II SA/Kr 726/06

WyrokWSA w Krakowie2007-11-20

Skład orzekający: Wojciech Jakimowicz, Kazimierz Bandarzewski, Ewa Janowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która nabyła prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości po dokonaniu jej podziału, może być uznana za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej ten podział?
Ratio decidendi
Osoba, która nabyła prawo użytkowania wieczystego do nieruchomości po dokonaniu jej podziału, nie może być uznana za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej ten podział, ponieważ jej żądanie dotyczy wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w zakresie dotyczącym wydzielenia działek, które nie były jej własnością w momencie podziału. Interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej przysługuje wyłącznie właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości w dacie wydawania decyzji zatwierdzającej podział.
Stan faktyczny
T.P. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości, argumentując, że podział został dokonany z rażącym naruszeniem prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że T.P. nie była stroną postępowania pierwotnego ani nie posiadała interesu prawnego w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej, ponieważ nabyła prawo użytkowania wieczystego do jednej z wydzielonych działek dopiero po dokonaniu podziału. WSA oddalił skargę T.P., podzielając stanowisko SKO.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie AWSA Kazimierz Bandarzewski WSA Ewa Janowska (del. / spr.) Protokolant: Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2007 r. sprawy ze skargi T.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [....] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala Wnioskiem z dnia ..........2005r, T.P. zwróciła się do Wojewody ....... o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [....] , zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości położonej w B., stanowiącej działkę nr ...., będącą własnością Gminy B. w wieczystym użytkowaniu M.R. i J.R. , zapisanej w operacie ewidencji gruntów pod póz. ..., na działki nr nr ......, zgodnie z wykazem zmian gruntowych, stanowiących integralną część wskazanej decyzji. W uzasadnieniu wniosku T.P. wyjaśniła, że decyzją z dnia ........1995r., Kierownik Urzędu Rejonowego w O. na podstawie art. 10 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości zatwierdził projekt podziału nieruchomości stanowiącej działkę nr .... na działki nr nr ......... Projekt podziału objęty był operatem pomiarowym nr KREG......... Strona podniosła, że w uzasadnieniu decyzji podano, iż zgodnie z planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta B., zatwierdzonym uchwała nr .... Rady Narodowej Miasta i Gminy B. z dnia ..........1986r. działka nr ..... położona była na terenie przeznaczonym pod budownictwo mieszkaniowe jednorodzinne - symbol planu "[....]", a podział nieruchomości miał na celu utworzenie dwóch zabudowanych działek oznaczonych numerami ............. W podaniu swym strona zarzuciła, że decyzja podziałowa została wydana z rażącym naruszeniem prawa, czyli dotknięta jest wadą wymienioną w art. 156 § 1pkt 2 K.p.a., wywodząc, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości podział nieruchomości mógł nastąpić, jeżeli był zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, podkreślając iż zgodnie z obowiązującym na dzielonej nieruchomości planem ogólnym zagospodarowania przestrzennego, dzielona działka położona była na terenie przeznaczonym pod budownictwo mieszkaniowe, co oznaczało, że podział nieruchomości był zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego tylko w razie wydzielenia nieruchomości, na których będzie możliwe, zgodnie z obowiązującym w dacie podziału przepisami, wybudowanie i użytkowanie budynku mieszkalnego. Rozważając kwestię zgodności podziału wymienionej nieruchomości z planem zagospodarowania przestrzennego strona wskazała na treść ustawy z dnia 6 lipca 1972r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach, która w art. 18 ust. 1 uzależniała podział Sygn. akt II SA/Kr 726/06 nieruchomości od zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego. T.P. argumentowała, że w wyniku podziału działki ...... powstały działki: ........., przy czym na działce nr ...... znajdował się budynek mieszkalny, uniemożliwiający wybudowanie budynku mieszkalnego na działce ....., co przewidywał plan zagospodarowania przestrzennego. Zwróciła uwagę, że na wydzielonej działce ....., nie będzie możliwe ponowne posadowienie budynku mieszkalnego po zużyciu technicznym dotychczasowego. Jednocześnie strona podniosła, że na działce ...... istniał w dacie podziału budynek, a