II SA/Wa 1128/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Bronisław Szydło (spr.), Maria Werpachowska, Protokolant Anna Siwonia, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2007 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę Komendant Główny Straży Granicznej, decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy decyzję Komendanta Karpackiego Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] lutego 2007 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 96 ust. 1, art. 92 ust. 3, art. 101 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997 z późn. zm.) – zwanej dalej ustawą o Straży Granicznej, orzekającą o utracie przez funkcjonariusza Straży Granicznej – A. H., z dniem 23 czerwca 2005 r., uprawnienia do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu podał, że A. H. mieszka w domu jednorodzinnym, którego jest współwłaścicielem, w miejscowości K. nr [...], a służbę pełni w Placówce Straży Granicznej w K. Zgodnie z art. 92 ustawy o Straży Granicznej od dnia 22 kwietnia 2005 r. miejscowość K. jest miejscowością pobliską miejscu pełnienia służby przez tego funkcjonariusza, w rozumieniu tego przepisu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. H. wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta Karpackiego Oddziału Straży Granicznej, zarzucając naruszenie art. 99 ust. 2 ustawy o Straży Granicznej, a także naruszenie § 1 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania (Dz. U. 118, poz. 1014 z późn. zm.) – wydanego na podstawie art. 96 ust. 2 powołanej ustawy o Straży Granicznej. Zarzucił ponadto naruszenie § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r., w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych. Twierdził, że wbrew ustaleniom organu mieszka wraz z czteroosobową rodziną (żona oraz dwoje dzieci) w mieszkaniu o łącznej powierzchni 19,5 m2, znajdującym się na poddaszu domu stanowiącego własność jego rodziców. Wprawdzie ojciec zmarł, ale postępowanie spadkowe nie zostało przeprowadzone w związku z tym fakt, że jest spadkobiercą po zmarłym ojcu, do czasu przeprowadzenia postępowania spadkowego nie dawał podstaw do przyjęcia, że jest współwłaścicielem tego domu. Ponadto, zgodnie z postanowieniami powołanego rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału ... dla funkcjonariuszy Straży Granicznej, norma zaludnienia lokalu mieszkalnego przysługująca funkcjonariuszowi wynosił 7 do 10 m2 powierzchni mieszkalnej, a więc w jego wypadku przysługuje mu lokal mieszkalny o powierzchni od 28 do 40 m2. Na tej podstawie twierdził, że nadal powinien otrzymywać równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Komendant Główny Straży Granicznej w odpowiedzi, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny, wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym katem nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną podjęcia zaskarżonej decyzji o utracie przez funkcjonariusza Straży Granicznej – A. H., uprawnień do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu stanowił przepis art. 96 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. Przepis ten stanowi, że funkcjonariuszowi przysługuje równoważnik pieniężny, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Bezspornym jest w sprawie, że A. H. mieszka wraz z rodziną w miejscowości pobliskiej, w rozumieniu art. 92 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej, w domu stanowiącym własność jego rodziców. W dniu [...] zmarł jego ojciec i funkcjonariusz ten po ojcu został współwłaścicielem tego domu. Postępowanie spadkowe po zmarłym nie zostało przeprowadzone. Dom, w którym mieszka skarżący ma 43,5 m2 powierzchni mieszkalnej, zamieszkuje w nim 5 osób: funkcjonariusz wraz z rodziną (żoną i dwiema córkami) i swoją matką. Skarżący ma uprawnienia do 4 norm zaludnienia, a więc do lokalu o powierzchni mieszkalnej od 28 do 40 m2. Wprawdzie skarżący twierdzi, że w domu zajmuje wraz z rodziną tylko poddasze tego budynku o powierzchni użytkowej 32 m2 na podstawie umowy dzierżawy, jaką zawarł ze swoją matką po śmierci ojca, nie wyjaśnia jednak na jakiej podstawie matka miałaby uprawnienia do zawarcia takiej umowy, na jakiej podstawie jednostronnie zadecydowała, które pomieszczenia w tym budynku udostępnia skarżącemu wraz z jego rodziną, a pozostałe pomieszczenia samotnie użytkuje. Skarżący jest bowiem współwłaścicielem tego budynku z tytułu spadku po zmarłym ojcu, mieszka tam od urodzenia, a obecnie wraz z żoną i dwiema córkami. Sąd więc podzielił słuszność stanowiska organu w zaskarżonej decyzji, że skarżący wraz z rodziną i swoją matką mieszka w domu jednorodzinnym, którego jest współwłaścicielem z tytułu spadku po ojcu, w domu o powierzchni mieszkalnej przekraczającej przysługujące mu normy zaludnienia w rozumieniu art. 92 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej. Rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w poszczególnych orzeczeniach tego Sądu mają walor przykładowych aktów subsumpcji i wiążą tylko w konkretnych sprawach. Stanowią, z uwagi na autorytet Naczelnego Sądu Administracyjnego, ważne narzędzie refleksji przy rozstrzyganiu kolejnych spraw, zwłaszcza o zbliżonym stanie faktycznym w takim samym lub zbliżonym stanie prawnym. Zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 10 stycznia 2002 r., sygn. akt I SA 1371/00 opubl. LEX nr 81922, prawo funkcjonariusza do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego jest ściśle związane z posiadaniem przez niego prawa do otrzymania przydziału lokalu mieszkalnego i istnieje dotąd, dopóki funkcjonariusz posiada niezrealizowane prawo do mieszkania. W wyroku z dnia 23 września 1998 r., sygn. akt I SA 413/98, opubl. LEX nr 45851, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w świetle art. 92 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej prawo do lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej posiada tylko funkcjonariusz w służbie stałej, o ile nie zachodzą wyłączenia wymienione w art. 99 tej ustawy. Przepis ten wymienia jako przyczynę wyłączającą prawo do lokalu mieszkalnego posiadanie przez funkcjonariusza domu jednorodzinnego. Natomiast w wyroku z dnia 7 kwietnia 2000 r., sygn. akt I SA 937/99, opubl. LEX nr 53771, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że ustawowe sformułowanie "posiadającemu ... lokal mieszkalny", zawarta w art. 99 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej należy interpretować jako każdą formę posiadania, a więc także posiadania zależnego. Sąd w niniejszym składzie w całości podziela poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w prezentowanych wyrokach. Skoro więc skarżący posiada i mieszka w domu jednorodzinnym wraz z rodziną i swoją matką o powierzchni mieszkalnej przekraczającej przysługujące mu normy zaludnienia i dom ten – od 23 czerwca 2005 r. – znajduje się w miejscowości pobliskiej miejscu pełnienia służby, w tej sytuacji uzasadnione było stanowisko organu w przedmiocie pozbawienia tego funkcjonariusza prawa do równoważnika za brak lokalu mieszkalnego. Uwzględniając powyższe i działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.