V SA/Wa 1792/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Bożek, Sędzia WSA Irena Kudiura (spr.), Asesor WSA Danuta Dopierała, Protokolant Joanna Pietraś-Skobel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2007 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia ...marca 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Uchyla zaskarżoną decyzję Wnioskiem z dnia ... grudnia 2006 r. K. B. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych powstałego w latach 2001 – 2002. We wniosku powołała się na swoją trudną sytuację finansową i rodzinną, na to, że wychowuje samotnie dwoje niepełnoletnich dzieci oraz na istnienie zadłużeń związanych z posiadanym mieszkaniem. Decyzją z dnia ... stycznia 2007 r. nr ... Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 83 ust.1 pkt 3 w związku z art. 28 i art. 32 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. z 2007 r. nr 11 poz. 74) odmówił umorzenia należności z tytułu zaległych składek wraz z odsetkami zarówno na ubezpieczenie własne płatnika jak i za zatrudnionych pracowników ściśle określając kwoty i okresy jakich to dotyczy. W uzasadnieniu decyzji Zakład wskazał, że zobowiązana nie prowadzi już działalności gospodarczej, pracuje na ¾ etatu jako sprzedawca i otrzymuje wynagrodzenie w kwocie ... zł. brutto. Na utrzymaniu ma dwoje dzieci: syna, który jest uczniem Liceum Ogólnokształcącego w K. i córkę uczennicę Szkoły Podstawowej, na które otrzymuje alimenty od ich ojca w wysokości ... zł. miesięcznie oraz uzyskuje zasiłek rodzinny po ... zł. na każde z nich, przyznany decyzją Prezydenta Miasta na okres od ....09.2006r. do ....08.2007r. Wnioskodawczyni jest wraz z mężem współwłaścicielką spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. W związku z tym mieszkaniem obciążają ją zobowiązania z tytułu kredytu zaciągniętego w Banku B. w kwocie ponad ... zł., który za zgodą banku spłaca w ratach po ... zł. miesięcznie oraz na rzecz Spółdzielni Mieszkaniowej z tytułu spłaty kredytu i opłat eksploatacyjnych w kwocie ponad ... zł. Z załączonych rachunków wynika, że opłaca czynsz na kwotę ... zł, że ponosi stałe koszty biletów okresowych na przejazdy, znaczne opłaty za gaz, energię elektryczną, telefon, opłaca również telewizję kablową. Zakład wskazał, że zgodnie z art. 28 w zw. z art. 32 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych umorzenie należności możliwe jest tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności określonej w art. 28 ust.3 pkt 1-6 u.s.u.s., która nie ma miejsca w przypadku wnioskodawczyni. Otrzymuje ona bowiem wynagrodzenie za pracę, jest współwłaścicielką lokalu mieszkalnego a Zakład ma możliwość egzekwowania swoich należności. Wnioskodawczyni nie spełnia także przesłanek o jakich jest mowa w treści art. 28 ust. 3a u.s.u.s., co pozwoliłoby na rozważenie ewentualnej możliwości umorzenia tych składek, które opłaca jako płatnik na własne ubezpieczenie. Nie wykazała ona bowiem istnienia po swojej stronie ważnego interesu, który mógłby doprowadzić do umorzenia należności mimo braku całkowitej nieściągalności. Zainteresowana pracuje i ma możliwość podjęcia pracy w wyższym wymiarze, co może przyczynić się do polepszenia jej sytuacji materialnej. Uzyskuje alimenty od męża na dzieci, co powoduje, że można uznać jej sytuację za pozwalającą na spłacenie zaległości, tym bardziej, że sama widzi możliwość spłaty w formie rat. Natomiast jeśli chodzi o możliwość umorzenia z tych przyczyn - czyli z powodu ważnego interesu płatnika w osobie skarżącej - składek płaconych na ubezpieczenie pracowników, które również objęte są decyzją, brak jest takiej możliwości ze względu na treść art. 28 w zw. z art. 30 i art. 32 u.s.u.s. Zainteresowana zwróciła się z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy i umorzenie istniejącego zadłużenia. We wniosku ponownie powołała się na swoją trudną sytuację finansową i życiową, podkreślając konieczność spłat zadłużenia bankowego związanego z