IV SA/Wa 1571/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Krystyna Napiórkowska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Miron, asesor WSA Aneta Opyrchał, Protokolant Piotr Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2005 r. sprawy ze skargi Polski [...] "Z"sp.zo.o. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2005 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu na własność Skarbu Państwa przedsiębiorstwa - oddala skargę - Zaskarżoną do Sądu Administracyjnego decyzją z dnia [...] czerwca 2005r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Polskiego [...] "Z" sp. zo.o Z [...]., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] marca 2005r., którą stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia [...] lutego 1960r. Nr [...] w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedsiębiorstwa: Wytwórnia [...] J. C., W. ul. [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ naczelny wskazał, iż badając przedmiotową sprawę w trybie nadzoru stwierdził w sposób niebudzący wątpliwości, iż w/w orzeczenie o nacjonalizacji przedmiotowego przedsiębiorstwa wydane zostało bez podstawy prawnej, a zatem wystąpiła przesłanka nieważnościowa z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Organ podał, iż przedmiotowe przedsiębiorstwo zostało w 1949r. objęte przymusowym zarządem państwowym na podstawie Zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 19 sierpnia 1949r. i sprawowanie zarządu powierzono Dyrekcji Przemysłu Miejscowego w P. zgodnie z przepisami dekretu z dnia 16 grudnia 1918r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz.Pr.Rp.Nr 21, poz.67 z późn. zm.). Zgodnie z przepisami ustawy dnia 25 lutego 1958r. o uregulowanie stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz.U.Nr 11, poz.37 ze zm.) przedsiębiorstwa, nad którymi ustawiony został zarząd państwowy, i które w dacie wejścia w życie tej ustawy tj. w dniu 8 marca 1958r. były pod zarządem państwowym - przechodziły na własność Państwa. Potwierdzeniem tego zdarzenia prawnego było wydanie orzeczenia o przejściu przedsiębiorstwa na własność Państwa przez właściwego ministra. W niniejszej sprawie orzeczeniem z dnia [...] lutego 1960r. Minister Przemysłu Spożywczego i Skupu orzekł, iż przedsiębiorstwo [...] J. C. W. ul. [...], będące pod zarządem państwowym przeszło na własność Państwa z dnia 8 marca 1958r. Decyzją z dnia [...] listopada 2001r. Minister Gospodarki stwierdził nieważność w/w zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego przedmiotowego przedsiębiorstwa. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy decyzją z dnia [...] maja 2002r. Ponieważ decyzja stwierdzająca nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1949r. [...] z dnia [...] sierpnia 1949r. Nr [...], poz. [...] w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad [...] J. C., W.ul. [...] wywołała skutki ex tunc, to w dacie wydania kontrolowanego w postępowaniu nieważnosciowym orzeczenia Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia [...] lutego 1960r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedmiotowego przedsiębiorstwa i jego mienia, przedsiębiorstwo to nie było objęte przymusowym zarządem państwowym. Zatem orzeczenie to nie mogło mieć oparcia w dyspozycji art. 2 i art. 9 w/w ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym. Zdaniem organu naczelnego powyższego okoliczności wskazują, iż wystąpiły przesłanki do stwierdzenia nieważności kontrolowanego orzeczenia. Ustosunkowując się do zarzutów podmiotowych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister podniósł, że nie znajdują one potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Organ ustalając strony postępowania oparł się na sądowych postanowieniach o stwierdzeniu nabycia spadku i zwrócił uwagę, iż prowadzone w trybie nadzoru postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia nie ma na celu ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, a jedynie wyjaśnienie kwalifikowanej niezgodności z prawem kontrolowanego aktu administracyjnego. Skargę na powyższą decyzję złożył Polski [...] "Z" sp. zo.o.. zarzucając skarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący podniósł, iż nie zostały wyjaśnione istotne okoliczności, a m.in. dotyczące stanu przedsiębiorstwa w momencie jego nacjonalizacji i przekazywania kolejnym zarządcom państwowym. Ponadto skarżący podkreślił, iż otrzymał przydział lokalu użytkowego wchodzącego w skład przyjętego przedsiębiorstwa na podstawie decyzji Wydziału Spraw Lokalowych Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. w dniu [...] kwietnia 1967r. na czas nieokreślony. Zdaniem skarżącego ustalenie okoliczności dotyczących dysponowania nieruchomością jak i jej stanu majątkowego w momencie jej przejęcia przez skarżącego ma istotne znaczenie w sprawie, a przede wszystkim dla ustalenia, że orzeczenia Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia [...] lutego 1960r. zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, lecz wywołało nieodwracalne skutki prawne. Skarżący podnosi również, iż istniejące obecnie budynki na terenie byłego znacjonalizowanego przedsiębiorstwa zostały wybudowane przez niego w latach 1970 - 1980 w których prowadzi Z. [...] "Z" "[...]" Spółka z.o.o., należący w całości do Polskiego [...]