pomiędzy tym budynkiem a budynkiem znajdującym się na działce ....nie zachowano odległości 8 m, co przewidywał § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. Nadto strona podkreśliła, że w sprawie nie występuje przesłanka z art. 156 § 2 K.p.a. tzn. decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych. Wojewoda ........., działając na podstawie art. 65 § 1 K.p.a., postanowieniem z dnia [....] przekazał wniosek T.P. według właściwości, Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w K. powołując się na przepis art. 96 ust 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004r, Nr 261, póz. 2603), zgodnie z którym podziału nieruchomości dokonuje się na podstawie decyzji wójta, burmistrza albo prezydenta miasta zatwierdzającego podział, zatem postępowanie w sprawie podziału nieruchomości należy do zadań własnych gminy, stąd odwołanie w takich sprawach wnosi się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wojewoda .......wyjaśnił także, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Kartograficznego w K. nie jest właściwy do rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [....] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości położonej w B. oznaczonej jako działka ewidencyjna nr ...... i dlatego wniosek strony wraz z dołączonymi do niego dokumentami przekazano Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [....] w oparciu o art. 157 § 3 K.p.a. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że niezależnie od merytorycznej oceny decyzji administracyjnej w świetle przesłanek z art. 156 § 1 K.p.a., organ może w drodze decyzji odmówić wszczęcia postępowania w sprawie Sygn. akt II SA/Kr 726/06 stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli postępowanie takie jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Jedną z przyczyn podmiotowych uzasadniających odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest okoliczność, że podmiot wnioskujący o wszczęcie takiego postępowania nie jest jego stroną. Przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 1999r. sygn. akt IV S.A. 2152/97, organ stwierdził, że odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego następuje w sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w rozumieniu art. 28 K.p.a, wyjaśniając, iż stosownie do ww przepisu stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W przedmiotowej sprawie nie można jednak mówić o istnieniu interesu prawnego osoby żądającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia ........1995r. w sprawie podziału działki. T.P. otrzymała przedmiotową działkę o numerze ...... w obecnym kształcie, nie dotyczyło jej postępowanie w sprawie podziału działki ....... W przedmiotowej sprawie, Kolegium po dokonaniu weryfikacji postępowania przed organem l instancji ustaliło jednoznacznie, że T.P. nie posiadała przymiotu strony w postępowaniu przed organem l instancji w sprawie zatwierdzenia projektu podziału działki położonej w B., a więc konsekwentnie nie może zostać uznana za stronę postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wydanej w tym postępowaniu decyzji. Oceny interesu prawnego należy, bowiem dokonać, badając, jaki wpływ rozstrzygnięcie w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości ma na sferę praw i obowiązków żądającego stwierdzenia nieważności. Istotny jest również zakres przedmiotu i rozstrzygnięcia tej decyzji. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie organ zobowiązany był do oceny, czy w wyniku nabycia przez wnioskodawczynię nieruchomości gruntowej nabyła jednocześnie od poprzedniego właściciela nieruchomości prawa i obowiązki wynikające z decyzji o zatwierdzeniu podziału nieruchomości. Uznał jednak brak istnienia podstaw do stwierdzenia, by rozstrzygnięcie w sprawie stwierdzenia nieważności omawianej decyzji z ........1995r. w jakikolwiek sposób mogło wpływać na prawa i obowiązki wnioskodawczyni, a co za tym idzie nie mogła ona zostać uznana za stronę w prowadzonym postępowaniu. Z treścią przedstawionej wyżej decyzji nie zgodziła się T.P. wnosząc do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek w trybie art. 127 § 3 K. p. a. o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając decyzji z [....] ., że Sygn. akt II SA/Kr 726/06 rozstrzygnięcie zostało oparte na błędnie przyjętym stanie faktycznym oraz niewłaściwie zastosowano przepisy prawa, zaś przedstawione uzasadnienie nie jest wystarczające i wyczerpujące. Wywodziła, iż stroną postępowania o stwierdzenie nieważności jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem zakwestionowanej decyzji, lecz również każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności, podkreślając, iż skoro każdemu z byłych właścicieli przysługiwałby przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczących ich majątku, a tym samym każdy z nich byłby legitymowany do wstąpienia o stwierdzenie nieważności tej decyzji, to tym samym legitymacja czynna w tej sprawie przysługuje ich następcy prawnemu. Zdaniem wnioskodawczyni, przedstawiony wywód przesądza o tym, że jest stroną postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej, albowiem jest następca prawnym stron postępowania, które były użytkownikami wieczystymi działki nr .......