II SA/Kr 1269/01

WyrokWSA w Krakowie2004-02-04

Skład orzekający: Sędzia NSA Andrzej Irla, Sędzia NSA Grażyna Danielec, Sędzia NSA Izabela Dobosz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej, oparte na art. 4 ust. 5 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej, jest zasadne w świetle późniejszego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stwierdzającego niezgodność tego przepisu z Konstytucją?
Ratio decidendi
Umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej, oparte na art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 maja 1996 r., jest wadliwe, jeśli przepis ten został później uznany za niezgodny z Konstytucją RP przez Trybunał Konstytucyjny. W takiej sytuacji istnieje podstawa do wznowienia postępowania administracyjnego i merytorycznego rozpoznania wniosku strony.
Stan faktyczny
M. T. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej. Postępowanie zostało umorzone decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z uwagi na upływ terminu ustawowego do składania wniosków. Decyzja ta została utrzymana w mocy po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. M. T. złożył skargę do sądu, podnosząc m.in. swój wiek, stan zdrowia oraz fakt pozytywnej weryfikacji przez stowarzyszenie w 1990 r. Sąd administracyjny uznał, że doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji i zasądził od organu na rzecz M. T. zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 lutego 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie NSA: Grażyna Danielec Izabela Dobosz ( spr.) Protokolant : Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2004 roku sprawy ze skargi M. T. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] 2001r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o świadczenie pieniężne z tytułu pracy przymusowej I uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję tegoż organu z dnia [...] 2001 r. II zasądza od Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz M. T. zwrot kosztów postępowania w kwocie 10 ( dziesięć ) złotych . Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] 2001r, Nr[...], wydaną na podstawie art. 105 § l kpa w zw. z art. 4 ust. 5 ustawy z 31 V 1996r o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87 poz. 395 z późn. zm. ) umorzono postępowanie administracyjne w sprawie wniosku o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego, który po dniu 31 XII 1999r złożył M. T. w Urzędzie. Powołano się na to, że termin ustawowy składania wniosków upłynął 31 XII 1999r i że nie może on być dla stron przedłużony. Jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej podjętej przez stronę, a wszczęte postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe. Dlatego w oparciu o art. 105 § 1 kpa umorzono postępowanie. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy M. T. podnosi, że domagał się przyznania mu świadczenia pieniężnego za pracę przymusową ( 5 lat ) u kolonisty niemieckiego, w wieku 12 lat. Został pozytywnie zweryfikowany ( postanowienie weryfikacyjne komisji nr 11 ) przez Stowarzyszenie Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę Niemiecką o/w T. z/s w S. w dniu [...] 1990r. Nie jest jego winą, że Stowarzyszenie nie nadało sprawie dalszego biegu. Decyzją Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] 2001r Nr[...], wydaną na podstawie art. 127 § 3, 138 § 1 pkt 1 i 105 § 1 kpa oraz art. 4 ust. 5 ustawy z 31 V 1996r o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U. Nr 87 poz. 395 ze zm. ) utrzymano w mocy decyzję własną z [...] 2001 r. Podtrzymano poprzednio zajęte stanowisko. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. T. wnosi o uchylenie decyzji. Podaje, że ma 73 lata, jest inwalidą I grupy z utratą wzroku i innymi schorzeniami. Powołuje się na obwieszczenie Prezesa Rady Ministrów z 14 XI 1997r poz. 950, gdzie nie mówi się o ograniczeniu terminu składania wniosku. Został zweryfikowany przez Stowarzyszenie Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę postanowieniem z [...] 1990r. Kto uchylił to postanowienie - nie wie. Biuro terenowe w S. wyrzuciło jego dokumenty na początku 2000r, tylko dlatego, że były tam potwierdzone notarialnie zeznania świadków, a nie oświadczenia. Oryginały znajdują się w Wojskowym Biurze Emerytalnym w R. Poseł J. J. interweniował w Fundacji "Polsko - Niemieckie Pojednanie'. Skarżący przesłał po tej interwencji w 2000r dodatkowe dokumenty. Od Fundacji dostał znikomą kwotę 1000 zł w 2002r. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ dodaje, że Fundacja [...] jest w swojej działalności niezależna, kieruje się własnymi, wewnętrznymi przepisami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30 VIII 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Skargi wniesione przed 1 I 2004r do NSA podlegają obecnie rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Sądowa kontrola wykazała naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 17 VI 2003r ( sygn. akt P 24/02, Dz. U. Nr 110 poz. 1060 ) orzekł o niezgodności art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31 V 1996r o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich ( Dz. U. Nr 87 poz. 395 z 1998 r ze zm. ) z art. 2 i 32 ust. l Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej . Daje to możliwość wznowienia postępowania w oparciu o art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 145a § 1 kpa i merytorycznego rozpoznania uprawnień kombatanckich M. T. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "b" prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 97 § 1 przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 VIII 2002r ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm. ). Do spraw, w których skargi zostały wniesione do NSA przed dniem 1 I 2004r i postępowanie nie zostało zakończone ( co dotyczy niniejszej sprawy ) stosuje się bowiem powołane wyżej przepisy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74 poz. 368 ze zm. ) oraz art. 97 § 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 VIII 2002r - przepisy wprowadzające ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło