I OZ 261/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2008 r., sygn. akt II SAB/Wa 89/07 w pkt 1 oddalające wniosek w przedmiocie zwolnienia od kosztów sadowych w pkt 2 odmawiające ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi E. S. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącego z dnia [...] postanawia oddalić zażalenie E. S. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpoznania jego wniosku z dnia [...], zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie radcy prawnego. W urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, którego jedynym dochodem jest kwota [...] zł. uzyskiwana ze sprzedaży mleka. Jest właścicielem domu z [...] r. o powierzchni 60 m- oraz prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha. Wyjaśnił ponadto, że na skutek suszy w 2006 r. stracił około 70-80% plonów, co zmusiło go do korzystania ze środków z opieki społecznej. Został także uznany przez Komisję Lekarską KRUS w Z. za czasowo niezdolnego do pracy w gospodarstwie od [...] 2006 r. do [...] 2008 r., co spowodowało ograniczenie jego produkcji rolnej oraz ponoszenie dużych wydatków związanych z koniecznością zatrudniania pracowników do cięższych prac gospodarskich. Dodatkowo skarżący podniósł, że w latach 2005-2006 przegrał dwie sprawy przed Sądem Rejonowym w W. (sygn. [...] i [...]) i zobowiązany został do zapłaty kosztów procesu ok.[...] zł, w wyniku czego zostało wszczęte przeciw niemu postępowanie egzekucyjne. Następnie skarżący wskazał, że musiał również ponieść inne koszty i opłaty sądowe w kwocie ok. [...] zł. Następnie, skarżący wezwany, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową nadesłał: kopię zawiadomienia komornika sądowego z dnia [...] o wszczęciu egzekucji na kwotę ponad [...] zł, a także postanowienie komornika sądowego z dnia [...], w innej sprawie, ustalające koszty niezbędne do celowego przeprowadzenia egzekucji w wysokości [...] zł. oraz wezwanie z dnia [...] do dokonania potrąceń z renty lub emerytury skierowane przez komornika sądowego do Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W związku z koniecznością dokonania pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy, skarżący ponownie został wezwany do nadesłania m.in.: oświadczenia, czy postępowania egzekucyjne, których dotyczą nadesłane kopie dokumentów, zostały zakończone, czy też są w toku; oświadczenia, jakiej wysokości należność jest aktualnie przedmiotem postępowania egzekucyjnego; oświadczenia, czy uzyskuje dopłaty bezpośrednie lub korzysta z innych form wsparcia z tytułu uprawy gruntów rolnych (należało podać ich wysokość) oraz wyciągu z posiadanych rachunków bankowych, W odpowiedzi skarżący w piśmie z dnia 22 października 2007 r. oświadczył, że postępowania egzekucyjne przeciwko niemu są w toku, a ich przedmiotem jest kwota ok. [...] zł. Dodatkowo skarżący podał, że w [...] 2007 r. otrzymał dopłatę bezpośrednią w wysokości [...] zł oraz załączył rachunki telefoniczne za okres od [...] do [...] 2007 r. w kwocie [...] zł. Do pisma z dnia 22 października 2007 r. skarżący dołączył fakturę z dnia [...] za zakup oleju oraz nawozów na kwotę [...] zł oraz cztery faktury z [...] i [...] 2007 opiewające na kwotę [...] zł tytułem zapłaty za olej napędowy. Skarżący nadesłał też oryginał wyciągu z jego rachunku bankowego z dnia [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w osobie referendarza sądowego postanowieniem z dnia 19 listopada 2007 r. oddalił wniosek skarżącego w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i odmówił ustanowienia radcy prawnego. Na skutek sprzeciwu skarżącego od w/w postanowienia, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), utraciło ono moc. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 14 lutego 2008 r. na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 z zw. 254 § 1, art. 262 oraz 239 pkt 1d cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił wniosek skarżącego w przedmiocie zwolnienia od kosztów sądowych i odmówił ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący prowadzący [...] ha gospodarstwo rolne otrzymał w [...] 2007 r. dopłaty bezpośrednie w wysokości [...] zł., z czego [...] zł przeznaczył na zakup paliwa oraz nawozów, co potwierdzają przedstawione przez niego faktury. Ponadto, z nadesłanych przez skarżącego dokumentów nie wynika, czy toczące się przeciwko niemu różne postępowania egzekucyjne zostały zakończone i jakie sumy zostały wpłacone przez skarżącego na ich poczet. Z oświadczenia skarżącego wynika również, iż jego miesięczny dochód wynosi ok. [...] zł miesięcznie i jest to kwota uzyskiwana ze sprzedaży mleka. Tymczasem z nadesłanego do Sądu przy piśmie z dnia 22 października 2007 r. wyciągu z rachunku bankowego wynika, że skarżący uzyskuje dodatkowo rentę w wysokości [...] zł. W tej sytuacji, w ocenie Sądu pierwszej instancji miesięczne dochody uzyskiwane przez skarżącego wynoszące około [...] zł, uwzględniając, że jest on osobą samotną, która nie ma na utrzymaniu osób trzecich, pozwalają na poniesienie kosztów związanych z opłatą pomocy prawnej kosztów porady prawnej lub kosztów zastępstwa procesowego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ponadto, Sąd stwierdził, że w zakresie kosztów sądowych, stosownie do art. 239 ust. 1 pkt d ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczania tych kosztów. E. S. złożył zażalenie na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu podniósł, że Sąd wziął pod uwagę jedynie jego dochody, nie uwzględniając wydatków, w tym wydatków dotyczących należności związanych z postępowaniem egzekucyjnym, kosztów postępowań sądowych, jakie musi uiścić oraz kosztów związanych z zatrudnieniem pracowników do wykonywania prac polowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Dodatkowo, w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie Sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Jak przyjęto w judykaturze, fakt niedopełnienia w całości lub w części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W przedmiotowej sprawie skarżący pomimo dwukrotnego wezwania Sądu do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, które pozwoliłyby na dokładną analizę jej sytuacji materialnej, wezwania tego nie wykonał w całości. W szczególności nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających, że prowadzone wobec niego postępowanie egzekucyjne jest w toku oraz jaka kwota jest obecnie przedmiotem tego postępowania. Dlatego też okoliczność ta nie może zostać uwzględniona przy ocenie sytuacji finansowej skarżącego. Ponadto, wskazać również należy, iż skarżący otrzymuje dopłatę bezpośrednią na prowadzenie gospodarstwa rolnego w wysokości [...] zł, podczas gdy, jak trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji, jako wydatki na w/w cel wykazał jedynie koszt zakupu nawozów i paliw w kwocie [...] zł. Nie wyjaśnił natomiast na co przeznaczył pozostałą część dopłaty, co również uniemożliwia zbadanie jego stanu majątkowego. Wobec tego, w świetle powołanych przepisów oraz okoliczności sprawy, stwierdzić należy, iż zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie prawa nie narusza. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić