II SA 1575/02

WyrokWSA w Warszawie2004-02-02

Skład orzekający: Stanisław Gronowski, Magdalena Bosakirska, Piotr Borowiecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Urząd Patentowy, rozpatrując wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy, jest zobowiązany do zbadania wszystkich przesłanek wniosku, w tym kryterium użyteczności, nawet jeśli skupi się na badaniu nowości?
Ratio decidendi
Urząd Patentowy, rozpatrując wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy, jest związany granicami wniosku strony i musi rozpatrzyć wszystkie podniesione w nim przesłanki. Zaniechanie zbadania jednej z przesłanek, np. kryterium użyteczności, podczas gdy wniosek obejmował również zarzut braku nowości, stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego i uzasadnia uchylenie decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy "Świecznik", zarzucając brak nowości i użyteczności. Urząd Patentowy oddalił wniosek, skupiając się jedynie na kwestii nowości i nie odnosząc się do zarzutu braku użyteczności. Skarżący wnieśli skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków i nieustosunkowanie się do przedłożonych opinii.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza od Urzędu Patentowego na rzecz skarżących kwotę 1500 zł tytułem kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Stanisław. Gronowski (spr.) Sędzia WSA - Magdalena Bosakirska Asesor WSA - Piotr Borowiecki Protokolant - Aleksandra Macewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2004 r. sprawy ze skargi D. K. i T. K. na decyzję Urzędu Patentowego z dnia [...] stycznia 2002 r. [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na wzór użytkowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Urzędu Patentowego na rzecz skarżących D. K. i T. K. kwotę 1500 zł (jeden tysiąc pięćset) złotych tytułem kosztów postępowania Decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 1999 r. nr [...] udzielono na rzecz J. M., zwanego dalej "uczest-nikiem postępowania", z pierwszeństwem od dnia [...] grudnia 1995 r., prawo ochronne na wzór użytkowy "Świecznik" nr [...]. W świetle zastrzeżenia ochronnego "świecznik zawierający w części środkowej kolumnowy uchwyt z podłużnymi występami, prze-chodzący w części górnej w kielichową osłonę tulejowego gniazda na świecę, zaś w części dolnej w kielichową podstawę znamienny tym, że kolumnowy uchwyt /1/ ma kształt tulei cienkościennej, w której osa-dzona jest rozłącznie górna tulejowa końcówka /7/ kielichowej pod-stawy /5/ zawierającej w wewnętrznej powierzchni na przedłużeniu tworzącej stożka ściętego cylindryczne gniazdo /6/. W dniu [...] sierpnia 2000 r. wpłynął do Urzędu Patentowego, działającego w trybie postępowania spornego, wniosek D. K., prowadzącego wespół z T. K. przedsię-biorstwo "D." D. K. i S-ka W., zwanych "skarżącymi", o unie-ważnienie prawa ochronnego na wyżej wymieniony wzór użytkowy. Wzorowi temu zarzucają brak nowości w momencie zgłoszenia go do ochrony. Zdaniem skarżących świeczniki według analogicznego wzoru produkują od 1993 r. i uczestnik postępowania był ich nabywcą. W świetle wniosku podobny do spornego wzoru świecznik był przedmio-tem publikacji w 1984 r. w katalogu "J.." Po-nadto, podobny świecznik przedstawiony został w K.- November 1995 r., z tym jednakże zastrzeżeniem, że jego wysokość jest większa w stosunku do średnicy podstawy. Przedstawiony tam świecznik jest wzorem francuskim, zarejestrowa-nym we Francji [...] lipca 1995 r., pod numerem [...]