SA/Bd 2491/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Wiesław Czerwiński (del.SSO) Małgorzata Włodarska Protokolant Jakub Jagodziński po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2004r. na rozprawie sprawy ze skargi B. F. na decyzję Wojewody K.-P. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oddala skargę SA/Bd 2491/03 UZASADNIENIE Wojewoda K.-P. decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960), po rozpatrzeniu odwołania B. F. od decyzji Prezydenta Miasta B. sygn. [...] z dnia [...] w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku S. F. Prezydent Miasta B. działając w trybie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych decyzją sygn. [...] z dnia [...] orzekł o wymeldowaniu B. F. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w B. przy ul. [...]. Organ I instancji ustalił, że wymieniona od kilku lat nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego. Prowadzone przez Prokuraturę Rejonową w B. postępowanie o utrudnianie korzystania z wymienionego lokalu zostało umorzone, a wymieniona strona nie wystąpiła do sądu powszechnego z powództwem o przywrócenie naruszonego posiadania. Z uwagi na rejestracyjno-porządkowy charakter przepisów umowy o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzeczono o wymeldowaniu B. F. Powyższą decyzję w trybie odwoławczym zaskarżyła strona. W odwołaniu podniosła, że opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego czasowo i wbrew swojej woli z uwagi na postępowanie byłego męża. Z konieczności podjęła pracę zarobkową w Z. S. i zamieszkała tam wraz z córką. Nie występowała do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania mieszkania, z uwagi na toczącą się przed sądem sprawę karną i rozwodową. Organ odwoławczy działając w granicach art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego zważył, co następuje. Obowiązek wymeldowania się z miejsca pobytu stałego powstaje w przypadku, gdy osoba opuszcza dotychczasowe miejsce stałego przebywania i przenosi się pod inny adres w tej samej miejscowości bądź zamierza zamieszkać w innej miejscowości. Zgłoszenie tego faktu powinno nastąpić najpóźniej w dniu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w sposób określony w art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. O powstaniu obowiązku wymeldowania się z miejsca pobytu stałego decyduje więc fakt opuszczenia zajmowanego lokalu. W przypadku, gdy osoba mimo, że opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego obowiązku wymeldowania się nie dopełniła, to wówczas przepis art. 15 ust. 1 omawianej ustawy przewiduje szczególną formę wymeldowania tj. na podstawie decyzji administracyjnej. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przez organ I instancji wynika, że strona skarżąca wraz z córką wyprowadziła się z miejsca pobytu stałego w 1997r. zamieszkując w Z. S., u swoich rodziców. W związku ze złożonym doniesieniem przez wymienioną o zmuszanie jej przez S. F. do określonego działania poprzez wymianę zamków w drzwiach od mieszkania, Prokuratura Rejonowa B.-P. po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego postanowieniem z dnia [...] umorzyła dochodzenie, z uwagi na brak ustawowych znamion czynu zabronionego. Strona odwołująca się nie wykorzystała środków prawnych prowadzących do przywrócenia jej władztwa nad lokalem. Środkiem takim jest powództwo o przywrócenie naruszonego posiadania (art. 344 §1 K.c.). Powództwo to jednakże wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu jednego roku od chwili naruszenia posiadania. Z akt sprawy wynika również, że Sąd Apelacyjny w G. wyrokiem z dnia [...] sygn. akt [...] oddalił apelacje od wyroku rozwodowego Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] sygn. [...] i oddalił wniosek B. F. o orzeczenie sposobu korzystania z mieszkania przy ul. [...] w B. W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny wskazał, że w tym przypadku nie można orzekać o sposobie korzystania z mieszkania, bowiem B. F. i S. F. nie zajmują wspólnego mieszkania. Wymieniona wyprowadziła się w 1997r. do Z. S., gdzie skoncentrowała swoje życie towarzyskie i zawodowe, nie wykorzystując możliwości mieszkania w wymienionym wyżej lokalu, pomimo zabezpieczenia takiej możliwości postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia [...]