kredytem zaciągniętym na mieszkanie, utrzymania dzieci, braku regularnej pomocy ze strony męża w postaci świadczenia zasądzonych alimentów. Podkreśliła, że powstanie zadłużenia jest winą męża, który prowadził wszystkie sprawy należącej do niej firmy, i który nie informował jej o powstającym zadłużeniu. Podniosła, że korzysta z finansowej pomocy swojej rodziny oraz, że przed poszukiwaniem i podjęciem pracy na cały etat powstrzymują ją obowiązki związane z wychowywaniem dzieci. Decyzją z dnia ... marca 2007 r. Prezes ZUS działający w imieniu i na rzecz Zakładu na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca Kodeks postępowania administracyjnego w zw . z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, uchylił decyzję z dnia ... stycznia 2007 r. w zakresie kwoty składek na ubezpieczenia społeczne i związanych z tą kwotą odsetek i orzekł jednocześnie, że odmawia umorzenia składek na to ubezpieczenie w kwocie ... zł. a nie jak dotychczas w kwocie ... zł. oraz związanych z tym odsetek w kwocie ... zł. a nie jak wcześniej orzeczono w kwocie ... zł. W pozostałej zaś części utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ ustalił sytuację strony podnosząc, że nie uległa ona zmianie w stosunku do okresu poprzedzającego wydanie pierwszej decyzji, wskazał na dowody, które wziął pod rozwagę, i uznał, że kwota zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie i związane z tym odsetki zmniejszyły się ze względu na dokonaną przez stronę wpłatę. Omówił treść przepisów u.s.u.s mających zastosowanie w sprawie, przyjął, że w stosunku do strony nie stwierdzono całkowitej nieściągalności co powoduje, że brak jest podstaw do umorzenia należności na tej podstawie. Wskazał, że w odniesieniu do części zaległości, którą stanowią składki na ubezpieczenia pracowników, brak jest możliwości zastosowania treści art. 28 ust 3a u.s.u.s. w zw. z treścią rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, bo przepisy te mają zastosowanie wyłącznie do składek ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Przepisy te mogłyby natomiast mieć zastosowanie do składek płaconych przez zainteresowaną na własne ubezpieczenia, ale nie spełnia ona przesłanek w nich zawartych. W ocenie Prezesa ZUS strona ma trudną sytuację ale dysponuje zarówno dochodami jak i majątkiem rzeczowym, może podjąć pracę na cały etat, co polepszy jej sytuację finansową i ma możliwość podjęcia spłacania zadłużenia wprawdzie nie jednorazowo ale stopniowo. W tych okolicznościach nie można uznać, że po stronie strony istnieje ważny interes, który miałby pierwszeństwo przed interesem społecznym tym bardziej, że z Pit-ów strony za lata 2004-2005 wynika, że jej sytuacja nieznacznie ale jednak się poprawiła, ponadto przestała ona korzystać z pomocy społecznej. Na decyzję tę zainteresowana złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze powtórnie odniosła się do swojej sytuacji życiowej i finansowej określając ją jako skrajnie trudną i wskazując, że o zadłużeniu dotyczącym lat 2001-2002 dowiedziała się dopiero z pisma ZUS z 2005 r. Podniosła, że firmą zajmował się były mąż i zatrudniona księgowa. Brak jej środków na spłatę zadłużenia w tak dużej wysokości tym bardziej, że spłaca kredyty zaciągnięte uprzednio wraz z mężem na mieszkanie. Podkreśliła, że alimenty otrzymuje od swojego męża na dzieci bardzo nieregularnie oraz, że poza alimentami nie może liczyć na żadną dodatkową pomoc. Stwierdziła, że chciałaby móc spłacić chociaż część zaległości dlatego postanowiła spłacać ją po 50 zł. miesięcznie chociaż jej na to nie stać. W tym stanie rzeczy wniosła o uchylenie decyzji. Prezes ZUS działający w imieniu Zakładu wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że sądy administracyjne w ramach swojej kognicji sprawują kontrolę działalności organów administracyjnych pod względem jej zgodności z prawem. Oceniając sprawę w takim zakresie należy uznać, że skarga jest uzasadniona. Na wstępie podkreślić jednak