I GZ 143/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Kabat - Rembelska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G.W. z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Go 841/07 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] czerwca 2007 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. W. postanowieniem z dnia 19 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Go 841/07, odmówił M. M. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku tegoż Sądu z dnia 20 listopada 2007 r., oddalającego skargę M. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] czerwca 2007 r., nr .[...], w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji podał, że w dniu 25 stycznia 2008 r. M. M. nadała w placówce pocztowej wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 listopada 2007 r. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu Maria Machaj złożyła wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd I instancji stwierdził, że przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia przesłanki braku winy strony w uchybieniu terminu. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Zdaniem Sądu I instancji, M. M. nie uprawdopodobniła w żaden sposób, że opóźnienie w złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jej winy. W ocenie Sądu I instancji, przeszkody do złożenia powyższego wniosku nie stanowiła okoliczność, że stan zdrowia M.M. powodował konieczność stałej kontroli lekarskiej i przeprowadzenia szeregu badań. Złożenie wspomnianego wniosku nie jest czynnością wymagającą od skarżącej osobistego stawienia się w sądzie, zaś wystarczającym było nadanie go drogą pocztową, czyli w taki sposób w jaki skarżąca złożyła skargę oraz wniosek o przywrócenie terminu. Za nadzwyczajną przeszkodę uniemożliwiającą dochowanie terminu nie można również uznać braku wiedzy prawniczej i przekonania o braku konieczności składania wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, skoro doręczone skarżącej zawiadomienie o terminie rozprawy zawierało pouczenie o tym, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę doręczane jest na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku, a złożenie wniosku po upływie tego terminu jest czynnością bezskuteczną. Z uwagi na powyższe, wniosek M. M. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie mógł być uwzględniony. Zażalenie na to postanowienie złożyła M. M.. Domagała się jego zmiany i przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Podniosła, że w zaskarżonym postanowieniu nie uwzględniono wszystkich okoliczności sprawy, zwłaszcza niemożności działania spowodowanej jej chorobą. M. M. oświadczyła, że w czasie wydawania wyroku przechodziła szczegółowe badania i była pod stałą kontrolą lekarską w związku z podejrzeniem wystąpienia nieuleczalnej choroby - stwardnienia rozsianego. Stan zdrowia uniemożliwiał jej zatem terminowe złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązkiem strony jest dochowanie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym. Niewywiązanie się z tego obowiązku sprawia, że czynność podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna (art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. W sytuacji, gdy strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanawia o przywróceniu terminu, przy czym to strona zobowiązana jest uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak jej winy (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a.). To zatem strona musi wykazać (uprawdopodobnić), że w czasie biegu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym zaistniała obiektywna przeszkoda uniemożliwiająca jej dokonanie czynności, a powstanie tej przeszkody nie było spowodowane działaniem strony i było od niej całkowicie niezależne. Podstawowy problem w sprawie na obecnym etapie postępowania sprowadza się zatem do oceny, czy podane przez skarżącą okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu należy zaliczyć do tych, o których mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. Powołany przez Sąd I instancji art. 86 § 1 p.p.s.a. istotnie uzależnia przywrócenie terminu od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać, że dołożyła szczególnej staranności by podjąć czynność procesową. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Literatura i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Sąd I instancji trafnie przyjął, że powołane przez skarżącą powody nie mogą stanowić podstawy do przywrócenia terminu, skoro zawierają w sobie element winy. Chodzi o spóźnione złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku mimo prawidłowego pouczenia w sytuacji, gdy stan zdrowia skarżącej pozwalał na samodzielne działanie, czyli nie był stanem nagłym. Wbrew twierdzeniom skarżącej, podanie jako przyczyny uchybienia terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku podejrzenia wystąpienia u skarżącej choroby nie świadczy o wystąpieniu przesłanki przywrócenia terminu, jaką jest brak winy w niedochowaniu terminu. We wniosku o przywrócenie terminu M. M. oświadczyła, że od kilkunastu miesięcy leczy się w związku z podejrzeniem ciężkiej choroby – stwardnienia rozsianego, a zatem choroba nie była nagła. Skarżąca nie wykazała ponadto, aby w okresie biegu terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku (tj. od 20 do 27 listopada 2007 r.) podlegała hospitalizacji. Tymczasem, do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności należy zaliczyć hospitalizację trwającą w okresie biegu terminu do złożenia skargi, bądź nagłą chorobę, a więc powody, które nie pozwalają na wyręczenie się inną osobą. Wystąpienie powyższych okoliczności nie zostało przez skarżącą uprawdopodobnione, a zatem nie mogło świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny, wbrew twierdzeniom skarżącej, prawidłowo ocenił wszystkie okoliczności sprawy mające znaczenie dla przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Sąd I instancji zasadnie uznał, iż winy M. M. w uchybieniu terminowi nie wyłączał, ani jej ówczesny stan zdrowia, ani brak świadomości co do konieczności złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, skoro zawiadomienie o terminie rozprawy (odebrane przez M. M. w dniu 10 października 2007 r.) zawierało prawidłowe pouczenie o tym, że uzasadnienie wyroku oddalającego skargę jest doręczane na wniosek złożony w terminie 7 dni od daty ogłoszenia wyroku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.