. Przeprowadzone postępowanie dowodowe przez organ I instancji wykazało jednoznacznie, że strona skarżąca opuściła w 1997r. dobrowolnie miejsce pobytu stałego. Podniesiona w treści odwołania okoliczność braku możliwości zameldowania się na pobyt stały w Z. S. nie może stanowić podstawy do utrzymywania fikcyjnego zameldowania w B. Również ewentualne pozostawienie jakichkolwiek rzeczy w miejscu pobytu stałego nie świadczy o utrzymywaniu więzi z tym miejscem. Należy podkreślić, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych mają wyłącznie charakter rejestracyjno-porządkowy, co oznacza, że zameldowanie danej osoby pod konkretnym adresem winno być zgodne ze stanem faktycznym. W konsekwencji organ nie znalazł podstaw do uchylenia bądź zmiany przedmiotowej decyzji. Od powyższej decyzji strona skarżąca złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o jej uchylenie. Strona skarżąca zarzuciła, że stwierdzenia zawarte w decyzji są niezgodne z prawem i stanem faktycznym. Chociaż nie przebywa w B. to nie oznacza, że opuściła miejsce stałego pobytu. Pobyt w innej miejscowości związany jest z pracą i ma charakter tymczasowy. Strona skarżąca podniosła, że nie jest, jako współnajemca, pozbawiona prawa do przedmiotowego lokalu. Wskazała również na to, że były współmałżonek utrudniał jej korzystanie z mieszkania i mimo wezwań nie wydał jej kluczy do tego mieszkania. Zaznaczyła ponadto, że wprawdzie nie wniosła sprawy o naruszenie posiadania, to jednak zgłosiła ten fakt do Prokuratury. Według strony skarżącej nie zostało dowiedzione, że zerwała ona więzi z miejscem stałego zameldowania i przeniosła swe centrum życiowe do innej miejscowości. Ponadto wskazała, że organy dbające tylko o formalny porządek w ewidencji ludności w istocie pozbawiają rzesze obywateli stałego zameldowania, co niesie ze sobą takie skutki jak utrata pracy, nauki, opieki socjalnej. Strona skarżąca zaznaczyła, że chce córce, która jest bardzo uzdolniona, zapewnić jak najlepsze możliwości rozwoju i nauki. Dlatego plany życiowe strony skarżącej i córki związane są z B. Pozbawienie córki stałego zameldowania uniemożliwi jej dalszą edukację. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż poddana kontroli sądowej - jakiej Sąd dokonuje na mocy art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - decyzja ostateczna nie narusza prawa materialnego, zaś w toku postępowania poprzedzającego jej wydanie nie doszło do uchybienia przepisom proceduralnym. Według mającego zastosowanie w sprawie przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 - dalej zwaną -ustawą-) - warunkiem wymeldowania oznaczonej osoby w drodze decyzji administracyjnej jest faktyczne opuszczenie lokalu przez tę osobę bez dopełnienia formalności wymeldowania się. Jak bowiem wskazały organy obu instancji wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. sygn. K 20/01 stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu art. 9 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy, odpowiednio zmieniła się też regulacja prawna objęta przepisem art. 15 ust. 2 ustawy. W konsekwencji w aktualnym stanie prawnym nie ma potrzeby badania przez organy administracji uprawnień oznaczonej osoby do przebywania w konkretnym lokalu. Słusznie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że w obecnym kształcie prawnym ewidencja służy wyłącznie do rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu, lub też poprzez rozstrzygnięcia własne zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności pomiędzy ewidencją a istniejącym stanem rzeczy. W tym miejscu podkreślić należy, że według art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym, warunkującym zameldowanie na pobyt stały, jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że o -opuszczeniu miejsca pobytu