II FZ 353/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 12 października 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. W.-O. i M. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 788/05 odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. W.-O. i M. O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 16 sierpnia 2005 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt I SA/Gd 788/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił A. W. - O. i M. O. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tegoż Sądu z dnia 14 listopada 2006 r., zapadłym w sprawie ze skargi wyżej wymienionych na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 16 sierpnia 2005 r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; w skrócie: P.p.s.a.). Uzasadniając postanowienie, WSA w Gdańsku wskazał, że wyrok z dnia 14 listopada 2006 r. wraz z pisemnym uzasadnieniem został doręczony skarżącym w dniu 28 grudnia 2006 r. Skarżący (reprezentowani przez pełnomocnika - adwokata) wnieśli w dniu 17 lutego 2007 r. skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Uzasadniając wniosek podano, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 27 stycznia 2007 r., natomiast skarżący udzielili pełnomocnictwa do wniesienia skargi kasacyjnej w dniu 19 stycznia 2007 r. W okresie od 26 stycznia 2007 r. do 2 lutego 2007 r. pełnomocnik skarżących był niezdolny do pracy (na dowód czego przedłożono kserokopię zaświadczenia lekarskiego na druku ZUS ZLA), a zatem wniosek należało złożyć do dnia 9 lutego 2007 r. Jednakże pełnomocnik w okresie od 9 do 11 lutego 2007 r. w dalszym ciągu był chory (co udokumentowane zostało kserokopią zaświadczenia lekarskiego). Zdaniem skarżących, do uchybienia terminu doszło bez ich winy, co potwierdzają załączone zaświadczenia lekarskie. Wskazano również, że okresy niezdolności do pracy były spowodowane skutkami operacji, która miała miejsce w listopadzie 2006 r. Oddalając wniosek o przywrócenie terminu, Sąd I instancji stwierdził, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki przywrócenia terminu, o których mowa w art. 86 § 1 i art. 87 P.p.s.a. Przewidziany w art. 86 § 1 P.p.s.a. warunek braku zawinienia w uchybieniu terminu oceniać należy w kategoriach zachowania reguł starannego działania, a w stosunku do osób, które zawodowo występują jako pełnomocnicy stron - szczególnej staranności. Zdaniem Sądu, o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie tego obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, np. nagła choroba, zaś długotrwała niedyspozycja nie wyklucza dokonania czynności procesowej. Zwrócono uwagę, że w zaświadczeniu lekarskim z dnia 30 stycznia 2007 r. w rubryce 12 (Wskazania lekarskie) umieszczono zapis: "2", tzn. "chory może chodzić". Sąd zwrócił również uwagę na nieprawidłowe udokumentowanie przez pełnomocnika swojej niezdolności do pracy w okresie od 9 do 11 lutego 2007 r., tj. zwykłym zaświadczeniem lekarskim, a nie na urzędowym formularzu (tzw. ZUS ZLA). Zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. Nr 31, poz. 267 ze. zm.; w skrócie: ustawa o świadczeniach), przy ustalaniu prawa do zasiłków i ich wysokości dowodami stwierdzającymi czasową niezdolność do pracy z powodu choroby są zaświadczenia lekarskie, o których mowa w art. 55 tejże ustawy. Sąd wskazał również, że zgodnie z art. 37a ust. i ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2002 r., Nr 123, poz. 1058 ze zm., w skrócie: Prawo o adwokaturze), adwokat obowiązany jest zapewnić zastępstwo w przypadku urlopu lub innej przemijającej przeszkody tak, aby prowadzone przez niego sprawy nie doznały uszczerbku. Zażalenie na powyższe postanowienie, skierowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego, złożyła strona skarżąca, zaskarżając to postanowienie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 1 P.p.s.a., poprzez: (1) uznanie, że długotrwała niedyspozycja nie stanowi o braku winy w nieterminowym dokonaniu czynności; (2) błędną wykładnię 86 § 1 P.p.s.a., poprzez wprowadzenie do treści normy prawnej pojęć nieostrych, takich jak "nagła choroba"; (3) naruszenie art. 37a ust. 1 Prawa o adwokaturze, przez błędną wykładnię i błędne zastosowanie tego przepisu; (4) naruszenie art. 141 § 4 w związku z art. 163 P.p.s.a.; (5) naruszenie art. 53 ust. 1, art. 55 ust. 1 ustawy o świadczeniach, § 5 ust. 1 i załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 27 lipca 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wystawiania zaświadczeń lekarskich, wzoru zaświadczenia lekarskiego wydanego w wyniku kontroli lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 65, poz. 741 ze zm.) w związku z art. 86 § 1 P.p.s.a., poprzez błędne zastosowanie tych przepisów polegające na uznaniu, że choroba jako dowód braku winy w terminowym dokonaniu czynności procesowej może być udokumentowana wyłącznie dokumentami wymienionymi w tych przepisach. Postanowieniem z dnia 26 lipca 2007 r., sygn. II FZ 353/07, Naczelny Sąd Administracyjny wezwał stronę wnoszącą zażalenie do uzupełnienia braków formalnych zażalenia z dnia 6 kwietnia 2007 r. - w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia zażalenia - poprzez sporządzenie uzasadnienia tego zażalenia. W wyniku w.w. wezwania, strona uzupełniła przedmiotowe zażalenie pismem z dnia 23 sierpnia 2007 r., uzasadniając szczegółowo podniesione w nim zarzuty. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., sąd postanowi o przywróceniu terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym na wniosek strony, jeżeli strona nie dochowała terminu bez swojej winy. We wniosku tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminowi (art. 87 § 2 P.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie jako przyczynę uchybienia terminu wskazano we wniosku o przywrócenie terminu chorobę pełnomocnika strony skarżącej, która uniemożliwiła mu sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej, a okoliczność ta została potwierdzona załączonymi do wniosku kserokopiami zaświadczeń lekarskich, wg których - w okresie od 26 stycznia do 2 lutego 2007 r. oraz w okresie od 9 do 11 lutego 2007 r. - pełnomocnik strony skarżącej był niezdolny do pracy. Odmowę przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w rozpatrywanej sprawie należy uznać za niezasadną. W świetle art. 87 § 2 P.p.s.a., wniosek o przywrócenie terminu powinien zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu; wymóg uprawdopodobnienia istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie, który podlega ocenie Sądu. Jeśli przyczyną uchybienia w rozpoznawanej sprawie była choroba pełnomocnika, która w ocenie lekarzy uniemożliwiła mu wykonywanie obowiązków zawodowych, to dokonanie przez Sąd I instancji oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalną albo wykazania fałszu dokumentu co do treści lub formy wraz z konsekwencjami wykrycia czynu karalnego (por. w tej kwestii postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2006 r., sygn. V CZ 29/06, Lex nr 200921, wydane wprawdzie na gruncie art. 168 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm., zawierającego jednakże niemal identyczną treść, jak art. 86 § 1 P.p.s.a.). Nieusprawiedliwione jest także żądanie zaświadczenia lekarskiego na innym druku, wymaganym dla zasiłku chorobowego. P.p.s.a. nie określa formy usprawiedliwienia uchybienia terminu, a zarówno druk zaświadczenia wykorzystany przez lekarza i złożony do akt, jak i oczekiwany przez Sąd I instancji, służą innym celom niż postępowanie o przywrócenie terminu czynności procesowej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji, działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a