II OZ 597/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2113/07 o odmowie przywrócenia terminu skarżącemu M. S. do wniesienia skargi na decyzję Wojewody M. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie uchylenia czynności wymeldowania z pobytu stałego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 13 marca 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 2113/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił M. S. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Wojewody M. z dnia [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie uchylenia czynności wymeldowania z pobytu stałego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż M. S. wniósł skargę na decyzję Wojewody M. z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta miasta [...] W., którą umorzono postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania. Postanowieniem z dnia 20 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyznał M. S. prawo pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 17 stycznia 2008 r. skarżący podpisał pełnomocnictwo dla adwokat A. M. Pełnomocnik skarżącego złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, podnosząc w uzasadnieniu, że skarżący spóźnił się z wniesieniem skargi tylko jeden dzień, ponieważ utożsamiał termin trzydziestodniowy z terminem miesięcznym. Sąd pierwszej instancji wskazał, że w myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Z wnioskiem o przywrócenie terminu należy wystąpić w terminie 7 dni od daty ustania przyczyny uchybienia. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a), a wraz z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Sąd stwierdził, iż skarżący nie wskazał wprost okoliczności uzasadniających uchybienie terminu do wniesienia skargi, pozbawiając Sąd możliwości dokonania oceny, czy przyczyna powodująca uchybienie terminu była przez stronę zawiniona oraz czy wniosek o przywrócenie terminu złożony został w wymaganym prawem terminie, czyli w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Nadto Sąd stwierdził, iż orzecznictwo, na które powołał się pełnomocnik skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi dotyczy liczenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Orzecznictwo to nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, o ile bowiem skarga kasacyjna obarczona jest przymusem adwokackim, o tyle wniosek o przywrócenie terminu może osobiście złożyć strona. Sąd podkreślił, że data zawiadomienia pełnomocnika o wyznaczeniu do niniejszej sprawy lub też data zaznajomienia się z aktami nie mogą stanowić o początku biegu terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. S., reprezentowany przez adwokata A. M. Postanowienie zaskarżono w całości, zarzucając naruszenie art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a przez błędne przyjęcie, iż data zawiadomienia pełnomocnika o wyznaczeniu do reprezentowania skarżącego lub data zaznajomienia się z aktami nie mogą stanowić o początku biegu terminu do wniesienia przez pełnomocnika wniosku o przywrócenie terminu, jak również poprzez błędne ustalenie, ze pełnomocnik skarżącego nie wskazał wprost okoliczności uzasadniających uchybienie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu zażalenia stwierdzono, iż przyczyną uchybienia terminu do wniesienia skargi była nieznajomość przepisów prawa - błędne rozumienie trzydziestodniowego terminu. Nadto podniesiono, iż pełnomocnik skarżącego w drodze analogii zastosował we wniosku o przywrócenie terminu orzecznictwo dotyczące liczenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej z uwagi na fakt, iż brak jest jakichkolwiek rozstrzygnięć tego problemu w judykaturze. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zaskarżone postanowienie, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Wprawdzie Sąd pierwszej instancji w motywach zaskarżonego postanowienia stwierdził, iż skarżący nie wskazał wprost okoliczności uzasadniających uchybienie terminu do wniesienia skargi, to jednak opisując wcześniej wniosek skarżącego Sąd przytoczył uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu (utożsamienie terminu trzydziestodniowego z terminem miesięcznym). W aspekcie tej przyczyny uchybienia terminu zasadne jest stanowisko Sądu, iż skarżący nie spełnił wszystkich przesłanek wymienionych w art. 87 p.p.s.a. Nie negując zachowania terminu 7 dni, do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.) stwierdzić należy, iż okoliczność podana jako przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi nie może uzasadniać braku winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, sygn. akt IV SA 1153/96, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe (por. LEX nr 45637). Okoliczności przedstawione przez M. S. nie uprawdopodabniają braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Powoływanie się na nieznajomość przepisów prawa nie stanowi podstaw uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Nieznajomość prawa nie jest okolicznością uzasadniającą przywrócenie terminu (por. wyrok NSA z dnia 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97, LEX nr 37127, postanowienie NSA z dnia 1 lutego 2005 r., FZ 713/04, LEX nr 302279). Należy zważyć, iż decyzja organu drugiej instancji, którą otrzymał skarżący zwiera wyczerpujące i jasne pouczenie o terminie i sposobie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, tj. w terminie 30 dni, za pośrednictwem Wojewody M. Tym samym pouczenie odpowiadało wymogom art. 107 § 1 k.p.a. M. S. decyzję organu odebrał osobiście w dniu 29 sierpnia 2007 r. Termin do złożenia skargi biegł zatem od dnia 30 sierpnia 2007 r. upłynął w dniu 28 września 2007 r. Natomiast skarżący złożył skargę w dniu 29 września 2007 r., a więc z uchybieniem terminu do jej wniesienia, nie stosując się do prawidłowego pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji. Niewłaściwego zrozumienia wyczerpującego i jasnego pouczenia zawartego w decyzji nie można uznać za brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.