(powstałej w wyniku podziału) i nie ma wątpliwości, iż przeszły na nią prawa i obowiązki obciążające jej poprzedników prawnych. Odwołująca zarzuciła nadto, że w przypadku, gdy podmiot składający żądanie w trybie art. 61 § 3 K.p.a nie ma przymiotu strony, lecz treść żądania uprawdopadabnia określona w art. 156 § 1 K.p.a wadliwość konkretnej decyzji administracyjnej, to stosownie do art. 157 K. p. a postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji powinno zostać wszczęte z urzędu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [....] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. stwierdziło, że brak jest podstaw do zmiany poprzedniego rozstrzygnięcia Kolegium. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, Kolegium powtórzyło, że T.P. w dacie wydawania kwestionowanej decyzji nie była właścicielem ani użytkownikiem podlegającej podziałowi działki nr ...... i tym samym nie posiadała przymiotu strony w postępowaniu przed organem l instancji w sprawie zatwierdzenia projektu podziału w/w działki . Niesporne jest, że T.P. nabyła w użytkowanie wieczyste jedną z wydzielonych działek, po upływie jednego roku od dokonania podziału. Zdaniem organu odwoławczego, poprzez uzyskanie tytułu prawnego w postaci użytkowania wieczystego do powstałej w wyniku podziału działki, wnioskodawczyni nie nabyła przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności zatwierdzającej podział nieruchomości, bowiem jej żądanie dotyczy wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji w zakresie dotyczącym wydzielenia nie własnej (w tamtym czasie) działki gruntu ale działek innych osób. Organ odwoławczy skonstatował, że T.P. nie ma żadnego interesu prawnego do kwestionowania decyzji podziałowej, można jedynie mówić o interesie Sygn. akt II SA/Kr 726/06 faktycznym wnioskodawczyni, która jest zainteresowana wyeliminowaniem z obrotu prawnego kwestionowanej decyzji i dokonaniem nowego podziału nieruchomości umożliwiającej poszerzenie jej działki. Z faktu nabycia przez nią w użytkowanie wieczyste powstałej w wyniku podziału działki nie wynikał zindywidualizowany interes prawny w sprawie podziału nieruchomości. W tym stanie rzeczy, organ odwoławczy stwierdził, że poprzedni skład orzekający Samorządowego Kolegium Odwoławczego zasadnie uznał, iż T.P. nie ma przymiotu strony w postępowaniu nadzorczym dotyczącym podziału nieruchomości. Bowiem z art. 157 § 2 K.p.a. wynika, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu, skoro w niniejszej sprawie żądanie nie pochodziło od strony więc -stosownie do art. 157 § 3 K.p.a. należało odmówić wszczęcia tego postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T.P. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 77 K.p.a, poprzez pominięcie, że skarżąca jest właścicielką działki nr ....., naruszenie art. 28, K.p.a. poprzez przyjęcie że nie jest stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O., naruszenie art. 157 § 2 K.p.a, poprzez niewznowienie postępowania na żądanie strony oraz rażące naruszenie art. 157 § 2 K.p.a. Na wstępie skarżąca stwierdziła, że SKO bezpodstawnie pominęło fakt posiadania przez nią prawa własności przysługującego jej względem działki nr ......, przy czym zgodziła się, że okoliczność ta nie zmienia istoty twierdzeń SKO, gdyż za jej podstawę przyjęto posiadanie przez skarżącą użytkowania wieczystego wobec działki ...... W uzasadnieniu skargi powtórzyła argumenty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji z .......1995r. Nie zgodziła się ze stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiającego jej przymiotu strony w postępowaniu nieważnościowym dotyczącym decyzji zatwierdzającej projekt podziału, bowiem swój interes prawny upatruje w przepisach prawa budowlanego i cywilnego (prawie własności). Podział nieruchomości dokonany przez Kierownika Urzędu Rejonowego w O. spowodował, że balkon jej domu oraz okna znajdujące się w ścianie granicznej, swym usytuowaniem naruszają przepisy prawa budowlanego oraz warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki oraz ich usytuowanie. Tym samym skarżąca opiera swój interes prawny na przepisach prawa cywilnego i administracyjnego nakładających