedmiotowej sprawie" jest niewystarczające. Organ odwoławczy nie zbadał możliwości zastosowania w sprawie przepisów k.p.a. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie mają zastosowanie art. 105 § 1, 127 § 1 oraz 138 § 1 K.p.a. i 144 k.p.a. Z przepisów tych należy wywieść normę, zgodnie z którą postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie wstrzymania postępowania egzekucyjnego jest zaskarżalne. Zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego W.-W. prawidłowo pouczył Stronę, iż na powyższe postanowienie służy zażalenie. Oznacza to, że postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. pozostawiające bez rozpatrzenia takie zażalenie, ze względu na jego niedopuszczalność, jako nieprawidłowe, należy wyeliminować z obrotu prawnego. Gdyby dopuścić brak możliwości zaskarżenia postanowienia o umorzeniu postępowania mogłoby dojść do sytuacji, w której organ, zamiast merytorycznego rozstrzygnięcia w przedmiocie wstrzymania postępowania egzekucyjnego umarzałby postępowanie jako bezprzedmiotowe, bez żadnej kontroli zasadności tego umorzenia, zatem unikałby wydania aktu merytorycznego, bez możliwości instancyjnej weryfikacji umorzenia postępowania. Ponadto, przy rozpoznawaniu sprawy należy wyjaśnić także, kto jest stroną postępowania, ponieważ Dyrektor Izby Skarbowej wskazuje na Z. [...] a z kolei organ I instancji stwierdza w postanowieniu, że stroną postępowania jest Z. [...]. Zgodnie z k.p.a. decyzja czy też postanowienie powinno - między innymi - zawierać oznaczenie strony, przy czym oczywiście oznaczenie to musi być prawidłowe, tj. zindywidualizowane co do aktualnego stanu tegoż podmiotu, gdyż związana z tym jest ściśle kwestia wykonania decyzji czy też postanowienia. Należy zauważyć, iż oznaczenie osoby prawnej, polega na podaniu jej nazwy oraz siedziby. Oznaczenie osoby prawnej, czyli nazwa tej osoby, pełni funkcję odróżniającą ją od innych podmiotów. W wypadku, gdy stroną postępowania administracyjnego jest osoba prawna, nie można przyjąć, że stroną takiego postępowania są jej organy czy też jednostki organizacyjne działające w ramach tej osoby prawnej, którym przepisy prawa nie nadają statusu strony. (vide postanowienie NSA z dnia 21 października 1981 r., II SA 668/81, ONSA 1981, nr 2, poz. 101; GAP 1986, nr 7, s. 44; GAP 1987, nr 10, s. 45). Odnośnie pozostałych zarzutów, należy zauważyć, iż granice rozpoznania, którymi związany jest Sąd, czyli granice sprawy administracyjnej, uniemożliwiają ocenę zasadności całości argumentacji podniesionej przez Stronę. W szczególności Sąd w tym postępowaniu nie może odnieść się do zarzutu rażącego naruszenia art. 29 § 1 i § 2 u.p.e.a. dotyczącego dopuszczenia do wykonania egzekucji, bez uprzedniego zbadania jej dopuszczalności, czy uchybień postanowienia o nałożeniu grzywny. Na marginesie Sąd zauważa, że Skarżąca została poinformowana o tym, że zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego zostaną rozpoznane w odrębnym postanowieniu. Zatem stawianie ich w ramach tego postępowania było bezzasadne. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ) i c), art. 152 i art. 200 p.p.s.a postanowił jak w sentencji.