. i wartość tego zakładu wynosi według aktualnej wyceny ok. 700 tys. zł. Okoliczności te - w ocenie skarżącego - uzasadniają zastosowanie odstępstwa od ogólnej zasady wyrażonej w art. 156 § 1 kpa przez ustanowienie w § 2 tego artykułu wyjątku w przypadku wystąpienia nieodwracalnych skutków prawnych. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, iż nie zasługują one na uwzględnienie, gdyż jego zdaniem orzeczenie Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu nie wywarło nieodwracalnych skutków. Podkreślił, iż zgodnie z wypisem z rejestru gruntów na dzień 1 stycznia 2005r. właścicielem nieruchomości położonej we W. przy ul. [...] jest Skarb Państwa, natomiast skarżący jest władającym tą nieruchomością. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie bowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Podkreślić na wstępie należy, iż decyzja zapadała w postępowaniu nieważnościowym, które ma charakter nadzwyczajny, zmierzający do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji obarczonej wadą nieważności. Przesłanki nieważnościowe taksatywnie wylicza art. 156 § 1 kpa i zaistnienie jakiejkolwiek z nich uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi prawidłowo uznał, iż stwierdzenie nieważności zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] sierpnia 1948r. w sprawie ustanowienia przymusowego zarządu państwowego nad Wytwórnią [...] J..C. wywołało skutki ex tunc i spowodowało, iż w dacie wydania orzeczenia Ministra Przemysłu Spożywczego i Skupu z dnia [...] lutego 1960r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedmiotowego przedsiębiorstwa i jego mienia - przedsiębiorstwo, to nie było objęte prawnie obowiązującym przymusowym zarządem państwowym. Zatem organ właściwie uznał, że kontrolowane orzeczenie nie mogło mieć oparcia w dyspozycji art. 2 i art. 9 ustawy z dnia 25 lutego 1958r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11 poz. 37 ze zm.), co oznacza, że orzeczenie z [...] lutego 1960r. w sprawie stwierdzenia przejścia na własność Państwa przedmiotowego przedsiębiorstwa i jego mienia zostało wydane bez podstawy prawnej. Powyższe okoliczności wskazują, że spełniona została przesłanka z art. 156 § 1 pkt. 2 kpa. Stanowisko swoje organ wyczerpująco i logicznie uzasadnił. Chybiony jest zarzut skargi, że wspomniane powyżej orzeczenie spowodowało nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. Przepis art. 156 § 2 kpa określa negatywne przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Zastrzega bowiem, że nie stwierdza się nieważności decyzji dotkniętych jedną z wad wskazanych w art. 156 § 1 kpa, jeżeli decyzja ta wywołała nieodwracalne skutki prawne. Takie oznaczenie w przepisie negatywnej przesłanki stwierdzeniu nieważności decyzji oznacza, że " nie chodzi o stan faktyczny spowodowany istnieniem lub wykonaniem wadliwej decyzji, jak również obojętne jest przy stosowaniu tego przepisu, czy istnieją faktyczne (materialno - techniczne) możliwości odwrócenia następstw spowodowanych przez decyzję, a w szczególności przywrócenie stanu poprzedniego" (czyt. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wyd. C.H. Beck, W-wa 2000, s. 651 i n.). Utrwalone orzecznictwo w tym zakresie przyjęło pogląd, iż sam fakt, że nieruchomość nabyta przez Państwo na podstawie decyzji nacjonalizacyjnej została następnie sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej, nie może zawsze przesądzać o tym, że decyzja nacjonalizacyjna wywołała nieodwracalne skutki prawne. Skutkiem prawnym nacjonalizacji było przede wszystkim odjęcie prawa własności dotychczasowemu właścicielowi i przejście własności na Państwo. Zatem w postępowaniu o stwierdzenie nieważności takiej decyzji problem sprowadza się do oceny tego właśnie skutku. Nie chodzi bowiem o odwracalność skutków w ogóle, ale o " odwrócenie" skutków wywołanych przez decyzje dotknięte nieważnością w ramach postępowania o stwierdzenie jej nieważności (por.wyrok NSA z 21.03.2001r., IV SA 2182/99 Lex nr 51226, wyrok NSA z 27. 10.1998r. IV SA 1906/97, Lex nr 545890). Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znajdując podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja w jakimkolwiek stopniu narusza prawo orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).