III SA/Gd 347/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: NSA Anna Orłowska (spr.) WSA Felicja Kajut Protokolant St. Sekr. Sąd. Beata Kaczmar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2006 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia 20 kwietnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie utraty prawa do świadczenia przedemerytalnego uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Starosty [...] nr [...] z dnia 14 lutego 2006 roku. Decyzją Starosty [...] z dnia 14 lutego 2006 roku, powołującą przepisy art. 2 ust 1 pkt 2 lit. c, art. 37 n oraz art.6 pkt 6 lit. b ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu / tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 58 poz. 514 ze zm. /w zw. z art.141 ust. 1 i art. 150 a ust. 9, art.150b ust. 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy /Dz U Nr 99 z 2004 roku poz. 1001 ze zm./ oraz art. 104 KPA orzeczono o utracie przez S. J. prawa do pobierania świadczenia przedemerytalnego od dnia 1 maja 2004 roku, w związku z przyznaniem S. J. zasiłku chorobowego od dnia 1 maja 2004 roku. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 37 n ustawy o zatrudnianiu i przeciwdziałaniu bezrobociu, prawo do świadczenia przedemerytalnego ustaje z dniem, w którym osoba uprawniona przestała spełniać warunki, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 z zastrzeżeniem ust. 2. Utrata prawa do świadczenia przedemerytalnego nastąpiła w związku z niespełnieniem warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, które definiują osobę bezrobotną. Osobą bezrobotną nie może być osoba, która pobiera zasiłek chorobowy. W odwołaniu od decyzji S. J. napisał, że spełnia wszelkie warunki do uzyskania świadczenia przedemerytalnego dla byłych pracowników PGR-ów, świadczenie takie uzyskał w odpowiedzi na swój wniosek z dnia 16 stycznia 2006 roku i jest zdziwiony, że zostało mu ono odebrane decyzją organu I instancji. Okresy zatrudnienia wraz z okresem zasiłku chorobowego były podstawą przyznania skarżącemu zasiłku dla bezrobotnych, a teraz stoi to na przeszkodzie przyznania prawa do świadczenia przedemerytalnego. Zaskarżoną decyzją z dnia 20 kwietnia 2006 roku Wojewoda [...], powołując przepisy art.138 § 1 pkt 1 KPA oraz art. 2 ust 1 pkt 2 lit. c, art. 37 n ust 1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu / tekst jedn. Dz. U. z 2003 r Nr 58 poz.514 ze zm./ w zw. z art. 150 b ust.1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99 poz.1001 ze zm.) utrzymał mocy decyzję zaskarżoną odwołaniem. W uzasadnieniu, wyjaśniono, że argumentacja organu I instancji odpowiada prawu, a to z następujących względów: art.150 b ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy stanowi, że byłym pracownikom PGR-ów przysługuje świadczenie przedemerytalne, jeżeli w okresie od dnia 1 stycznia 2002 roku do dnia 31 lipca 2004 roku spełniali warunki określone w art. 37 k ust. 9 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowiązującym w dniu 1 stycznia 2002 roku z wyłączeniem wyrazów "w dniu 7 listopada 2001 r." Na podstawie akt ustalono, że S. J. od dnia 19 czerwca 2003 roku nabył prawo do świadczenia przedemerytalnego, które pobrał w okresie do dnia 28.12.2003 roku, z uwagi na podjęcie zatrudnienia. Z dniem 1 maja 2004 roku strona po ustaniu zatrudnienia pobierała zasiłek chorobowy, co, zgodnie z art. 2 ust.1 pkt 2 lit. c ustawy o zatrudnieniu przeciwdziałaniu bezrobociu skutkuje utratą statusu bezrobotnego, a to z kolei powoduje utratę prawa do zasiłku przedemerytalnego. Odwołujący się nabył prawo do świadczenia przedemerytalnego z mocą wsteczną, zatem odnoszą się do skarżącego warunki, na jakich świadczenie nabyły osoby przed zmianą przepisów art. 37 k ust.9 ustawy o zatrudnianiu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W skardze na opisaną decyzję S. J. napisał, że nie może się zgodzić z podjętą decyzją, powołane w niej przepisy uważa za niesprawiedliwe. W miejscu zamieszkania skarżącego są ogromne kłopoty ze znalezień zatrudnienia, szczególnie dla osoby w wieku przedemerytalnym. Decyzja pozbawiła stronę środków do życia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Skarga jest zasadna albowiem organy orzekające w przedmiocie prawa do świadczenia przedemerytalnego S. J. dopuściły się naruszenia prawa materialnego i procesowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z przedstawionych Sądowi akt, S. J. zarejestrował się w dniu 2.01.2003 r. w Powiatowym Urzędzie Pracy w S. jako bezrobotny i od dnia 10.01.2003 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. W dniu 5.01.2004 r. PUP w S. orzekł o utracie przez niego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnych w związku z podjęciem zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych. Następnej rejestracji skarżącego, jako bezrobotnego dokonano w dniach: 6.08.2004 r., (bez prawa do zasiłku; utrata statusu bezrobotnego nastąpiła z dniem 10.08.2004 r, po zatrudnieniu w ramach prac interwencyjnych); 1.12.2004 r. (bez prawa do zasiłku; utrata statusu bezrobotnego nastąpiła z dniem 2.12.2004 r. po zatrudnieniu w ramach prac interwencyjnych); 17.01.2005 r. (bez prawa do zasiłku; utrata statusu bezrobotnego nastąpiła z dniem 18.01.2005 r. w związku z podjęciem zatrudnienia); 26.01.2005 r. (z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 3.02.2005 r. ; utrata prawa do zasiłku nastąpiła z dniem 3.02.2006 r. z powodu upływu okresu jego pobierania). W dniu 16 stycznia 2006 roku S. J. złożył wniosek o przyznanie wnioskującemu prawa do świadczenia przedemerytalnego dla byłych pracowników PGR-ów wskazując, że przepracował w PGR-ach ponad 21 lat, natomiast aktualny staż pracy wnioskującego wraz ze służbą wojskową wynosi 37 lat. Dalej w przedstawionych Sądowi aktach znajdują się, kolejno, decyzje organu I instancji: z dnia 6.02.2006 r. orzekająca o utracie przez S. J. statusu osoby bezrobotnej z dniem 19.06.2003 r. i o przyznaniu z tym dniem prawa do świadczenia przedemerytalnego, decyzja z dnia 14.02.2006 r. o zawieszeniu od dnia 29.12.2003 r. prawa do pobierania świadczenia/zasiłku przedemerytalnego, jak określił to w osnowie i w uzasadnieniu decyzji organ I instancji , i – decyzja organu i instancji, utrzymana w mocy decyzją zaskarżoną, - o utracie prawa do pobierania świadczenia przedemerytalnego od dnia 1.05.2004 r. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, że "utrata prawa do świadczenia przedemerytalnego nastąpiła w związku z niespełnieniem/../ warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt. lit. c ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, które definiują osobę bezrobotną. Jak widać z przepisu osobą bezrobotną nie może być osoba, która pobiera zasiłek chorobowy." W decyzji nie podano o jaki zasiłek chorobowy organowi chodziło organowi, dopiero organ odwoławczy wyjaśnił, że S. J. pobierał zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia w dniach od 1 maja do 31 maja 2005 roku. Zatem w ciągu tygodnia w dniach od 6 do 14 lutego 2006 roku organ I instancji podjął kolejno decyzję o: utracie statusu osoby bezrobotnej i przyznaniu prawa do świadczenia przedemerytalnego z dniem 19.06.2003 roku, zawieszeniu prawa do pobierania świadczenia przedemerytalnego od dnia 29.12.2003 roku i – o utracie prawa do pobierania świadczenia przedemerytalnego od dnia 1 maja 2004 roku. Organ odwoławczy określił w rozstrzygnięciu, że utrzymuje w mocy decyzję organu I instancji w sprawie utraty przez stronę prawa do świadczenia przedemerytalnego z dniem 1.05.2004 roku. W opisanym stanie faktycznym sprawy zrozumiałe są zarzuty - podniesiony w odwołaniu, że strona jest zdezorientowana treścią pojętych decyzji i w skardze – że strona uważa za niesprawiedliwe przepisy zastosowane w sprawie w sytuacji, gdy skarżący przepracował niemal 40 lat, jest pracownikiem popegeerowskim, a w miejscu zamieszkania nie ma szans na znalezienie pracy. Dodatkowym utrudnieniem w zrozumieniu