II OZ 960/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 19 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Gd 308/07 w zakresie odmowy przyznania J. K. prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt III SA/Gd 308/07Wojeódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przyznania skarżącemu J. K. prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody P. z dnia [...], nr [...]. Sąd I instancji w toku rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. wezwał skarżącego do przedstawienia dokumentów, z których wynikałaby aktualna wysokość dochodów i wydatków skarżącego oraz jego sytuacja majątkowa, bowiem w związku z postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lutego 2008 r. rozpoznaniu podlegał wniosek złożony w sierpniu 2007 r. W uzasadnieniu postanowienia z dnia 3 czerwca 2008 r. Sąd wskazał, że pomimo powyższego wezwania, skarżący nie złożył dokumentów wskazujących wysokość aktualnie uzyskiwanego dochodu, poprzestając na oświadczeniu, że dokumenty takie złożył w listopadzie 2007 r. Skarżący nie przedstawił również dowodów na potwierdzenie wydatków związanych ze stanem zdrowia, choć jak twierdzi miesięcznie wydatki te sięgają kwoty 1000 zł. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżący nie przedstawił swojej sytuacji finansowej w sposób rzetelny. Sytuacja materialna skarżącego, który otrzymuje stałe wysokie dochody (w wysokości ok. 2700 zł.), a nie wykazał wysokości ponoszonych kosztów utrzymania nie pozwala na przyjęcie, by zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy. Za brakiem istnienia przesłanek do uzyskania prawa pomocy przemawia zdaniem Sądu także fakt, że skarżący ponosi dobrowolnie koszty utrzymania nieruchomości niebędącej jego własnością, lecz własnością jego córki. Prawo pomocy nie może być przyznane, gdy strona wydatkuje posiadane środki na inny cel niż dochodzenie swoich własnych praw przed sądem. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący podniósł, że nie posiada dowodów dokumentujących koszty leczenia, ponosi koszty utrzymania syna i wnuka oraz nieruchomości córki, a przed kilkunastoma dniami jego wnuk został uprowadzony, co również spowodowało powstanie związanych z poszukiwaniem dodatkowych kosztów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Tak więc podmiot wnoszący skargę do sądu administracyjnego powinien partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną, zaś ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Zgodnie natomiast z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym tj. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku prawidłowo zbadał sytuację majątkową skarżącego i zasadnie doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jak wynika z akt sprawy skarżący pomimo wezwania do przedstawienia aktualnej sytuacji materialnej, nie wykazał aby uzyskiwany przez niego stały dochód z tytułu emerytury (którego bieżącej wysokości również skarżący nie udokumentował) był w całości wykorzystywany na pokrycie niezbędnych kosztów związanych z utrzymaniem i leczeniem i aby z dochodu tego nie mógł wygospodarować jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Wskazywana przez skarżącego, także w zażaleniu, trudna sytuacja życiowa sama przez się nie stanowi przesłanki do przyznania prawa pomocy, natomiast skarżący nie wykazał, aby powodowała ona brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, które, co do zasady, sprowadzają się przed Sądem I instancji do obowiązku uiszczenia jednorazowego wpisu od skargi - w niniejszym postępowaniu w wysokości 100 zł. Ubiegając się i prawo pomocy skarżący powinien jak najsumienniej przedstawić wszystkie okoliczności, jakie mogą mieć znaczenie na ocenę jego sytuacji materialnej, tymczasem nie sposób na podstawie oświadczeń skarżącego przyjąć, że jego sytuacja materialna wyklucza poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wobec powyższego, skoro skarżący nie wykazał, pomimo wezwania Sądu, aby nie posiadał środków, które mógłby przeznaczyć na pokrycie kosztów postępowania sądowego, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nie narusza prawa. W tym stanie rzeczy naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.