. Na okoliczność sprzedaży świecznika według spornego wzoru skarżący powoływali się na oświadczenia W. M., W. B., Z. B. oraz przedłożyli kserokopie faktur potwierdzających dokonywanie tych zakupów, przy czym od końca 1993 r. świecznik ten produkowany był i sprzedawany pod na-zwą "Stroik", a od początku 1995 r. pod nazwą "Świecznik mały". Niezależnie od powyższego we wniosku o unieważnienie spor-nego wzoru użytkowego wskazuje się na brak nowości drugiego i trze-ciego zastrzeżenia ochronnego, nie biorąc pod uwagę, iż ostatecznie w tym zakresie Urząd Patentowy nie udzielił ochrony. Na rozprawie przed Urzędem Patentowym skarżący rozszerzyli podstawę wniosku, opierając go także na zarzucie niespełnienia przez sporny wzór użytkowy kryterium użyteczności. Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie wniosku. Podnie-siony przez skarżących zarzut braku nowości wzoru użytkowego pt. "Świecznik" [...] nie jest trafny. Istota spornego wzoru użytko-wego, według uczestnika postępowania, polega na tym, że kolumnowy uchwyt ma kształt tulei cienkościennej, w której osadzona jest rozłącz-nie górna tulejowa końcówka kielichowej podstawy zawierająca w wewnętrznej powierzchni na przedłużeniu tworzącej stożka ściennego, cylindryczne gniazdo. Skarżący nie ujawnili wcześniejszego rozwią-zania technicznego, które mogłoby być przeciwstawione zgłoszeniu wzoru użytkowego [...]. Podważa walor dowodowy osób powo-ływanych przez skarżących na świadków, a także i faktur, gdyż na ich podstawie nie można stwierdzić, czy "Świecznik mały" odpowiada przedmiotowi wzoru użytkowego [...]. Natomiast przeciwstaw-wione katalogi i biuletyny dotyczą innego przedmiotu ochrony, a mia-nowicie wzoru zdobniczego, a nie wzoru użytkowego, do którego od-nosi się niniejsze postępowanie. Ponadto, w żadnym z dowodów, na które powołują się skarżący, nie są przedstawione konstrukcje świecz-ników. Zdjęcia pokazują elementy zdobnicze świeczników, nie ujaw-niają zaś cienkościennej budowy świecznika, czy tulejowego połącze-nia kolumny z podstawą, co jest istotą zastrzeżenia ochronnego spor-nego wzoru użytkowego. Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. [...] Urząd Patentowy oddalił wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy "Świecznik" nr [...]. Decyzja została wydana na podstawie art. 68 w związku z art. 82 oraz art. 77 i art. 11 w związku z art. 82 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst. jedn. Dz. U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.) oraz art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 508 ze zm.), zwanej p.w.p. Stosownie do art. 82 ustawy o wy-nalazczości do wzorów użytkowych i praw ochronnych stosuje się od-powiednio przepisy o wynalazkach i patentach zawarte w art. 11, art. 12, art. 16 ust. 5, 6 i 8, art. 17-20, art. 23-30, art. 32-35, art. 37-46, art. 48-53, art. 55-70 oraz art. 72-75. Zgodnie z art. 11 powołanej ustawy rozwiązanie uważa się za nowe, jeśli przed datą, według której ozna-cza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, nie zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dosta-teczne dane do jego stosowania, w szczególności przez publikację, jawne stosowanie lub wystawienie na wystawie publicznej. W myśl art. 77 tej ustawy wzorem użytkowym podlegającym ochronie jest nowe i użyteczne rozwiązanie o charakterze technicznym dotyczące kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. W świetle zaś art. 68 ust. 1 ustawy o wynalazczości 1 patent może być na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, unieważniony przez Urząd Patentowy w całości lub w części, jeżeli nie zostały speł-nione ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu. Natomiast w świetle z art. 315 ust. 3 p.w.p. ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalo-nych w Urzędzie Patentowym. Wniosek skarżących, jak podkreślił Urząd Patentowy, dotyczący unieważnienia spornego wzoru użytkowego w zakresie trzech zastrze-żeń jest niezasadny, gdyż ostatecznie pierwotne zgłoszenie uczestnika postępowania zostało ograniczone do jednego tylko zastrzeżenia o tre-ści wyżej wskazanej. Tak więc spór w zakresie drugiego i trzeciego zastrzeżenia jest bezprzedmiotowy. Uczestnikowi postępowania zostało udzielone prawo ochronne na "Świecznik" [...], zawierający w części środkowej kolumno-wy uchwyt z podłużnymi występami, przechodzący w części górnej w kielichową osłonę tulejowego gniazda na świecę, zaś w części dolnej w kielichową podstawę, znamienny tym, że kolumnowy uchwyt (1) ma kształt tulei cienkościennej, w której osadzona jest rozłącznie gór-na tulejowa końcówka (7) kielichowej podstawy (5) zawierającej w wewnętrznej powierzchni na przedłużeniu tworzącej stożka ściętego cylindryczne gniazdo (6). Tylko więc w tym zakresie może toczyć się merytoryczny spór o unieważnienie prawa ochronnego. Urząd Patentowy nie podzielił stanowiska skarżących jakoby wygląd zewnętrzny spornego świecznika wskazywał na jego we-wnętrzną konstrukcję w zakresie wskazanym w zastrzeżeniu ochron-nym. Według Urzędu Patentowego, co wynika z przeprowadzonych oględzin, żadne z przeciwstawionych przez skarżących rozwiązań ("Stroik", "Świecznik mały", czy też "Dwuczęściowy gazon do kwia-tów" oraz przeciwstawione świeczniki w Biuletynach Zagranicznych) nie ujawniają cech zastrzeganych w spornym wzorze użytkowym. Sam skarżący przyznał zresztą na rozprawie, że wszystkie przeciwstawione rozwiązania przedstawiają wyroby "w widoku", ale jak dowodził nale-ży "domniemywać", że wewnętrzna konstrukcja, tj. kształt, budowa przeciwstawionych rozwiązań, jest taka sama jak w spornym wzorze, bowiem tak sporny wzór, jak i w przeciwstawione rozwiązania składa- ją się z dwóch części. Jednakże Urząd Patentowy nie podzielił tej ar-gumentacji. Cechy zastrzegane w spornym wzorze, tj. "że kolumnowy uchwyt (1) ma kształt tulei cienkościennej, w której osadzona jest roz-łącznie górna tulejowa końcówka (7) kielichowej podstawy (5) zawie-rającej w wewnętrznej powierzchni na przedłużeniu tworzącej stożka ściętego cylindryczne gniazdo (6)", nie są bowiem ujawnione w żadnej z przeciwstawionych rozwiązaniu. W szczególności zaś publikacje nie ujawniają przekroju świeczników, a więc nie wskazują ich wewnętrz-nego kształtu, budowy i wzajemnego połączenie dwóch elementów. Ukształtowanie wewnętrzne połączonych elementów (części) może być konstrukcyjnie bardzo różne, stąd nie można na zasadzie "domniemania" unieważnić prawo ochronne. Urząd Patentowy nie uwzględnił wniosku o przesłuchanie świadków. Świadkowie bowiem mieliby zeznawać na okoliczność powszechnego ujawnienia wyrobów złożonych na rozprawie przez skarżących, zaś te nie ujawniają zastrzeganych cech znamiennych spornego wzoru użytkowego. Zeznania świadków nie wnosiły by więc nic nowego do meritum sprawy. Z powyższych względów Urząd Patentowy oddalił wniosek skarżących. W obszernej skardze na powyższą decyzję, wniesionej do Na-czelnego Sądu Administracyjnego, skarżący wnoszą o uchylenie za-skarżonej decyzji. Zarzucają naruszenie przepisów postępowania ad-ministracyjnego poprzez niedopuszczenie przez Urząd Patentowy wnioskowanych świadków na okoliczność jawnego stosowania spor-nego wzoru użytkowego. Nie jest przy tym prawdą stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji, że świadkowie mogliby zeznawać na okolicz-ność powszechnego ujawnienia wyrobów. W rzeczywistości wniosek ten zmierzał do uzyskania dowodu z zeznań świadków na okoliczność jawnego stosowania wzoru według znamiennych cech ujętych w za-strzeżeniu ochronnym. Ponadto Urząd Patentowy z naruszeniem prze-pisów postępowania nie ustosunkował się do przedłożonych opinii, w szczególności doc. dr. inż. R. C. i biegłego sądowe-go mgr inż. H. D. - rzecznika patentowego. Skarżący wskazują na posiadanie interesu prawnego