istoty sprawy jest brak konsekwencji w nazewnictwie stosowanym przez organy, które zamiennie traktują prawo do zasiłku i prawo do świadczenia przedemerytalnego oraz – przedstawienie w uzasadnieniu decyzji organu II instancji, jakoby S. J. nabył /wcześniej/ prawo do świadczenia przedemerytalnego i świadczenie to pobierał w czasie od 19.06.2003 roku do 28.12.2003 roku. Tymczasem, jak wynika z wyżej przedstawionego stanu faktycznego, S. J. w czasie od 2 stycznia 2003 roku do 3 lutego 2006 roku przemiennie korzystał z praw osoby bezrobotnej /z prawem do zasiłku lub bez/ i podejmował zatrudnienie, również w ramach prac interwencyjnych. Wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego S. J. złożył dopiero w dniu 16 stycznia 2006 roku, a wobec spełnienia warunków określonych w art.150 b ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy /publ. jw./, organ orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej i o przyznaniu prawa do świadczenia przedemerytalnego od dnia 19.06.2003 roku. Skoro z tą chwilą S. J. przestał być osobą bezrobotną niezasadne jest takie rozumienie przepisów prawa, jakie zaprezentowały organy orzekające, pozbawiając S. J. prawa do świadczenia przedemerytalnego w związku z przyznaniem zasiłku chorobowego od dnia 1 maja 2004 roku. Organy orzekające powołując się przy orzekaniu na art. 150 b cyt. wyżej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy pominęły unormowanie zawarte w art. 150b ust. 2 tej ustawy, z którego wynika, że prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje za okres od dnia spełnienia warunków jego nabycia określonych w ustawie /.../. Oczywistym jest, że prawo do świadczenia przedemerytalnego nie przysługuje za czas pobierania – wcześniej i w związku z zatrudnieniem – zasiłku chorobowego, nie oznacza to jednak, że można pozbawić prawa do świadczenia przedemerytalnego osobę z tej przyczyny, że nie spełnia ona warunków określonych w art.2 ust. 1 pkt. 2 lit. c ustawy z dnia 14 grudnia 1994 roku o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, gdyż warunków tych nie spełnia " z natury rzeczy" i z brzmienia ustawy – również osoba, która nabyła prawo do świadczenia przedemerytalnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145§ 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy ustalą za jaki okres - w związku z zawieszeniem prawa do świadczenia przedemerytalnego, przysługuje S. J. świadczenie, mając na uwadze również treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 września 2006 r. sygn. akt SK 15/05, który orzekł, iż art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty (Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 65) w części, w jakiej obejmuje wyrazy "do dnia 12 stycznia 2002 r.", jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz nie jest niezgodny z art. 67 ust. 2 i art. 71 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Trybunał pokreślił, iż ustawa z 20 grudnia 2002 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ukształtowała sytuację prawną tej grupy osób, które do 12 stycznia 2002 r. nabyły prawo do świadczeń na podstawie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu sprzed nowelizacji 17 grudnia 2001 r. Termin 12 stycznia 2002 r. przyjęto mimo wejścia w życie ustawy uzupełniającej z 20 grudnia 2002 r. dopiero 6 lutego 2003 r. Przepis nie rozwiązał kwestii praw do świadczeń tych osób, które spełniły warunki do ich nabycia między 1 stycznia 2002 r., a dniem wejścia w życie ustawy z 20 grudnia 2002 r. tj. 6 lutego 2003 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że nowelizacja z 20 grudnia 2002 r. nie zapewniła ochrony praw nabytych i nie wyrównała strat poniesionych przez podmioty, których prawa nabyte przed 1 stycznia 2002 r. tj. przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 17 grudnia 2001 r. zostały naruszone jej przepisem przejściowym. Sąd, zważywszy na rodzaj decyzji nie orzekał o wstrzymaniu wykonalności (art.152 cyt. ustawy).