IV SA/Po 310/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 07 listopada 2007 r. sprawy ze skargi Rektora Akademii Rolniczej [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o d d a l a s k a r g ę /-/ P.Miładowski /-/ E.Makosz-Frymus /-/ E.Kręcichwost-Durchowska Akademia Rolnicza im. [...] zwróciła się do Urzędu Miasta [...] o udostępnienie danych ze zbioru danych poprzez wskazanie z imienia i nazwiska osób zameldowanych wraz z W.T. w [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu skarżąca podała, iż Akademia zmuszona jest wystąpić na drogę postępowania sądowego w związku z zadłużeniem czynszowym, a podanie osób zameldowanych wraz z najemcą lokalu jest niezbędne z uwagi na konieczność wskazania osób solidarnie zobowiązanych do zapłacenia czynszu za zajmowany lokal. Wnioskodawca wskazał, że na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2007 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) zwolniona jest z opłaty skarbowej, ponieważ realizuje zadania publiczne określone w jej przepisach. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta [...] zwrócił skarżącej wniosek o udostępnienie danych. W uzasadnieniu organ podał, iż skarżąca pomimo odebrania wezwania nie uzupełniła podania o opłatę skarbową oraz opłatę za udostępnienie danych osobowych. Ustosunkowując się do argumentu wnioskodawczyni, iż uczelnia jest zwolniona z opłaty skarbowej organ podniósł, iż jego zdaniem w sprawie objętej wnioskiem skarżąca nie wykonuje zadania o charakterze publicznym, który stanowiłby wówczas podstawę do nieodpłatnego udostępnienia danych osobowych. Organ wskazał, iż nie każde zadanie wykonywane przez uczelnię w szeroko rozumianych sprawach nauki czy szkolnictwa jest zadaniem o charakterze publicznym. Za takie nie można uznać kwestii pobierania opłat czynszowych od najemcy lokalu należącego do Akademii i innych spraw z tym związanych. Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła zażalenie wnosząc o uchylenie postanowienia w części obciążenia uczelni opłatą za udostępnienie danych. Skarżąca wskazała, iż z przepisów art. 13 ust. 1, art. 92, art. 98 ust. 1 pkt 9 i art. 100 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wynika, że uczelnia wykonując podstawowe zadania, w części otrzymuje środki finansowe z budżetu państwa oraz w części pokrywa koszty swej działalności z przychodów własnych którymi m.in. jest odpłatność za korzystanie przez osoby trzecie ze składników jej mienia na podstawie umów najmu, dzierżawy albo innej umowy. Ponadto skarżąca podniosła, iż przychody z odpłatności za korzystanie ze składników mienia wykorzystywane są wyłącznie na wykonywanie zadań z zakresu nauki, szkolnictwa. Z powyższych względów dane, o które wnioskowała są niezbędne do realizacji zadań publicznych, a zatem na podstawie art. 44 h ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm. – dalej ustawa o ewidencji ludności) dane te uczelni winny być udostępnione bezpłatnie. Postanowieniem z dnia [...] r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] ( dalej - SKO ) utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie podając w uzasadnieniu, iż przepisów dotyczących zwolnień z opłaty skarbowej jak i za udostępnienie danych osobowych ze zbiorów meldunkowych nie można interpretować rozszerzająco. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1f ustawy o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.) nie podlegają opłacie skarbowej podania i załączniki do podań, czynności urzędowe, zaświadczenia, zezwolenia oraz dokumenty stwierdzające ustanowienie pełnomocnika oraz ich odpisy (wypisy) w sprawach nauki, szkolnictwa i oświaty pozaszkolnej oraz zdrowia. Zdaniem organu przy rozważaniach dotyczących zwolnienia skarżącej z opłaty skarbowej nie można pominąć regulacji zawartej w art. 13 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, która wymienia podstawowe zadania uczelni. Wobec powyższego SKO uznało, iż wniosek skarżącej o udostępnienie danych w celu wystąpienia do Sądu Rejonowego w [...] o zapłatę i eksmisję, nie jest podaniem w sprawach nauki, szkolnictwa i oświaty pozaszkolnej oraz zdrowia, wobec czego podlega opłacie. W zakresie zwolnienia od opłaty za udostępnienie danych organ stwierdził, iż wnioskowane dane nie są niezbędne do realizacji zadań publicznych. Organ podkreślił, iż wniosek o udostępnienie danych w celu wystąpienia na drogę postępowania sądowego ma służyć realizacji uprawnień właścicielskich skarżącej, a nie realizacji zadań publicznych. Na powyższe postanowienie pismem z dnia [...] r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła Akademia Rolnicza im. [...] zarzucając SKO naruszenie art. 13 ust. 1, art. 92, art. 98 ust. 1 pkt 9, art. 100 ust. 1 i 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, art. 44 ust. 2 pkt 2, ust. 8 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności, art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy o opłacie skarbowej, art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 5 ust. 1 pkt 5, ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 ze zm.) oraz § 1 statusu Akademii Rolniczej im. Augusta [...]