trzeba, że okolicznością, która o tym przesądziła, nie jest podnoszony przez skarżącą brak jej wiedzy na temat funkcjonowania firmy, którą zarejestrowała jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. Zgodzić się bowiem trzeba z poglądem organu, że osoba decydująca się na podjęcie i prowadzenie działalności gospodarczej przyjmuje na siebie odpowiedzialność i zobowiązania z tym związane. Zdaniem Sądu okoliczność powierzenia spraw firmy mężowi czy też innej osobie, nie powoduje uchylenia się od tej odpowiedzialności, a ZUS nie może ponosić konsekwencji związanych z nietrafnym wyborem takiej osoby, nieumiejętnością podejmowania decyzji czy też dokonywania ryzykownych bądź błędnych działań gospodarczych. Poglądu tego w przedmiotowej sprawie, nie może zmienić fakt, że w sprawie karnej, mąż skarżącej został ukarany za określone przestępstwa związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Niezależnie jednak od powyższej kwestii zaskarżoną decyzję należało uchylić uznając, że mimo zebrania i omówienia określonego materiału dowodowego, sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona a wniosek dokładnie oceniony pod kątem ważnego interesu strony o jakim jest mowa w treści art. 28 ust. 3a u.s.u.s w związku z rozporządzeniem z dnia 31 lipca 2003 r. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zauważyć bowiem trzeba, że jakkolwiek organ wskazuje na określone stałe wydatki oraz dochody strony, nie wyjaśnia jednak czy skala wszystkich wydatków strony związanych z egzystencją rodziny pozwala rzeczywiście a nie tylko teoretycznie, na spłatę zadłużenia w całości, a okoliczność ta, nie pociągnie zbyt ciężkich skutków dla skarżącej i jej rodziny. Podniesiony przez organ argument, że strona sama widzi możliwość stopniowego spłacania należności czego dowodzi fakt podjęcia spłaty, nie jest wcale oczywisty. Oceniając bowiem możliwości strony w tym zakresie organ powinien mieć świadomość wysokości zadłużeń strony, w tym dotyczących mieszkania, zaspakajającego potrzeby mieszkaniowe rodziny. Dla prawidłowego wyjaśnienia sprawy konieczne jest przede wszystkim ustalenie możliwości zarobkowych skarżącej, która jednak powinna zdawać sobie sprawę z tego, że w sytuacji istniejącego zadłużenia, jest obowiązana wykorzystać wszystkie realne możliwości zarobkowe pozostające w jej zasięgu, i że powinna pogodzić pracę z wychowywaniem dzieci, które biorąc pod uwagę ich obecny wiek, nie wymagają przecież zwiększonych starań w zakresie obecności w domu. Należy wziąć pod uwagę, że poza dokumentowanymi przez skarżącą wydatkami, musi ponosić ona także wydatki na żywność, ubranie, środki czystości, wydatki szkolne itp. Przybliżone określenie tych wydatków, o które należy zapytać stronę, pozwolą na ustalenie w kontekście wszystkich dochodów rodziny, czy są one wystarczające. Samo wyliczenie stałych wydatków bez ich całościowej oceny tylko przy określeniu dochodów lecz bez ich krytycznej analizy, nie jest wystarczające, dla uznania, że sprawa została właściwie rozpoznana. Wszystkie te ustalenia i rozważania organu o jakich jest mowa, powinny znaleźć się w uzasadnieniu decyzji, które w chwili obecnej jest niepełne. Ponadto w ocenie Sądu, nie można uznać, że w odniesieniu do możliwości umorzenia składek na ubezpieczenia pracowników w części opłacanej przez płatnika, organ dokonał prawidłowej wykładni treści art. 28 ust. 3a w zw. z art. 30 u.s.u.s. W tym miejscu należy przywołać choćby wyrok SN sygn. II UK 241/05 z dnia 12.07.2006 r.-OSNP 2007/13-14/203, czy też wyrok WSA z 20.09.2006r. sygn III SA/Wa 1553/06 Lex nr 265469, które to wyroki dotyczą tego zagadnienia. Rozpoznając zatem sprawę ponownie organ powinien mieć również wspomnianą kwestię na względzie. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę i uznając, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji doszło do naruszenia treści art. 7, 77, 80, 107 § 1 k.p.a , co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.