w znieważ-nieniu spornego wzoru użytkowego, a to z uwagi na wszczęcie przez uczestnika postępowania przeciwko skarżącym powództwa przed Są-dem Okręgowym w C., w którym domagał się zaniechania naruszania prawa ochronnego i wydania przez skarżących korzyści uzyskanych ze sprzedaży (sygn. akt [...]). Skarżący podnoszą, do czego Urząd Patentowy się nie odniósł, że to oni opracowali, produkowali i sprzedawali stroiki odpowiadające cechom objętym zastrzeżeniem ochronnym. Stąd uczestnik postępo-wania nie mógł być twórcą spornego wzoru użytkowego, a w konse-kwencji nie przysługiwało mu uprawnienie do prawa ochronnego na wzór użytkowy, stosownie do wymogu przepisu art. 8 ustawy o wyna-lazczości. Stosownie do art. 8 ust. 1 cytowanej ustawy twórcy projektu wynalazczego przysługuje, na warunkach określonych w ustawie, prawo do uzyskania patentu, prawa ochronnego oraz prawo do wyna-grodzenia. Z powyższego względu zaskarżona decyzja, jako nie-podejmująca tego zagadnienia, uchybia przepisom postępowania, a w szczególności zasadzie prawdy obiektywnej. W zaskarżonej decyzji skarżący zarzucają niewyjaśnienie kwe-stii nowości spornego wzoru użytkowego w świetle przepisów art. 77 i art. 11 ustawy o wynalazczości. Zaskarżona decyzja ograniczyła się jedynie do sposobu ujawnienia rozwiązania przez publikację, pomija-jąc inne w tej materii dowody. Przedłożone dowody w postaci publi-kacji wskazują, nie przez domniemanie, co sugeruje zaskarżona decy-zja, ale zgodnie z zasadami racjonalności rozwiązań technicznych, na co wskazuje znajdująca się w aktach sprawy opinia doc. dr. inż. R. C., że wszystkie przedłożone ilustracje wyrobów muszą posiadać konstrukcję wskazującą na łączenie dwóch części: górnej i dolnej w drodze nasadzenia jednej na drugą, a zatem należą do stanu techniki dla spornego wzoru. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, dlaczego Urząd Patentowy odrzucił jako dowód publikację w Biuletynie Urzędu Patentowego nr: [...] identyczne rozwią-zanie techniczne dotyczące łączenia dwóch części z tworzyw sztucz-nych, jakie zastosowano w spornym wzorze użytkowym. Rozwiązanie to, opublikowane przed datą zgłoszenia wzoru, należy do stanu techni-ki, w rozumieniu przepisów art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości, dla rozwiązania spornego wzoru użytkowego. Bez znaczenia dla określe-nia stanu techniki jest fakt, że na opublikowane rozwiązanie nie udzie-lono prawa ochronnego, gdyż publikacja rozwiązania technicznego wchodzi w zakres stanu techniki, dla rozwiązań później zgłoszonych, w tym dla spornego wzoru użytkowego. Ponadto skarżący zarzucają nieustosunkowanie się zaskarżonej decyzji do podniesionego przez skarżących zarzutu niespełnienia przez sporny wzór użytkowy kryterium użyteczności, o którym mowa w przepisie art. 77 ustawy o wynalazczości. Zarzut ten, jako istotny, wymagał zdaniem skarżących dokładnego zbadania. Skarżący podno-sili bowiem, że najpierw produkowali i sprzedawali, w tym uczestni- kowi postępowania, stroiki - świeczniki według konstrukcji zgłoszonej później jako własną przez uczestnika postępowania. Następnie ulep-szyli oni konstrukcję, wprowadzając rozwiązanie techniczne omówio-ne w znajdującej się w aktach opinii doc. dr. inż. R. C. Podstawową wadą zarzucaną konstrukcji, według wzoru użytkowego nr [...], jako rozwiązania niefunkcjonalnego, a więc w konsekwencji nieużytecznego, jest zastosowanie w zgłoszonym wzorze rozwiązania łączenia części górnej z dolną, jako ciasnego, co powoduje występo-wania w zamkniętej tulei zjawiska sprężania się powietrza i w konse-kwencji, co zostało potwierdzone w praktyce, samoczynne rozłączenie obu części pod wpływem wyższego od atmosferycznego ciśnienia wewnętrznego. Stan taki jest niebezpieczny dla użytkowników, w