II SA/Wa 1051/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Bronisław Szydło, Sędziowie WSA - Ewa Pisula-Dąbrowska, - Janusz Walawski (spr.), Protokolant - Magda Magdoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2007 r. sprawy ze skargi M. J. na orzeczenie Dyrektora Izby Celnej w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej przeniesienia na niższe stanowisko 1) uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie organu I instancji, 2) stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości. Naczelnik Urzędu Celnego I w W., działając na podstawie art. 62 ust. 1, art. 63 ust. 1 pkt 4, art. 64, art. 69 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.) oraz § 11 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. 156, poz. 1520 z późn. zm.), w dniu [...] marca 2007 r. wydał orzeczenie dyscyplinarne, którym uznał M. J. winnym naruszenia obowiązków służbowych określonych w art. 32 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 ustawy o Służbie Celnej, gdyż nie powiadomił Naczelnika Urzędu Celnego I w W., Kierownika Oddziału Celnego III w W. jak również nie poinformował podwładnych funkcjonariuszy celnych o tym fakcie, iż w dniu [...] kwietnia 2005 r. za pośrednictwem Agencji Celnej "C." dokona zgłoszenia w Oddziale Celnym III w W. Urzędu Celnego I w W. do procedury dopuszczenia do obrotu towaru w postaci samochodu osobowego marki [...], rok prod. [...]. Przedmiotowe zgłoszenie celne zostało zarejestrowane w dniu [...] kwietnia 2005 r. pod nr [...]. Tym zachowaniem, tj. zaniechaniem powiadomienia przełożonych i podwładnych o zgłoszeniu do procedury dopuszczenia do obrotu powyżej określonego samochodu osobowego w Oddziale Celnym III w W. oraz wykorzystaniem zajmowanego stanowiska do celów prywatnych - dyspozytor celny jako [...] naruszył obowiązki wynikające ze złożonego ślubowania oraz wynikające z rzetelnego i bezstronnego wykonywania powierzonych zadań, godnego zachowania się w służbie oraz poza nią. W związku z powyższym na podstawie art. 63 ust. 1 pkt 4 ustawy o Służbie Celnej zostaje mu wymierzona kara dyscyplinarna przeniesienia na niższe stanowisko służbowe. Od powyższego orzeczenia dyscyplinarnego M. J. złożył do Naczelnika Urzędu Celnego I w W. odwołanie, w którym wniósł jego uchylenie, zarzucając mu błędy proceduralne oraz formalne, tj. naruszenie: 1) terminu wynikającego z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu prowadzenia postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych (Dz. U. Nr 156, poz. 1520), 2) ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, konkretnie rozdziału 14 w kwestii przedłużenia postępowania dyscyplinarnego z dnia 15 grudnia 2006 r., 3) art. 68 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.), 4) art. 32 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy przez prowadzącego postępowanie dyscyplinarne oraz Rzecznika Dyscyplinarnego Urzędu Celnego I w W. Dyrektor Izby Celnej w W. - po rozpatrzeniu odwołania - działając na podstawie art. 437 § 1 Kpk w zw. z art. 79 ustawy o Służbie Celnej, w dniu [...] kwietnia 2007 r. wydał orzeczenie dyscyplinarne, którym utrzymał w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji. W jego sentencji podał, że po ponownym rozpoznaniu sprawy dyspozytora celnego M. J., [...], obwinionego o naruszenie obowiązków służbowych wynikających z art. 32 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 ustawy o Służbie Celnej w ten sposób, że pełniąc obowiązki [...], wykorzystał zajmowane stanowisko dla celów prywatnych i zgłosił w miejscu pełnienia służby do procedury dopuszczenia do obrotu za pośrednictwem Agencji Celnej "C." towar w postaci samochodu osobowego marki [...] rok prod. [...] (zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] kwietnia 2005r.) oraz nie powiadomił przełożonych o powyższym fakcie, czym naruszył obowiązki wynikające ze złożonego ślubowania, a także - obowiązek rzetelnego i bezstronnego wykonywania zadań, godnego zachowania się w służbie i poza nią. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Organ stwierdził m.in., że termin zakreślony w § 3 ust. 1 przedmiotowego rozporządzenia na prowadzenie postępowania wyjaśniającego został faktycznie nieznacznie przekroczony, ale ma on charakter instrukcyjny i jego przekroczenie nie skutkuje nieważnością czynności wykonanych po tym terminie. Zgodnie z art. 438 pkt 2 Kpk, orzeczenie ulega uchyleniu lub zmianie w razie stwierdzenia obrazy przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia. W przedmiotowej sprawie sytuacja taka nie zaistniała. Zarzut naruszenia rozdziału 14 ustawy - Ordynacja podatkowa jest bezzasadny, gdyż przepisy tej ustawy nie mają zastosowania w postępowaniu dyscyplinarnym funkcjonariuszy Służby Celnej. Organ odwoławczy stwierdził również, że zarzut naruszenia art. 68 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, z którego wynika, że postępowanie dyscyplinarne nie może być wszczęte po upływie 6 miesięcy od dnia powzięcia przez naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej, Ministra Finansów wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych przez podległego funkcjonariusza celnego, należy uznać za bezzasadny. Aczkolwiek informacja na temat przedmiotowego zgłoszenia celnego była zawarta w protokole kontroli nie było w nim jednak jakiejkolwiek wzmianki o tym kto był odbiorcą pojazdu. Tymczasem protokół powinien zawierać wszelkie istotne informacje, w szczególności o zdarzeniach nietypowych. Nieprawidłowe działanie osób dokonujących kontroli nie pozwala na uznanie, że Naczelnik Urzędu Celnego I w W. posiadał wiedzę o naruszeniu przez M. J. obowiązków służbowych już od czerwca 2005 r., a wszczęcie w dniu [...] września 2006 r. postępowania dyscyplinarnego nastąpiło z naruszeniem art. 68 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, obwiniony na żadnym etapie prowadzonego postępowania nie wnioskował o wyjaśnienie tej kwestii. Organ odwoławczy nie podzielił też zarzutów o nierzetelności prowadzonego postępowania, jak również o niewspółmierności orzeczonej kary. Orzeczenie dyscyplinarne organu odwoławczego stało się przedmiotem skargi złożonej przez M. J. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zarzucił, że zaskarżone orzeczenie dyscyplinarne zostało wydane z naruszeniem: 1) przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w szczególności: a) art. 68 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej - poprzez wszczęcie postępowania dyscyplinarnego po upływie terminu zawitego 6 miesięcy od dnia powzięcia wiadomości przez naczelnika Urzędu Celnego o naruszeniu obowiązków służbowych przez funkcjonariusza Służby Celnej, b) art. 32 ust. 1 pkt 1, 2 i 5 powołanej ustawy - poprzez uznanie, iż skarżący nie dochował obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania oraz nie wykonuje powierzonych mu zadań w sposób rzetelny, bezstronny i terminowy, a ponadto, że jego zachowanie zarówno podczas wykonywania obowiązków służbowych oraz poza służbą jest niegodne w sytuacji, gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do sformułowania takich zarzutów, 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: a) art. 17 § 1 pkt 6 Kpk w zw. z art. 68 ust. 1 oraz w zw. z art. 79 ustawy o Służbie Celnej - poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania dyscyplinarnego pomimo faktu, iż nastąpiło przedawnienie karalności, b) art. 2 § 1 pkt 1 Kpk - poprzez pociągnięcie go do odpowiedzialności dyscyplinarnej skutkujące wymierzeniem mu kary dyscyplinarnej przeniesienia na niższe stanowisko służbowe, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie świadczy o tym, iż przedmiotowe orzeczenia dyscyplinarne zostały wydane z naruszeniem zasady prawdy materialnej, c) art. 2 § 2 oraz art. 4 Kpk - poprzez dokonanie przez organ wybiórczej i zupełnie dowolnej selekcji materiału dowodowego w sprawie, podczas gdy podstawę rozstrzygnięcia powinny stanowić prawdziwe ustalenia faktyczne, d) art. 7 Kpk - poprzez wydanie przez organ zaskarżonego orzeczenia z pominięciem zasady swobodnej oceny dowodów, e) § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 sierpnia 2003 r. w sprawie trybu przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, dyscyplinarnego i dyscyplinarnego przyspieszonego oraz sposobu wykonywania kar dyscyplinarnych w stosunku do funkcjonariuszy celnych - poprzez nie wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, jakie fakty organ uznał za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach, dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych. Stawiając powyżej określone zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego i utrzymanego nim w mocy orzeczenia organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia dyscyplinarnego i wniósł o oddalenie skargi. Odnosząc się do zarzutów skargi, organ stwierdził m.in., że kwestią sporną, na podstawie której skarżący oparł w głównej mierze odwołanie od orzeczenia dyscyplinarnego wydanego przez organ pierwszej instancji, a także zasadniczym zarzutem przedmiotowej skargi, jest kwestia, czy nastąpiło przedawnienie możliwości wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Zdaniem organu, zarzut ten nie jest zasadny, gdyż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że dopiero datę [...] lipca 2006 r. można uznać za fakt powzięcia informacji przez naczelnika urzędu celnego o nieprawidłowym wykonywaniu obowiązków służbowych przez podległego funkcjonariusza celnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zgodzić się ze stwierdzeniem organu zawartym w odpowiedzi na skargę, że kluczową kwestią, którą należało wyjaśnić jest, czy w przedmiotowej sprawie doszło do przedawnienia możliwości wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Zgodnie z art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.) postępowanie dyscyplinarne nie może być wszczęte po upływie 6 miesięcy od dnia powzięcia odpowiednio przez naczelnika urzędu celnego, dyrektora izby celnej lub ministra właściwego do spraw finansów publicznych wiadomości o naruszeniu obowiązków służbowych przez funkcjonariusza celnego ani po upływie 2 lat od popełnienia tego czynu. Analiza akt postępowania dyscyplinarnego prowadzi do wniosku, że organ nie ustalił w sposób jednoznaczny, kiedy naczelnik urzędu celnego powziął wiadomość o naruszeniu przez skarżącego obowiązków służbowych. Wyjaśnienia organu w tym zakresie są nieprzekonywujące i nie znajdują potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Należy podkreślić, że organ w odpowiedzi na skargę wskazuje datę [...] lipca 2006 r., natomiast pełnomocnik organu na rozprawie w dniu 20 listopada 2007 r. wskazuje na dzień [...] sierpnia 2005 r. Ponadto należy zwrócić uwagę na fakt, że zaniedbania służbowe M. M., który nie sporządził powiadomienia, o którym mowa w § 21 ust. 2 decyzji nr [...] Szefa Służby celnej z dnia [...] października 2002 r. w sprawie funkcjonowania funkcjonalnej kontroli wewnętrznej w Służbie Celnej, nie zwalniały organu od prawidłowego ustalenia terminu, od którego mógł rozpocząć bieg terminu przedawnienia. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariusz celny jest obowiązany w szczególności: 1) dochować obowiązków wynikających ze złożonego ślubowania; 2) rzetelnie i bezstronnie, sprawnie i terminowo wykonywać powierzone zadania; 3) racjonalnie gospodarować środkami publicznymi; 4) podnosić kwalifikacje zawodowe; 5) godnie zachowywać się w służbie oraz poza nią. Skarżący został obwiniony i ukarany za naruszenie obowiązków służbowych określonych w pkt.1, 2 i 5. Zgodnie z art. 62 ust. 1 powołanej ustawy funkcjonariusze celni ponoszą odpowiedzialność dyscyplinarną za naruszenie obowiązków służbowych. Warunkiem zastosowania powyżej przytoczonego przepisu jest jednoznaczne ustalenie faktu naruszenia przez funkcjonariusza celnego ciążących na nim obowiązków. Ustalenie to musi być konkretne, tzn. powinno wskazywać na czas, miejsce i sposób naruszenia obowiązków przez funkcjonariusza celnego. W żadnym wypadku przesłanką zastosowania art. 62 ust. 1 ustawy o Służbie Celnej nie może być przypuszczenie czy prawdopodobieństwo naruszenia przez funkcjonariusza jego obowiązków, przy równoczesnym braku konkretnych ustaleń w tym zakresie. Artykuł 79 powołanej ustawy stanowi, że w postępowaniu dyscyplinarnym w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Zgodnie z art. 313 § 2 Kpa postanowienie o przedstawieniu zarzutów zawiera wskazanie podejrzanego, dokładne określenie zarzucanego mu czynu i jego kwalifikacji prawnej. W świetle przytoczonych powyżej przepisów stwierdzić należy, że organ nie dopełnił wynikających z nich obowiązków, a w szczególności w sposób nieprecyzyjny dokonał opisu czynu, za który został obwiniony i ukarany skarżący. Reasumując stwierdzić należy, że w toku prowadzonego postępowania dyscyplinarnego organ naruszył przepisy prawa materialnego, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.