. Skarżąca powołując się i cytując ww. przepisy podniosła, iż wszelkie działania szkoły wyższej w tym udostępnianie osobom trzecim składników mienia uczelni na podstawie umów najmu i dzierżawy i dochodzenie roszczeń z tym związanych należy do zadań, o których stanowi art. 2 ust. 1 pkt 1 lit g ustawy o opłacie skarbowej oraz art. 44h ust. 2 pkt 2 i ust. 8 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności. Wobec powyższego zdaniem skarżącej nie jest ona zobowiązana do uiszczenia opłaty skarbowej i opłaty za udostępnienie danych. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o oddalenie skargi powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ogranicza się do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta polega, więc na zbadaniu, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Przy czym należy zauważyć, iż na podstawie art. 134 powyższej ustawy, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest jednak do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszonych w skardze. Powołany przez stronę skarżącą art. 44h ust. 2 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności stanowi, że dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych udostępnia się osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny. Jednakże zgodnie z art. 44h ust. 8 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych dla podmiotów, o których mowa w ust. 2 w tym osobom i jednostkom organizacyjnym następuje odpłatnie. W związku z powyższym niezrozumiały jest zarzut naruszenia przez organy tego przepisu poprzez żądanie opłaty za udostępnienie danych. Udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i utraconych dowodów osobistych następuje nieodpłatnie zgodnie z art. 44h ust. 8 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności, jeżeli występują o nie podmioty wskazane w art. 44h ust 1 ustawy o ewidencji ludności. Zgodnie z tym przepisem dane ze zbiorów udostępnia się, o ile są one niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań, m.in. państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym oraz innym podmiotom - w zakresie niezbędnym do realizacji zadań publicznych określonych w odrębnych przepisach. W związku z powyższym uczelnia może domagać się udostępnienia danych o ile są one niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań publicznych określonych w odrębnych przepisach. Podstawową kwestią do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest ustalenie czy podejmowanie jakichkolwiek działań mających na celu uzyskanie dochodu z majątku uczelni wchodzi w zakres pojęcia zadania publiczne. Zadania uczelni określa przede wszystkim ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym podstawowymi zadaniami uczelni są: 1) kształcenie studentów w celu ich przygotowania do pracy zawodowej; 2) wychowywanie studentów w poczuciu odpowiedzialności za państwo polskie, za umacnianie zasad demokracji i poszanowanie praw człowieka; 3) prowadzenie badań naukowych i prac rozwojowych oraz świadczenie usług badawczych; 4) kształcenie i promowanie kadr naukowych; 5) upowszechnianie i pomnażanie osiągnięć nauki, kultury narodowej i techniki, w tym poprzez gromadzenie i udostępnianie zbiorów bibliotecznych i informacyjnych; 6) kształcenie w celu zdobywania i uzupełniania wiedzy; 7) stwarzanie warunków do rozwoju kultury fizycznej studentów; 8) działanie na rzecz społeczności lokalnych i regionalnych. Wprawdzie ustawa posługuje się sformułowaniem "podstawowe zadania" to jednak należy przyjąć, że do zadań publicznych uczelni nie można zaliczyć działań podejmowanych w celu uzyskiwania środków finansowych. Ogólnie formułując zadanie uczelni, analizując treść wyżej cytowanego przepisu, można wskazać, iż jest nim szeroko rozumiane kształcenie, a nie gromadzenie środków finansowych. Sąd nie kwestionując okoliczności, iż skarżąca uzyskane dochody później przeznacza na realizację swoich zadań publicznych, to jednakże stwierdza, że brak jest podstaw do uznania, iż podejmowanie działań celem zgromadzenia środków finansowych na realizację zadań publicznych jest samo przez się realizacją tych zadań. Ponadto zgodnie z art. 92 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym działalność uczelni publicznej jest finansowana z dotacji z budżetu państwa na zadania ustawowo określone oraz może być finansowana z przychodów własnych. Natomiast zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym uczelnia publiczna pokrywa koszty swojej działalności, zobowiązania oraz wydatki na rozwój i inne potrzeby z przychodów określonych w art. 98 ust. 1. Jak wynika z powyższego to państwo zapewnia uczelnią wyższym środki niezbędne do realizacji jej ustawowych zadań, a zatem uczelnia nie ma obowiązku podejmowania działań mających na celu uzyskanie pieniędzy na swoją działalność publiczną. Wobec powyższego Sąd uznał, iż działań podejmowanych przez uczelnię, których ostatecznym celem jest uzyskanie środków finansowych, bez względu na co zostaną później przeznaczone, nie można zaliczyć do zadań publicznych, a zatem i dane niezbędne do osiągnięcia ww. celu nie będą służyły realizacji tych zadań. Zarzut naruszenia przez organ art. 98 ust. 2 pkt 9 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie zasługują na uwzględnienie. Stosownie do brzmienia ww. artykułu przychodami uczelni publicznej są w szczególności przychody ze sprzedaży składników własnego mienia oraz z odpłatności za korzystanie z tych składników przez osoby trzecie na podstawie umowy najmu, dzierżawy albo innej umowy. Fakt, iż uczelnia pokrywa własne wydatki ze swoich przychodów pochodzących m.in. z odpłatności za korzystanie z jej mienia nie oznacza, iż zadaniem publicznym uczelni jest uzyskiwanie środków na realizację zadań określonych w art. 13 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym. W związku z tym wszelkie czynności mające na celu uzyskanie środków finansowych nie można traktować jako zadań publicznych. Poza sporem jest fakt, iż skarżąca nie prowadzi działalności gospodarczej to jednakże nie można uznać, iż każde działania podejmowane przez uczelnię jeżeli nie są działalnością gospodarczą stanowią realizację zadań publicznych. Czym innym jest podejmowanie działań mających na celu realizację zadań publicznych, a czym innym jest podejmowanie działań, które mają na celu gromadzenie środków na finansowanie choćby realizacji zadań publicznych. Natomiast stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. g ustawy o opłacie skarbowej nie podlega opłacie skarbowej dokonanie czynności urzędowej, wydanie zaświadczenia i zezwolenia (pozwolenia, koncesji) albo złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii w sprawach nauki, szkolnictwa i oświaty pozaszkolnej oraz ochrony zdrowia. Kwestią sporną jest okoliczność czy czynności podejmowane przez uczelnię, a związane z majątkiem uczelni, należą do spraw nauki, szkolnictwa i oświaty pozaszkolnej. Zdaniem Sądu dochodzenie roszczeń na drodze postępowanie sądowego i prowadzenie związanych z tym czynności przesądowych, choćby dotyczyły majątku uczelni, nie można traktować jako spraw z zakresu nauki, szkolnictwa i oświaty. Kwestia dochodzenia roszczeń cywilnych wynikających z umowy najmu należą do zakresu uprawnień uczelni jako właściciela wynajmowanego mienia i nie można ich zaliczyć do spraw nauki, szkolnictwa i oświaty pozaszkolnej. Fakt późniejszego przeznaczenia uzyskanych kwot na inne cele nie może przesądzać o zwolnieniu z opłaty skarbowej. Zarzut naruszenia przez organy art. 4 ust. 1 pkt 5, art. 5 ust. 1 pkt. 5, ust. 2 pkt 4a ustawy o finansach publicznych nie znajduje uzasadnienia. Przepisy te przesądzają jedynie, iż uczelnia należy do sektora finansów publicznych (art. 4 ust. 1 pkt 5), a jej dochody uzyskiwane tytułem wpływu z umów najmu, dzierżawy i innych umów o podobnym charakterze jej majątku jest dochodem publicznym. Zdaniem Sądu, z tych przepisów jak również z art. 92, art. 98 ust. 2 pkt 9 ustawy o szkolnictwie wyższym nie wynika prawo uczelni do zwolnienia z opłaty skarbowej oraz opłaty za udostępnienie danych ze zbiorów meldunkowych. Gdyby przyjąć tok rozumowania skarżącej tzn. przynależność do sektora finansów publicznych zwalnia z opłat, to nie byłoby potrzeby zawierania w innych ustawach, podmiotowych lub przedmiotowych zwolnień z tych opłat, pomiotów należących do tego sektora takich jak np. sądy, prokuratura, organy Policji, Straż Graniczna, Służba Więzienna. Zarzut naruszenia statutu uczelni również okazał się bezzasadny. Wskazać należy, iż statut jest aktem prawnym regulującym zadania, strukturę organizacyjną i sposób działania określonego podmiotu. Przy czym należy zauważyć, iż status nie jest aktem powszechnie obowiązującym i w żadnym wypadku nie mógł wiązać organu, a zatem przez ten organ nie mógł zostać naruszony. W związku z powyższym skoro skarżąca na podstawie przepisów prawa nie była zwolniona z obowiązku uiszczenia stosownej opłaty to słusznie organ wezwał skarżącą do jej wniesienia, a wobec jej nie uiszczenia zwrócił wniosek na podstawie art. 261 § 2 kpa. W tym stanie rzeczy, biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji. /-/ P. Miładowski /-/ E. Makosz-Frymus /-/ E. Kręcichwost-Durchowska mb