szczególności, gdy w części górnej świecznika osadzona jest paląca się świeca, której upadek może spowodować pożar. Natomiast skarżący po dwóch latach produkcji usprawnili konstrukcję stroika - świecznika przez wprowadzenie żeber na długości tulei, przez co w trakcie łącze-nia obu części nie występuje sprężanie powietrza, i ich wyroby, od-miennie niż wykonane według wzoru użytkowego, są bezpieczne. Skarżący zarzucają również uzyskanie przez uczestnika postę-powania prawa ochronnego w złej wierze, z naruszeniem zasad współ-życia społecznego i dobrych obyczajów, skoro uczestnik postępowania nie był twórcą spornego wzoru użytkowego. Jak wskazują, prawo ochronne na wzór użytkowy, chociaż udzielane w trybie administra-cyjnym, jest prawem podmiotowym, o charakterze cywilnym. Nie ma przeszkód, zdaniem skarżących, aby tę kwestię rozstrzygnął Naczelny Sąd Administracyjny. W obszernej odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie. Nie zgadza się ze stanowiskiem skarżących, że przy wy-daniu decyzji nie zebrano i nie rozpatrzono całości materiału dowodo-wego. Według tego organu ustosunkował się on do dowodów wskaza-nych przez skarżącego, jednakże w sprawie nieistotnych. Dowodami na brak nowości wzoru użytkowego mogą być tylko dowody, które przesądzają o braku nowości chronionego rozwiązania, a więc prze-ciwstawienia w postaci identycznych rozwiązań technicznych lub po-dobnych rozwiązań o takiej samej istocie rozwiązania, pochodzące w sposób niebudzący wątpliwości sprzed daty zgłoszenia rozwiązanie do udzielenia ochrony. Jeżeli chodzi o wzór użytkowy “Świecznik", skar-żący takich dowodów nie przedstawili. Urząd Patentowy uznał, że do-wody w postaci modeli, fotografii, publikacji handlowych i publikacji w Biuletynie Urzędu Patentowego nie mogą stanowić przeciwstawie-nia, ponieważ nie są identyczne, różnią się w sposób istotny od roz- wiązania chronionego, albo też np. fotografie nie odzwierciedlają w ogóle cech, które mogłyby być przedmiotem porównania z rozwiąza-niem chronionym. Dowody w postaci publikacji o charakterze ha-ndlowym ze swojej natury nie pokazują konstrukcji wyrobów, zwłasz-cza tak prostych technicznie, lecz musi opierać się na dowodach kon-kretnych, mogących być przedmiotem porównań z poszczególnymi elementami rozwiązania chronionego i rozwiązania przeciwstawione-go. Urząd Patentowy przy rozpatrywaniu wniosku o unieważnienie prawa opiera się głównie na dowodach pisemnych lub ewentualnie przedstawionych modelach, gdyż tylko one w sposób bezstronny i konkretny pokazują cechy rozwiązań technicznych. Przy uznaniu przez Urząd Patentowy, że pisemne dowody i modele nie są identyczne, po-wołane przez skarżącego dalsze dowody w postaci przesłuchań świad-ków na okoliczność jawnego stosowania wzoru użytkowego “Świecz-nik", w przypadku gdy świadkowie mieliby zeznawać, że rozwiązanie wg wzoru użytkowego jako ich zdaniem identyczne z przedstawionym na rozprawie modelem było jawne stosowanie, nie miało znaczenia dla sprawy (było bezprzedmiotowe). W ocenie Urzędu Patentowego dowody złożone do akt w postaci dwóch opinii biegłych nie stanowią dowodu w sprawie, gdyż są to opinie subiektywne, sporządzane na użytek strony zamawiającej opinie Niesłuszny jest też zarzut skarżących pominięcia przez Urząd Paten-towy dowodu z publikacji dotyczącej rozwiązania technicznego, za-mieszczonej w Biuletynie Urzędu Patentowego. Oceny tego dowodu Urząd Patentowy dokonał już na etapie udzielania prawa; uwzględnił ten dowód częściowo udzielając prawa w ograniczonym zakresie do jednego zastrzeżenia ochronnego, co znajduje odzwierciedlenie na str. 5 uzasadnienia decyzji. Również przesłanka dotycząca zgłoszenia wzoru do uzyskania ochrony w złej wierze nie stanowi według przepi-sów dotyczących