II OZ 162/08

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Gd 308/07 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewody P. z dnia [...], zn. [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie W dniu 7 sierpnia 2007 r. J. K. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody P. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. We wniosku tym skarżący wskazał, że jest osobą starszą, samotną, znajdującą się w trudnej sytuacji życiowej i utrzymującą się z emerytury w wysokości [...] zł brutto. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 12 września 2007 r. odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy. W wyniku złożonego w dniu 21 września 2007 r. sprzeciwu postanowienie to straciło moc. W uzasadnieniu sprzeciwu podniesiono, że skarżący zamieszkuje wraz z synem inwalidą otrzymującym rentę w wysokości [...] zł., który wychowuje samotnie [...]-letniego syna. Do sprzeciwu dołączono kopie dokumentów, których żądał Sąd. Postanowieniem z dnia 19 listopada 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy, wskazując w uzasadnieniu postanowienia, że zawarte w sprzeciwie oświadczenie skarżącego, iż zamieszkuje wraz z synem i wnukiem zostało złożone na potrzeby uzyskania prawa pomocy, choć możliwe jest, że skarżący okazjonalnie partycypuje w kosztach utrzymania syna i wnuka. Ponadto skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy zadeklarował, że wysokość jego emerytury wynosi [...] zł., z przesłanych wyciągów wynika zaś, że otrzymuje emeryturę znacznie wyższą, w kwotach [...] miesięcznie. Sąd podniósł także, że ze skargi wynika, iż skarżący jest właścicielem obrazów oraz samochodu osobowego [...] (rok produkcji [...] r.). skarżący nie przedstawił dokumentów dotyczących wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych w związku z kosztami utrzymania, a załączona do akt faktura za energię elektryczną jest wystawiona na syna i brak dowodu, by skarżący uiścił należność z niej wynikająca. W zażaleniu skarżący podniósł, że ma na utrzymaniu syna i wnuka, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, a jego oświadczenie w tym zakresie jest prawdziwe. Skarżący podniósł także, że obrazy, jakie posiada to fotokopie o wartości ok.[...] zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie posiada usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, o co wnosił skarżący, może nastąpić, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy bowiem zauważyć, że instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady wyrażonej w art. 214 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do Sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Kryterium przesądzającym o przyznaniu bądź odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, a przyznanie prawa pomocy powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest niemożliwe. Prawo pomocy może być przyznane w sytuacji, kiedy we wniosku o przyznanie prawa pomocy zostanie wykazane, że samodzielne poniesienie przez wnioskodawcę kosztów postępowania jest niemożliwe i odmowa przyznania tego prawa spowodowałaby naruszenie prawa do rozpoznania sprawy przez sąd. W niniejszej sprawie skarżącym jest osoba w podeszłym wieku ([...] lat). Skoro w sprzeciwie skarżący podniósł, że zamieszkuje wraz z synem inwalidą, który samotnie wychowuje [...]-letniego syna, a na żądanie Sądu przedstawił dokumenty potwierdzające te okoliczności, to Sąd nie miał podstaw uznać, że skarżący nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego z synem i wnukiem, a w kosztach ich utrzymania partycypuje jedynie okazjonalnie. Tym bardziej dla oceny wniosku skarżącego nie ma znaczenia przypuszczenie poczynione przez Sąd I instancji, że syn skarżącego korzystać może z pomocy innych członków rodziny. Skarżący w skardze podniósł, że w miejscu, z którego go wymeldowano znajdują się jego "przedmioty osobiste, meble, obrazy itd." To stwierdzenie stało się podstawą do niedopuszczalnego wniosku Sądu I instancji, że skarżący oświadczył, że jest właścicielem obrazów, co stało się jedną z przyczyn odmowy przyznania prawa pomocy. Już tylko te okoliczności wskazują, że Sąd nie rozważył rzetelnie sytuacji skarżącego, w tym nie rozważył możliwości przyznania prawa pomocy choćby w zakresie częściowym. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.