stałego-, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy można mówić wówczas, gdy osoba, której postępowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby. Prezentowane w niniejszej sprawie stanowisko strony skarżącej nakazało zbadanie czy opuszczenie przez nią lokalu położonego w B. przy ul. [...] miało charakter dobrowolny. Uwzględniając zebrany w sprawie materiał dowodowy należało uznać, że organy obu instancji zasadnie uznały, iż opuszczenie przez B. F. przedmiotowego lokalu odbywało się w warunkach usprawiedliwiających jej wymeldowanie. Całokształt okoliczności sprawy wskazuje bowiem, że od 1997 roku strona skarżąca w rzeczywistości nie miała zamiaru na stałe przebywać w miejscu stałego zameldowania, a jej centrum życiowym stało się mieszkanie rodziców (brata) położone w Z. S. W tym miejscu zaznaczyć należy, że fakt zaistnienia konfliktu małżeńskiego między stronami nie pozbawiał opuszczenia przez stronę skarżącą lokalu przymiotu dobrowolności. Samo werbalne deklarowanie przez skarżącą zamiaru ponownego zamieszkania w przedmiotowym lokalu nie mogło być decydujące w sprawie, skoro nie zostało poparte konkretnymi działaniami wolę taką urzeczywistniającymi. Wbrew przekonaniu skarżącej nie mogły być miarodajne w sprawie same jej twierdzenia co do zamiaru zamieszkiwania w B., zamieszczane w szeregu pism adresowanych do S. F., Administracji Domów Miejskich w B., Prokuratury oraz organów prowadzących niniejsze postępowanie. Zebrane w sprawie dowody wskazują, że w istocie żadne czynności strony skarżącej nie zmierzały bezpośrednio do zamieszkania w przedmiotowym lokalu. Wręcz przeciwnie, omówione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji postanowienie Prokuratury Rejonowej oraz wyrok Sądu Apelacyjnego zapadły w sprawie rozwodowej dowodzą, że nie było obiektywnych przeszkód, aby strona skarżąca wróciła do lokalu w B. Podkreślenie wymaga fakt, że pomimo zabezpieczenia w postępowaniu rozwodowym możliwości korzystania ze wspólnego mieszkania, strona skarżąca z tego prawa nie skorzystała. Podejmowane natomiast przez nią takie czynności jak staranie o zawarcie umowy najmu przedmiotowego lokalu, czy bezskuteczne złożenie pozwu eksmisyjnego - były bez znaczenia w rozpatrywanej sprawie. Jak bowiem wskazano wyżej kwestia uprawnień osoby do lokalu nie ma prawnego znaczenia dla sprawy meldunkowej. W konsekwencji organy słusznie przyjęły, że niepodjęcie przez stronę skarżącą we właściwym czasie działań faktycznych oraz prawnych, gwarantujących jej powrót do przedmiotowego lokalu oznaczało, że brak było u niej rzeczywistej woli przebywania na stałe w tym lokalu. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że centrum życiowym strony skarżącej stał się lokal położony w Z. S., gdzie zamieszkuje ona wraz z córką od przeszło sześciu lat i gdzie prowadzi działalność zarobkową. Należało jednocześnie przyjąć, że całość zachowań strony skarżącej na przestrzeni ostatnich lat oraz twierdzeń podnoszonych w sprawie nakierowana była na utrzymanie zameldowania w przedmiotowym lokalu i ewentualnie dla potrzeb związanych z podziałem majątku dorobkowego. Podkreślić przy tym należy, że wymeldowanie nie niweczy ewentualnych uprawnień z tytułu najmu lokalu i pozostaje bez wpływu na podział majątku wspólnego byłych małżonków oraz nie wyklucza ponownego zameldowania w razie stałego zamieszkania strony skarżącej w spornym lokalu. Trafnie więc organy przyjęły, że utrzymanie zameldowania strony skarżącej na pobyt stały w lokalu, w którym faktycznie ona nie przebywa, stwarzałoby fikcję meldunkową. Za bezprzedmiotowe należało uznać zarzuty strony skarżącej związane z sytuację życiową córki strony skarżącej skoro decyzja jej nie dotyczy. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności obowiązkiem strony skarżącej jest zameldowanie się na pobyt stały pod adresem, gdzie aktualnie zamieszkuje z zamiarem stałego przebywania. Mając powyższe na względzie należało orzec jak w sentencji, zgodnie z przepisem art. 151 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). W. Czerwiński M. Linska-Wawrzon M. Włodarska