wynalazczości przesłanki unieważnienia prawa. Zła wiara występuje tylko w odniesieniu do unieważnienia prawa z reje-stracji znaku towarowego (art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych), jako uzasadnienie naruszenia zasad współżycia społecznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem rozpoznania jest odwołanie od decyzji Urzędu Pa-tentowego w sprawie o unieważnienie spornego prawa ochronnego na wzór użytkowy. Do czasu wejścia w życie p.w.p. odwołania w tych sprawach rozpatrywane były w Komisji Odwoławczej przy Urzędzie Patentowym. W związku z wejściem w życie w dniu 22 sierpnia 2001 r. p.w.p. sprawa, stosownie do art. 318 ust. 2 tej ustawy, przekazana została do rozpatrzenia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, który zgodnie z przepisami określającymi jego właściwość oraz stosownie do art. 317 p.w.p. odwołanie to potraktował jako skargę. Ustawa – Prawo własności przemysłowej w art. 315 ust. 3 wyra-ża zasadę, w myśl której zdolność ochronną wzorów użytkowych, na które prawa ochronnego udzielono lub które zostały zgłoszone do ochrony przed 22 sierpnia 2001 r., ocenia się na podstawie dotychczas-sowych przepisów. Przepisami, stanowiącymi podstawę do oceny zdolności ochronnej wzoru użytkowego, na który prawo ochronne udzielone zostało w 1999 r., są zatem przepisy powołanej ustawy o wynalazczości. Ponadto, co wymaga podkreślenia, z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie: • ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów admini-stracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), zwana u.s.a., • ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), zwana p.s.a., • ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające usta-wę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zwana p.w.u.p. Jednocześnie uchylona została ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), która obowiązywała w dacie wniesienia skarg w niniejszej sprawie. W świetle art. 97 § 1 p.w.u.p. sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Taka sytuacja ma więc miejsce w niniejszej spra-wie i dlatego postępowanie toczy się na podstawie p.s.a. Zgodnie z art. 1 § 1 u.s.a. sądy administracyjne sprawują wy-miar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji pu-blicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z pra-wem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słusznościowych. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie, w szczególności z powodu naru-szenia w zaskarżonej decyzji przepisów postępowania administracyj-nego. Zgodnie z art. 113 ustawy o wynalazczości Urząd Patentowy, organy administracji rządowej i organy samorządu terytorialnego przy wydawaniu decyzji i postanowień przewidzianych w tej ustawie stosu-ją przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a w postępowa-niu spornym - w zakresie ustalonym w trybie art. 115 ust. 2 pkt 2. W myśl art. 115 ust. 2 pkt 2 ustawy o wynalazczości Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi zasady postępowania spornego przed Urzędem Patentowym oraz zasady postępowania przed Komisją Od-woławczą. Kwestie te regulowało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 kwietnia 1993 r. w sprawie postępowania spornego i odwo-ławczego oraz opłat związanych z ochroną wynalazków i wzorów użytkowych (Dz. U. Nr 36, poz. 160 ze zm.). Stosownie do § 11 cy-towanego rozporządzenia w sprawach nieuregulowanych w § 1-8 sto-suje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyj-nego. Z powołanych wyżej względów, podejmując decyzję admini-stracyjną w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użyt-kowy, Urząd Patentowy jest związany rygorami procedury administra-cyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępo-wania i orzekania. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza m.in., że Urząd Patentowy ma obowiązek w sposób wyczer-pujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto, w świetle powyższych reguł procedury administracyj-nej, orzekając w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego na wzór użytkowy, która wszczynana jest na wniosek strony (art. 68 ust. 1 w związku z art. 77 i art. 82 ustawy o wynalazczości), Urząd Patentowy związany jest granicami wniosku, czyli orzeka w zakresie żądania wnioskodawcy (art. 61 k.p.a.). Zakres postępowania wyznaczony jest więc przez żądanie wnioskodawcy. Powyższa zasada w omawianym postępowaniu jest tym bardziej istotna, że ma ono charakter sporny, a więc cechuje się kontradyktoryjnością. To strona wszczynająca spór określa w jakim zakresie nie zostały spełnione ustawowe przesłanki dla przyznania prawa ochronnego na wzór użytkowy i przedkłada do-wody na poparcie swojego stanowiska. Jak już wskazano wniosek o unieważnienie spornego prawa ochronnego skarżący oparli na obu ustawowych przesłankach wskaza-nych w art. 77 ustawy o wynalazczości, zarzucając niespełnienie przez ten wzór kryterium nowości oraz kryterium użyteczności. Natomiast w zaskarżonej decyzji Urząd Patentowy ograniczył się jedynie do bada-nia kwestii nowości wzoru. Poza rozstrzygnięciem zapadłym w za-skarżonej decyzji, mimo wniosku skarżących w tym względzie, pozo-stała więc kwestia, czy sporny wzór jest rozwiązaniem użytecznym, czego od wzoru użytkowego wymaga przepis art. 77 ustawy o wyna-lazczości. W świetle zarzutów wniosku o unieważnienie spornego prawa ochronnego Sąd nie może więc skontrolować stanowiska Urzę-du Patentowego, że wzór ten spełniał ustawowe wymagania. Tego mankamentu zaskarżonej decyzji nie mogą konwalidować wyjaśnienia złożone na rozprawie przez pełnomocników Urzędu Patentowego i uczestnika postępowania. Przedmiotem kontroli Sądu jest bowiem za-skarżona decyzja, nie zaś wyjaśnienia stron związane z tą decyzją. Nie można także odmówić słuszności skarżącym, zarzucającym nieustosunkowanie się Urzędu Patentowego do przedłożonych opinii doc. dr. inż. R. C. i biegłego sądowego mgr inż. H.D. - rzecznika patentowego. Wprawdzie na potrzeby postę-powania spornego wspomniane środki dowodowe nie mają waloru opinii biegłego w rozumieniu art. 75 § 1 k.p.a., niemniej mogły posłu-żyć jako dowód z dokumentu na okoliczności wskazywane przez skar-żących. Pominięcie tych dowodów, bez wykazania przez Urząd Paten-towy, że okoliczności wskazane w tych dokumentach nie mają znacze-nia w sprawie, uzasadnia zarzut naruszenia w zaskarżonej decyzji art. 78 § 1 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. Natomiast nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżących ukierunkowany na unieważnienie prawa ochronnego do spornego wzo-ru użytkowego z powołaniem się na ich autorstwo, skoro kwestia ta była sporna między stronami, zaś skarżący w toku postępowania przed Urzędem Patentowym nie wnioskowali zawieszenia postępowania do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii przez sąd powszechny, gdy ponadto według skarżących wspomniany wzór był znany ze wcześniejszych publikacji zagranicznych. Zdaniem Sądu, w razie zaistnienia sporu o autorstwo wynalazku (wzoru użytkowego), Urząd Patentowy nie jest właściwy do rozstrzygnięcia tej kwestii we własnym zakresie. W tym stanie zaskarżona decyzja podlega uchyleniu, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.s.a. Z zaskarżoną decyzją nie wiąże się kwestia wykonalności. Nie zachodzi więc potrzeba orzekania, czy i w jakim zakresie decyzja ta może być wykonana, a to w związku z nieprawomocnym rozstrzygnię-ciem Sądu (art. 152 p.s.a.). O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło