I OSK 1555/06

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędzia WSA del. Izabela Ostrowska Protokolant Aleksandra Żurawicka po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2007 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. W., G. K., A. A. wspólników spółki cywilnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 759/06 w sprawie ze skargi A. W., G. K., A. A. wspólników spółki cywilnej [...] na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. W., G. K., A. A. solidarnie na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 120 zł (słownie: sto dwadzieścia) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z [...] nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z [...] nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie pracy kierowców. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088) kary pieniężne nakładane są na przedsiębiorcę, zaś przedsiębiorca zgodnie z Kodeksem cywilnym działa pod firmą. Firmą osoby fizycznej jest jej imię i nazwisko, co nie wyklucza włączenia do firmy pseudonimu lub określeń wskazujących na przedmiot działalności przedsiębiorcy. W kwestionowanej decyzji strony zostały określone jako P.U.H. "[...]" A. W., G. K., A. A.. Spełniony został wymóg określenia stron jako osób fizycznych oraz określenia firmy pod jaką te osoby działały. Nie został zatem naruszony art. 2 ustawy - Prawo działalności gospodarczej. Decyzja została skierowana do osób fizycznych, a podanie w niej Regonu i NIP-u spółki, faktu tego nie zmienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 14 czerwca 2006 r. sygn. akt VI SA/Wa 759/06, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. W., G. K. i A. A., wspólników s.c. P.U.H. "[...]" na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wywodził, że decyzja w ogóle nie zawiera określenia "spółka cywilna" i jako adresata nie wskazuje spółki cywilnej. Adresat decyzji określony jest jako P.H.U. "[...]" A. W., G. K. i A. A., wskazuje więc na trzy osoby fizyczne, określone pierwszymi literami imion i nazwiskami. Takie określenie adresatów decyzji, aczkolwiek nie w pełni precyzyjne, umożliwia ich identyfikację jako współuczestników postępowania. Z określenia tego nie wynika, że decyzja jest skierowana do spółki cywilnej. Podanie nazwy firmy prowadzonej przez strony pozwala na stwierdzenie, że decyzja wydana jest w związku z działalnością gospodarczą, prowadzoną przez osoby fizyczne w formie przedsiębiorstwa P.H.U. "[...]". Wskazanie pierwszych liter imion i pełnych nazwisk osób fizycznych, aczkolwiek nie w pełni prawidłowe, pozwala na identyfikację stron. W sprawie sami adresaci posługują się co do siebie, użytym przez organ określeniem i w postępowaniu I instancji nie stawiali zarzutu wadliwego oznaczenia strony postępowania. Nieważność decyzji powoduje skierowanie jej do podmiotu niebędącego stroną postępowania, nie zaś tylko zawierające błąd lub niepełne oznaczenie strony. W ocenie Sądu w sprawie, mimo niefortunnego określenia adresata decyzji polegającego na wskazaniu najpierw nazwy przedsiębiorstwa, a potem nazwisk stron, nieuprawniony jest wniosek, że była ona skierowana do spółki cywilnej. Umieszczenie w decyzji numerów NIP i Regon spółki nie powoduje automatycznie, że decyzja ta skierowana jest do spółki, gdyż numery te stanowią element niekonieczny decyzji i nie stanowią o identyfikacji adresata. Wskazanie w decyzji adresu przedsiębiorstwa będącego miejscem pracy stron, można uznać za prawidłowe, gdyż oznaczenie adresu stron służy skutecznemu doręczeniu przez organ pism w toku postępowania. Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy, zatem wskazanie jako adresu stron, adresu ich wspólnego miejsca pracy, którym była siedziba firmy, można uznać za zgodne z przepisami prawa. Adres ten, wskazany przez same strony, umożliwiał doręczenie im pism w toku postępowania, zaś nieprawidłowość doręczenia nigdy nie była przedmiotem zarzutu w sprawie. Rozważając zarzuty skargi Sąd wziął pod uwagę, że art. 107 § 1 k.p.a. stanowi, iż decyzja powinna zawierać oznaczenie strony. Kpa nie precyzuje sposobu tego oznaczenia. Zdaniem Sądu, oznaczenie to powinno być tego rodzaju, aby wykluczało możliwość pomyłki co do podmiotu, którego decyzja dotyczy. Przyjmuje się, że oznaczenie osoby fizycznej polega na podaniu jej danych personalnych oraz adresu zamieszkania, jednak brak w przepisach prawa bezpośredniego uregulowania tej kwestii. Stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym środkiem kontroli, stosowanym w razie wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa. W sprawie spór dotyczy tego, czy organ określając strony we wskazany wyżej sposób dopuścił się rażącego naruszenia prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., polegającego na skierowaniu decyzji do podmiotu niebędącego stroną, czy też tylko naruszenia prawa, polegającego na braku precyzji. Sprawa nie toczy się bowiem w trybie zwykłym, gdzie dla uchylenia decyzji wystarczy stwierdzenie naruszenia prawa mającego wpływ na wynik rozstrzygnięcia, a w trybie nadzoru, kiedy zupełnie wyjątkowo, wbrew zasadzie trwałości decyzji ostatecznych, z enumeratywnie wyliczonych ustawowo przyczyn, można uznać decyzję ostateczną za dotkniętą tak ciężką wadą, iż zachodzi konieczność uznania jej za nieważną. W ocenie Sądu w sprawie doszło do nieprecyzyjnego określenia stron, polegającego na podaniu ich niepełnych imion, nie doszło jednak, jak to twierdzą skarżący, do skierowania decyzji do spółki cywilnej, która nie ma zdolności administracyjnej w sprawach z dziedziny transportu drogowego i nie była stroną postępowania. Wskazane uchybienia przepisom prawa procesowego nie stanowią rażącego naruszenia prawa skutkującego nieważnością decyzji. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieuzasadnione i działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – oddalił skargę. A. W., G. K., A. A., wspólnicy spółki cywilnej P.U.H. "[...]" wnieśli od wyroku skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Zarzucili: 1) naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez zachowanie w obrocie prawnym decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] w sprawie [...], mimo wydania jej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 pkt 4 i pkt 2 k.p.a. w związku z art. 29 k.p.a.; 2) naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to przepisu art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez zachowanie w obrocie prawnym decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] w sprawie [...], mimo wydania jej z naruszeniem przepisu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art.107 § 1 k.p.a. Na tej podstawie wnieśli o: 1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2) zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów wynagrodzenia radcy prawnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Zarzut skargi kasacyjnej oparty jest na naruszeniu art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niezastosowanie sankcji nieważności zaskarżonej decyzji, pomimo wydania jej z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 29 oraz 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wylicza kwalifikowane naruszenia prawa materialnego, które uzasadnia zastosowanie sankcji nieważności decyzji, która dotknięta jest jedną z tych kwalifikowanych wad. Wystąpienie jednej z kwalifikowanych wad materialnoprawnych jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia nieważności decyzji. Według art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego "Organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została skierowana do osoby niebędacej stroną w sprawie". Zastosowanie sankcji nieważności decyzji zostało ograniczone do ciężkich kwalifikowanych naruszeń prawa, przy czym do wykładni wyliczonych naruszeń prawa nie można stosować wykładni rozszerzającej, co stanowiłoby naruszenie zasady trwałości decyzji administracyjnej. Dokonując wykładni przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wyliczonej w art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, należy wyróżnić dwa rodzaje naruszeń przepisów prawa, a mianowicie kwalifikowane naruszenie prawa, które stanowi podstawę do stosowania sankcji nieważności oraz naruszenie przepisów prawa, które jest naruszeniem nieistotnym. Do kwalifikowanego naruszenia prawa należy zaliczyć uregulowanie sytuacji prawnej w zakresie uprawnienia lub obowiązku jednostki (osoby fizycznej, osoby prawnej, państwowe, samorządowe jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej), która nie spełnia przesłanek materialnych wyznaczonych w art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. Od kwalifikowanego naruszenia przepisów skierowania decyzji do osoby niebędacej stroną, należy odróżnić naruszenie przepisów prawa nieistotne, do którego należy zaliczyć oczywiście omyłkowe oznaczenie strony. Wystąpi tego rodzaju naruszenie, gdy postępowanie administracyjne prowadzone jest wobec jednostki, która w myśl art. 28 w związku z art. 29 Kodeksu postępowania administracyjnego jest stroną, a jedynie w decyzji określono ją wadliwie (art. 107 § 1 tego kodeksu). Z materiału dowodowego w sprawie wynika, że postępowanie administracyjne było prowadzone wobec strony, na której ciążył obowiązek przestrzegania przepisów określonych w art. 92 w związku z art. 93 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2088). Decyzja została skierowana do przedsiębiorcy: A. W. G. K., A. A.. Wskazanie przy określeniu strony P.U.H. "[...]", nie prowadzi do uznania kwalifikowanego naruszenia prawa, będącego podstawą stwierdzenia nieważności decyzji. Może być to podstawa wyłącznie do sprostowania decyzji w trybie art. 113 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzut zatem naruszenia art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest usprawiedliwiony. Z tego względu na podstawie art. 184 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.