I SA/Po 169/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Skwierzyńska Sędziowie NSA Gabriela Gorzan as.sąd. WSA Katarzyna Nikodem(spr.) Protokolant: st.sekr.sąd.Joanna Świdłowska po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oraz odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1.uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego A.G. kwotę 340 zł ( trzysta czterdzieści złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3.wstrzymuje wykonanie wymienionych w punkcie pierwszym postanowień do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. /-/ K. Nikodem /-/ M.Skwierzyńska /-/ G.Gorzan Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wszczął postępowanie egzekucyjne wobec A. G. na podstawie tytułów egzekucyjnych nr [...]., nr [...]. nr [...]. obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od sierpnia 1994 r. do listopada 1994 r. Organ egzekucyjny zajął zobowiązanemu wynagrodzenie za pracę. W związku z tym zobowiązany wniósł w dniu [...].2004 r. zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, podnosząc kwestię przedawnienia. We wniesionych zarzutach wskazano, że w dniu powstania zaległości z tytułu należnych składek na ubezpieczenia społeczne obowiązywała ustawa z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z powołaną ustawą ubezpieczenia społeczne pracowników przedawniają się po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, o której został zawiadomiony dłużnik. Zdaniem zobowiązanego, zgłoszenie w 1996 r. przez ZUS swojej wierzytelności do masy upadłości przedsiębiorstwa A. G. stanowiło czynność, która przerwała bieg przedawnienia, zatem pięcioletni termin przedawnienia zaczął biec od nowa od 1996 r. Przedawnienie z tytułu składek przedawniło się, zdaniem strony, w 2001 r. licząc pięć lat od momentu przerwania biegu przedawnienia, które nastąpiło w 1996 r. , z powodu zgłoszenia przez ZUS swojej wierzytelności do masy upadłości. Zakład Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia [...].2004 r. [...]. jako wierzyciel zajął na podstawie art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowisko i uznał, że zarzuty należy oddalić jako bezzasadne. Wierzyciel stanął na stanowisku, że należności nie uległy przedawnieniu. Powołał się na art. 35 ust. 3 i 4 w związku z art. 36 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 25, poz. 137, ze zm.) oraz art. 24 ust. 2, 4 i 5b, art. 83 c ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. (Dz. U. nr 137, poz. 887, ze zm.). Wierzyciel uznał, że okolicznością powodującą przerwanie biegu przedawnienia było zgłoszenie do masy upadłości wierzytelności. Po przerwaniu nastąpiło wydłużenie okresu przedawnienia do 10 lat, dlatego w dacie [...].2004 r. kiedy nastąpiło wszczęcie egzekucji, należności z tytułu składek za okres od sierpnia do listopada 1994 r. nadal istnieją. Postanowieniem z dnia [...].2004 r. [...]. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddalił zarzuty zobowiązanego jako bezzasadne, odmówił wstrzymania postępowania egzekucyjnego i umorzenia postępowania. Organ egzekucyjny powołał się stanowisko wierzyciela, który uznał zarzuty za bezpodstawne. Organ uznał, że nie zachodzą przesłanki zarówno co do wstrzymania postępowania egzekucyjnego jak i do umorzenia tegoż postępowania. Na powyższe postanowienie złożone zostało zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej . Zarzucono dokonanie błędnej wykładni przepisu art. 34 ust. 4 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych przez organ egzekucyjnego. Termin 10 letni określony w powyższym przepisie jest terminem granicznym, po upływie którego nie można dochodzić niezapłaconych składek, nie oznacza to, że po przerwaniu biegu przedawnienia, termin przedawnienia ulega wydłużeniu do 10 lat. Postanowieniem z dnia [...].2004 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej przedawnienie należności nie nastąpiło, ponieważ z literalnego brzmienia art. 35 pkt 3 i pkt 4 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (t.j. z 1989 r. nr 25, poz. 137, ze zm.) wynika, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne pracowników ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Natomiast bieg terminu przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności, rozłożenie na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został powiadomiony dłużnik. Zdaniem organu odwoławczego, ustawodawca nie określił jednoznacznie od jakiego momentu należy liczyć ponownie termin przedawnienia po jego przerwaniu, zatem nawet jeśli przyjąć, ze termin przedawnienia nie uległ wydłużeniu do lat 10, należy liczyć ponownie termin przedawnienia od dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego, tj. od dnia [...].2001 r. Dyrektor Izby Skarbowej nie znalazł również podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 35 ust. 3 i 4 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych poprzez błędne przyjęcie, że dochodzone od skarżącego roszczenie z tytułu niezapłaconych składek nie uległo przedawnieniu. Skarżący wskazuje, że Dyrektor Izby Skarbowej zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że po przerwaniu biegu przedawnienia, okres przedawnienia roszczenia z tytułu składek wynosi nadal 5 lat, a nie 10 lat. Skarżący kwestionuje stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej , że ponownie bieg terminu przedawnienia biegnie na nowo od dnia zakończenia postępowania upadłościowego. Dyrektor Izby Skarbowej [...]