I OZ 82/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 listopada 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 62/07 o odmowie przywrócenia skarżącej L. K. terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 20 listopada 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 62/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił L. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż w treści pisma procesowego datowanego na 19 grudnia 2006 r. L. K. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] podnosząc, iż przyczyną niezachowania rzeczonego terminu była nieznajomość przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowiących o konieczności wniesienia skargi za pośrednictwem organu, który wydał zaskarżone rozstrzygnięcie. Nieprawidłowe zrozumienie pouczenia zawartego w decyzji spowodowało, iż wniosła skargę bezpośrednio do Sądu, zaś o prawidłowym trybie jej złożenia powzięła wiadomość dopiero w wyniku konsultacji z adwokatem. Postanowieniem z dnia 7 maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił powyższy wniosek wskazując, iż skarżąca w wyznaczonym siedmiodniowym terminie nie udzieliła odpowiedzi na wezwanie o wskazanie, kiedy dowiedziała się o fakcie uchybienia terminu do wniesienia skargi. Ponadto podkreślono, iż wniosek podlega odrzuceniu także z powodu, iż został złożony po upływie przewidzianego prawem terminu siedmiu dni od daty ustania przyczyny niedokonania czynności procesowej w terminie. Sąd podał, iż skarżąca w dniu 27 września 2007 r. otrzymała postanowienie Sądu z dnia 12 września 2006 r., wydane w zakresie innej sprawy zarejestrowanej pod sygnaturą akt IV SA/GI 1130/06, z którego dowiedziała się o tym, że skarga wniesiona została w sposób niewłaściwy. W konsekwencji termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi rozpoczął bieg od daty doręczenia tego postanowienia, a nie od dnia uzyskania wskazanej porady prawnej. Postanowieniem z dnia 20 września 2007 r. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zażalenia uchylił zaskarżone orzeczenie i przekazał sprawę wniosku Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania podnosząc, że brak udzielenia przez skarżącą odpowiedzi na wezwanie o wskazanie, kiedy dowiedziała się o fakcie uchybienia terminu nie uzasadniał odrzucenia wniosku, bowiem zakreślony w wezwaniu termin ma charakter wyłącznie instrukcyjny i jego niezachowanie nie stanowi przesłanki odrzucenia pisma. W wezwaniu można było natomiast zawrzeć co najwyżej rygor pozostawienia wniosku o przywrócenie terminu bez rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zakwestionował także stanowisko, iż za datę ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi należało uznać dzień, w którym skarżącej doręczono postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 września 2007 r., wydane w sprawie o sygn. akt IV SA/GI 1130/06, bowiem w uzasadnieniu tego orzeczenia nie wskazano, iż skarga L. K. złożona została po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia a jedynie podano, że złożenie tej skargi bezpośrednio do Sądu zamiast do organu, który wydał zaskarżony akt, powoduje jej odrzucenie. Sąd pierwszej instancji podniósł, że uwzględniając wskazania płynące z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2007 r. przyjął, iż datą ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi był dzień 15 grudnia 2007 r., zatem wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi złożony za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. w dniu 22 grudnia 2006 r., Sąd uznał za zgłoszony w terminie. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w myśl art. 87 § 2 p.p.s.a. wymogiem warunkującym przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd podkreślił, iż brak winy jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności w prowadzeniu swoich spraw, a przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca nie uprawdopodobniła w sposób wystarczająco wiarygodny braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Brak znajomości przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi oraz wynikającym z tego faktu niewłaściwym zrozumieniem pouczenia o trybie wniesienia skargi nie uzasadnia uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Ponadto Sąd podkreślił, iż w treści zaskarżonej decyzji skarżąca została pouczona w sposób jasny i jednoznaczny o sposobie i terminie wniesienia skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła L. K., wnosząc o jego zmianę. Zaskarżonemu postanowieniu skarżąca zarzuciła nieuwzględnienie przez Sąd pierwszej instancji wskazań zawartych w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w postanowieniu z dnia 20 września 2007 r. Skarżąca podniosła, iż Sąd pierwszej instancji postawił tylko jeden wymóg warunkujący przywrócenie terminu do wniesienia skargi, a mianowicie wskazanie terminu, w którym dowiedziała się, iż uchybiła terminowi do wniesienia skargi. Ponadto skarżąca wskazała, iż w jej przypadku nie może być mowy o niedbalstwie i braku staranności w prowadzeniu swoich spraw, a jedynie o nieznajomości przepisów prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 1153/96, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. LEX nr 45637). Okoliczności przedstawione przez L. K. nie uprawdopodabniają braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Należy zgodzić się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji, że powoływanie się na nieznajomość przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz niewłaściwe zrozumienie pouczenia o trybie wniesienia skargi nie stanowi podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Nieznajomość prawa nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu (por. wyrok NSA z dnia 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97, LEX nr 37 127). Sąd pierwszej instancji zasadnie zważył, iż decyzja organu drugiej instancji, którą otrzymała skarżąca zwierała wyczerpujące i jasne pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, tj. w terminie 30 dni, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.. Tym samym pouczenie odpowiadało wymogom art. 107 § 1 k.p.a. Skarżąca złożyła skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, zamiast do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., nie stosując się do prawidłowego pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji. Niewłaściwe zrozumienie pouczenia zawartego w decyzji organu nie można także uznać za brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Powyższe świadczy o braku staranności skarżącej przy dokonywaniu czynności procesowych. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, iż Sąd pierwszej instancji, nie uwzględnił wskazań płynących z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2007 r., stwierdzić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w prawidłowy sposób ustalił moment ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi, a także rozważył wszelkie okoliczności warunkujące przywrócenie tego terminu. Przypomnieć należy, iż warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. W takiej sytuacji, skoro skarżąca nie uprawdopodobniła przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia skargi, postanowienie Sądu pierwszej instancji należy uznać za prawidłowe. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.