na nią niemożliwe do zaakceptowania obowiązki powstałe w wyniku wadliwie dokonanego podziału działki nr ......, czyli na wynikających z przepisów obowiązkach dotyczących zamurowania okien znajdujących Sygn. akt II SA/Kr 726/06 się w granicy działki oraz obowiązkach związanych "z istnieniem balkonu poza jej działką". Niezależnie od podniesionych argumentów skarżąca zarzuciła, że wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości było obowiązkiem organu i umożliwiłoby uniknięcie postępowania sądowego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, póz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności zaskarżonej decyzji administracyjnej z prawem. Decyzja jest zgodna z prawem, jeżeli odpowiada przepisom prawa materialnego i procesowego. W związku z tym usunięcie decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dotyczy podstaw do uznania, że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji organy naruszyły prawo w zakresie wskazanym w art. 1 powołanej ustawy. W ramach kontroli legalności, sąd administracyjny powinien wybrać właściwy sposób rozstrzygnięci skargi, przewidziany w przepisach art. 145 -151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270), zwanej dalej P.p.s.a. Kontroli sądowej w niniejszej sprawie została poddana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [....] ., wydana na podstawie art. 157 § 3 K.p.a. utrzymująca w mocy decyzję tegoż organu odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. o zatwierdzeniu projektu podziału nieruchomości. W pierwszej kolejności godzi się zauważyć, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym ograniczającym się do ustalenia, czy decyzja dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie kończące to postępowanie następuje w drodze decyzji (art. 158 § 1 K.p.a.) podejmowanej przez organ administracji publicznej (art. 156 § 1 K.p.a.), do którego kompetencji należy rozpatrzenie wniosku w tym przedmiocie. Zgodnie z art. 156 §1 K.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, Sygn. akt II SA/Kr 726/06 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wskazała, że opiera swoje żądanie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, na przesłance z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Wydanie decyzji bez podstawy prawnej oznacza, że albo nie ma przepisu prawnego, który umocowuje administrację publiczną do działania, albo też przepis jest, ale nie spełnia wymagań podstawy prawnej działania organów tej administracji, polegającego na wydawaniu decyzji administracyjnych rozumianych jak indywidualne akty administracyjne zewnętrzne. Rażące naruszenie prawa oznacza natomiast wadliwość decyzji skutkiem naruszenia norm prawnych regulujących działania administracji publicznej w indywidualnych sprawach, w szczególności przepisów prawa procesowego oraz materialnego, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Zachodzi zatem w przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji administracyjnej oraz treść załatwienia sprawy w niej wyrażona, stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Natomiast stosownie do art. 157 § 2 K.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast na podstawie art. 157 § 3 K.p.a. orzeka się co do niedopuszczalności z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji (podobnie jak w przypadku odmowy wznowienia postępowania - art. 149 K.p.a.). Decyzja wydana na podstawie tego przepisu jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej żądanie oraz legitymacji strony. Podlegająca kontroli w trybie nadzwyczajnym decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w O. została wydana na podstawie art. 10 ust. 1i 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1989r. Nr 14, póz. 74 ze zm.). Na dzień wydania powyższej decyzji, przepis art. 10 stanowił: 1. Podział nieruchomości może nastąpić, jeżeli jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. 2. Niezależnie od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podział nieruchomości może nastąpić w celu: Sygn. akt II SA/Kr 726/06 1) zniesienia współwłasności nieruchomości zabudowanej dwoma lub więcej domami jednorodzinnymi bądź innymi domami mieszkalnymi albo domami mieszkalnymi wraz z budynkami gospodarczymi związanymi z indywidualnym gospodarstwem rolnym, jeżeli podział ten ma polegać na wydzieleniu poszczególnym współwłaścicielom domów wraz z gruntem niezbędnym do prawidłowego korzystania z tych domów, 2) wydzielenia gruntu niezbędnego do prawidłowego korzystania z domu lub budynku wzniesionego przez samoistnego posiadacza w dobrej wierze, 3) wydzielenia gruntu nabytego w drodze zasiedzenia. 