. nie wskazał żadnej podstawy prawnej dla poparcia swego stanowiska. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej jest dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi oraz trafności ich wykładni. W postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie bowiem z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270, ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd jest zobowiązany do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy administracji podatkowej. Skarga co do zasady jest zasadna, ponieważ słuszny jest zarzut przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od sierpnia 1994 r. do października 1994 r. Jak wynika z akt sprawy, postępowaniem egzekucyjnym objęte zostały składki osobiste A. G. za wskazane miesiące roku 1999. Z uwagi na ogłoszoną upadłość zobowiązanego ZUS zgłosił swą wierzytelność za miesiące od lipca 1994 r. do października 1994 r. do masy upadłości, jednakże nie w październiku 1996 r., jak twierdzą zarówno organy jak i pełnomocnik skarżącego, ale w grudniu 1994 r. (k. 2 akt). W 1996 r. zgłoszono należności z tytułu składek pracowniczych. Zobowiązany podlegał ustawie z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (z 1989 r. Dz. U. nr 46, poz. 250, ze zm.). Zgodnie z art. 25 ust. 1 powołanej ustawy w sprawie poboru składek na ubezpieczenia społeczne stosuje się zasady i tryb postępowania, ustalone dla składek na ubezpieczenia społeczne za pracowników zatrudnionych w nieuspołecznionych zakładach pracy. Wobec powyższego zastosowanie ma art. 35 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizowaniu i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1989 r. nr 25 poz. 137, ze zm.). Zgodnie z powołanym przepisem należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna. Bieg przedawnienia przerywa odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty należności na raty i każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. Składek nie można dochodzić, jeżeli od terminu ich płatności upłynęło 10 lat. Zasadą jest przy świadczeniach pieniężnych, że upływ określonego terminu powoduje przedawnienie tego zobowiązania. Organ drugiej instancji słusznie uznał, że termin przedawnienia roszczeń z tytułu składek wynosi pięć lat bez względu, czy nastąpiła przerwa biegu przedawnienia czy też nie. Bieg terminu przedawnienia może ulec zawieszeniu albo przerwaniu, ale tylko wówczas, gdy przepis wyraźnie na to wskazuje. Ustawa z dnia 25 listopada 1986 r. o organizowaniu i finansowaniu ubezpieczeń społecznych wskazuje, że bieg przedawnienia przerywają następujące zdarzenia: - odroczenie terminu płatności, - rozłożenie spłaty należności na raty - każda inna czynność zmierzająca do ściągnięcia należności, jeżeli o czynności tej został zawiadomiony dłużnik. W sprawie przyjęto, że nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia poprzez czynność zgłoszenia wierzytelności do masy upadłości przedsiębiorstwa A. G.. W ocenie Sądu, zgłoszenie wierzytelności do masy upadłości nie jest czynnością, o której mowa w art. 35 ustawy o organizowaniu i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. Zgłoszenie wierzytelności jest czynnością, która zapewnia wierzycielowi upadłego uczestnictwo w czynnościach postępowania upadłościowego, oczywiście w celu zaspokojenia roszczenia, jednak nie jest czynnością, która zmierza bezpośrednio do ściągnięcia należności, o której dłużnik został zawiadomiony. W postępowaniu upadłościowym nie operuje się pojęciem "dłużnik", a pojęciem "upadły", dlatego też, zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, brak jest przepisu pozytywnego, który wskazywałby, że czynność zgłoszenia wierzytelności jest czynnością, która przerywa bieg terminu przedawnienia. Dlatego też zaistniał spór pomiędzy Dyrektorem Izby Skarbowej a skarżącym, od kiedy po przerwaniu biegu terminu przedawnienia, biegnie on od nowa. Organ drugiej instancji bez podstawy prawnej uznał, że bieg przedawnienia biegnie od nowa od dnia zakończenia postępowania upadłościowego. Należy zauważyć, że regułą jest, że ustawodawca wskazuje, od kiedy bieg terminu biegnie od nowa, np. w art. 70 § 3 Ordynacji podatkowej wyraźnie wskazano, że bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o ukończeniu postępowania upadłościowego. Podobnie jest w innych aktach prawnych (np. art. 124 §2 kc ). Organy działają na podstawie przepisów prawa i zobowiązane są wyłącznie do ich stosowania. W sprawie organy dokonały błędnej wykładni przepisu art. 35 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizowaniu i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 1989 r. nr 25, poz. 137, ze zm.), jak również błędnie ustaliły stan faktyczny, uznając, że zgłoszenie wierzytelności do masy upadłości nastąpiło w 1996 r., gdy faktycznie przedmiotowe wierzytelności zostały zgłoszone w grudniu 1994 r., przez co naruszyły art. 6 kpa. W związku z powyższym, korzystając z uprawnienia określonego w art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł, jak w punktach 1-3 sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c , art. 152 i art. 200 powołanej wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). /-/ K. Nikodem /-/ M. Skwierzyńska /-/ G. Gorzan AR