3. Podział nieruchomości następuje na podstawie decyzji rejonowego organu rządowej administracji ogólnej, zatwierdzającej projekt podziału. 4. Przepis ust. .... nie dotyczy podziału, o którym orzeka sąd. Jeżeli dopuszczalność podziału jest uzależniona od ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (ust. ....), sąd zasięga w tej sprawie opinii rejonowego organu administracji ogólnej. 5. Grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność gminy z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości. Jednocześnie należy wskazać, że przepis art. 10 ww ustawy nie określał kręgu osób uprawnionych do zgłoszenia wniosku o podział nieruchomości i ograniczał się jedynie do regulacji przesłanek materialnoprawnych dopuszczalności podziału. W tym miejscu powtórzyć warto, iż postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności jest formą nadzoru mającą na celu weryfikację ostatecznych decyzji administracyjnych i postanowień. Tak, więc postępowanie o stwierdzenie nieważności jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym wszczynanym na wniosek strony lub z urzędu i służy wyeliminowaniu z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, decyzji administracyjnych dotkniętych najcięższymi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 K.p.a. Zatem stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej stanowi wyjątek od zasady stabilności decyzji i bezwzględnie wymaga bezspornego ustalenia, że uchylona decyzja jest dotknięta jedną z wad, określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Jednakże w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że w świetle art. 10 ust. 3 przywołanej wyżej ustawy - zgodnie z ustalonym orzecznictwem sądowym - o zatwierdzenie podziału nieruchomości mógł wystąpić właściciel lub użytkownik wieczysty, gdyż tylko te podmioty są władne dysponować swoją nieruchomością w Sygn. akt II SA/Kr 726/06 ramach przysługującego im prawa, mają więc interes prawny, aby żądać czynności organu. Te podmioty również jako strony postępowania podziałowego - mogą żądać stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej i uczestniczyć w postępowaniu nadzorczym. W utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się ograniczony krąg podmiotów posiadających interes prawny w żądaniu dokonania podziału. Przyjmuje się, że osoba nie będąca właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nie może być stroną postępowania podziałowego, a zatem nie może skutecznie ani uczestniczyć w tym postępowaniu, ani przeciwdziałać zatwierdzeniu projektu podziału (zob. wyrok NSA z dnia 21 października 1999 r., nr l SA 285/99 - LEX nr 48618). Wynika to z oceny interesu prawnego stron postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a oraz faktu, że w postępowaniu o podział nieruchomości nie decyduje się o ich przeznaczeniu, ograniczając się do wydzielenia z jednej działki dwóch lub więcej działek, które następnie mogą zostać wprowadzone do obrotu prawnego jako odrębne nieruchomości. Analogiczne jest w tym zakresie orzecznictwo Sądu Najwyższego. Skarżąca - chociaż oczywiście zainteresowana podziałem ze względów faktycznych -będąc właścicielką jednej z nieruchomości powstałych w wyniku podziału działki nr ..... położonej w B. zapisanej w operacie ewidencji gruntów pod póz. rej. ..., nie miała, w ocenie Sądu, żadnego tytułu, aby - w drodze administracyjnej domagać się podziału cudzej nieruchomości. Skład orzekający identyfikuje się z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z dnia 25 listopada 1993r. (III ARN 58/93, "Podział i rozgraniczanie nieruchomości" - Eugeniusz Mzyk Warszawa- Zielona Góra 1997), że orzekanie o podziale nieruchomości bez wniosku właścicieli, wbrew ich woli rażąco narusza art. 10 ustawy o gospodarce gruntami z 1985r. Zatem, prawidłowa wykładnia art. 10 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami w związku z art. 28 K.p.a. sprowadza się do tego, że postępowanie o podział nieruchomości może być wszczęte jedynie przez podmiot posiadający tytuł prawny do nieruchomości a więc tylko przez właściciela nieruchomości lub jej użytkownika wieczystego. Dodać należy, że w sytuacji, gdy o podział nieruchomości zgłasza współwłaściciel lub współużytkownik wieczysty obowiązkiem organu jest zażądanie od współwłaściciela zgłaszającego wniosek wskazania nazwisk i adresów pozostałych współwłaścicieli wraz z oświadczeniem, czy przyłączają się do złożonego wniosku o podział nieruchomości. W konsekwencji, skarżąca jako strona nie mogła także uczestniczyć w postępowaniu nadzorczym, gdyż nie dowiodła swego interesu prawnego, nie mając zaś Sygn. akt II SA/Kr 726/06 tej legitymacji nie mogła także skutecznie wystąpić ze skargą, która podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło