II SA/Gd 223/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant Jarosław Skopczyński, po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2004 r. sprawy ze skargi O. S. na decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego z dnia 11 grudnia 2000 r. Nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania odwołania w sprawie świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego 1 . uchyla zaskarżone postanowienie i zasądza od Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz skarżącego O. S. 10/dziesięć/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym sprawy: decyzją Nr [...] z dnia 11 października 2000 r. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Terenowego, na podstawie art. 49 ust. 5 i 24 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 86, poz. 433 ze zm.) oraz § 5 ust 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 1996 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu zwrotu kosztów dojazdu do miejscowości, w której pełnią czynną służbę wojskową żołnierze zawodowi i szczegółowych zasad ustalania wysokości oraz trybu przyznawania świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego (Dz.U. Nr 23, poz. 107 ze zm.) przyznał - na wniosek zainteresowanego - świadczenie finansowe umożliwiające por. O. S. pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego przy ul. [...]. Świadczenie, w wys. [...] zł miesięcznie, przyznano od dnia 01.11.00 r. do 31.12.00 r., nie później jednak niż do daty otrzymania przydziału osobnej kwatery stałej, kwatery zastępczej, ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery lub uzyskania innego lokalu albo rozwiązania umowy najmu (podnajmu) lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji przedstawiony został jedynie sposób obliczenia wysokości świadczenia. Pismem z dnia 24 października 2000 r. O. S. zwrócił się do Dyrektora OT WAM o "uzasadnienie pisemne terminu rozpoczęcia wypłacania świadczenia finansowego", powołał przepisy art. 16 ust. 2 pkt 3 oraz art. 49 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (publ. jw.) i podniósł, że prośbą o wyrażenie zgody na wypłatę świadczenia wraz z kompletem niezbędnych dokumentów złożył w dniu 05.10.2000 r. Koszty związane z najmem lokalu znacznie obciążają budżet rodziny. Pismem [...] z dnia 30 października 2000 r. Dyrektor OT WAM wyjaśnił, że procedura obowiązująca przy przyznaniu świadczenia finansowego uregulowana została w przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 1996 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu (.,.), przed wydaniem decyzji przeprowadzone zostało konieczne postępowanie wyjaśniające, a wysokość świadczenia i sposób jego obliczenia oraz - termin przyznania jest zgodny z § 7 ust. 3-4 cyt. rozporządzenia. W dniu 13 listopada 2000 r. O. S. wniósł - za pośrednictwem organu I instancji - odwołanie od decyzji Dyrektora OT WAM z dnia 30.10.2000 r. Podnosząc, że przyznanie świadczenia finansowego od 1 listopada 2000 r. nie umożliwia skarżącemu dotrzymania warunków umowy najmu lokalu mieszkalnego, skarżący wniósł o "sprawdzenie zasadności miesięcznej zwłoki w przyznaniu świadczenia" i podkreślił, że wysokie koszty związane z wynajmem lokalu mieszkalnego uniemożliwiają utrzymanie rodziny na poziomie godnym oficera MW bez pomocy finansowej WAM. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 grudnia 2000 r. Dyrektor Oddziału Rejonowego WAM, powołując jako podstawę prawną przepisy art. 134 KPA - z powodu uchybienia terminu do wniesienia odwołania - pozostawił odwołanie O. S. bez rozpatrzenia. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia organ przyjął, że doręczenie O. S. decyzji organu I instancji nastąpiło w dniu 17 października 2000 r., w związku z czym 14 - dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 31 października 2000 r.. natomiast odwołanie strony złożone zostało w dniu 13 listopada 2000 r., zatem - z uchybieniem terminu, a nie zawierało ono wniosku o jego przywrócenie. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego O. S. wniósł o uchylenie opisanego postanowienia i - wznowienie postępowania w sprawie odwołania. Skarżący podniósł, że decyzja organu I instancji z dnia 11 października 2000 r. nie zawierała w uzasadnieniu niezbędnych - zgodnie z KPA - elementów, tj. nie przytoczono w nim faktów i dowodów, na jakich oparł się organ rozstrzygający, nie wyjaśniono, dlaczego świadczenie przyznane zostało od dn. 01.11.00 r., tzn. z miesięczną zwłoką, skarżący wniósł -pismem z dnia24.10.2000 r. o uzupełnienie decyzji na podstawie art. 111 § 1 KPA. Jako uzupełnienie decyzji skarżący potraktował pismo Dyrektora OT WAM z dnia 30 listopada 2000 r., a ponieważ pismo to doręczono skarżącemu w dniu 8 listopada 2000 r., zatem skarżący uważa, że nie uchybił terminowi do wniesienia odwołania. Dowodem na poprawność rozumowania skarżącego jest fakt, że organ I instancji dołączył do odwołania skarżącego zarówno decyzję z dnia 11.10.2000 r. jak i jej uzupełnienie z dnia 30.10.2000 r. oraz-prośbę o uzupełnienie decyzji z dnia 24.10.2000 r. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w jego ocenie, prośba skarżącego z dnia 24.10.2000 r. nie nosi znamion wniosku o uzupełnienie decyzji przewidzianego w art. 111 KPA; pismo to dotyczyło kwestii formalnych i ze swej istoty nie mogło być wnioskiem o uzupełnienie decyzji, gdyż dotyczyło kwestii rozpoczęcia wypłacania świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W sprawie niniejszej, w której przedmiotem rozstrzygnięcia organu II instancji jest pozostawienie bez rozpoznania odwołania O. S. z powodu uchybienia terminu do jego wniesienia na podst. art. 134 KPA, Sąd, zgodnie z właściwością określoną w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153. poz. 1269) w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153. poz. 1270) uprawniony jest do kontroli - p0d względem zgodności z prawem - zaskarżonego postanowienia. Ponieważ z lakonicznej treści uzasadnienia tegoż postanowienia wynika, że organ odwoławczy przyjął (w sposób dorozumiany), iż wniosek O. S. z dnia 24.10.2000 r. nie jest wnioskiem o uzupełnienie decyzji organu I instancji z dnia 11.10.2000 r., a pismo Dyrektora OT WAM z dnia 30.10.2000 r. nie stanowi uzupełnienia decyzji tegoż organu w sprawie świadczenia finansowego, co skutkowało stwierdzeniem uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego, zachodzi potrzeba rozważenia prawidłowości stanowiska organu odwoławczego. - Wyjaśnienie tego stanowiska nastąpiło w odpowiedzi na skargę, w której organ podał, że "pismo skarżącego dotyczyło kwestii wypłacania świadczenia za najem i nie dotyczyło nie tylko spraw, o których mowa w art. 111 KPA, ale również negatywnego rozstrzygnięcia" (?) "Zakres problemu o wyjaśnienie którego zwrócił się skarżący (...) dotyczył kwestii formalnych, ze swej istoty nie mógł być przedmiotem uzupełnienia decyzji". Stanowisko to jest nieprawidłowe. Przedmiotem, o którym rozstrzygał organ I instancji jest prawo O. S. do świadczenia finansowego umożliwiającego żołnierzowi zawodowemu pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego. Zatem - wbrew twierdzeniu zawartemu w odpowiedzi na skargę i - rozstrzygnięciu postanowienia z dnia 11.12.2000 r. -określenie terminu, od którego nastąpić miała wypłata świadczenia należy do zagadnień; merytorycznych, a nie - formalnych sprawy. Zakres żądań skarżącego określony został we wniosku z dnia 29.09.2000 r., którym O. S. zwrócił się o "wyrażenie zgody na wypłatę świadczenia finansowego umożliwiającego częściowe pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego (...) od dnia 28.09.2000 r. (...). W decyzji z dnia 11.10.2000 r. organ I instancji ani jednym słowem nie odniósł się di terminu rozpoczęcia wypłaty świadczenia, nie wyjaśnił, z jakich przyczyn - wbrew treść art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych R." (publ. jw.) świadczenie przyznano od dnia 1 listopada 2000 r. W takiej sytuacji uprawnione było żądanie skarżącego o uzupełnienie decyzji z dni 11.10.2000 r. o wyjaśnienie - w istocie - treści rozstrzygnięcia, tj. uzasadnienie z jakie, przyczyn organ I instancji nie rozstrzygnął o całości żądania skarżącego skoro dotyczyło ono świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego zawiązanego od dnia 28.09.2000 r. W opisywanych okolicznościach skarżący miał prawo być zdezorientowany, czy decyzja z powodu błędnej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy lub niedbalstwa jest decyzją w istocie częściową, czy w ocenie organu miała załatwiać sprawę w całości. W tym ostatnim przypadku w osnowie winna zawierać stwierdzenie, że oddala lub - nie uwzględnia wniosku o przyznanie świadczenia finansowego za czas od 28.09. do 31.10.2000 r. Wniosek O. S. o "pisemne uzasadnienie terminu rozpoczęcia wypłacania świadczenia finansowego na pokrycie kosztów wynajęcia lokalu mieszkalnego", tj. - pismo skarżącego z dnia 24.10.2000 r. dotyczyło uzupełnienia co do rozstrzygnięcia, gdyż skarżący domagał się uzasadnienia odnośnie terminu rozpoczęcia wypłaty świadczenia finansowego. Wniosek skarżącego został uwzględniony, bowiem Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej - Oddziału Rejonowego pismem [...] z dnia 30.10.2000 r. uzupełnił uzasadnienie decyzji z dnia 11.10.00 r" wyjaśniając, że orzeczenie o przyznaniu świadczenia finansowego wymagało - przed jego podjęciem - przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego o jakim mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 lutego 1996 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu zwrotu kosztów dojazdu do miejscowości... (Dz.U. Nr 23, poz. 107 ze zm.). Odwołanie O. S., złożone w WAM OT w dniu 13.11.2000 r., dotyczyło jedynie terminu, od którego przyznano świadczenie. Uzupełnienie uzasadnienia decyzji organu I instancji doręczono skarżącemu w dniu 08.11.2000 r. (twierdzenie skarżącego zawarte w odwołaniu, któremu organ odwoławczy nie zaprzeczył), zatem uprawnione jest twierdzenie skarżącego, że złożenie odwołania w dniu 13.11.2000 r. nastąpiło w 14 - dniowym terminie, o którym mowa w art. 111 § 2 KPA. W zaskarżonym postanowieniu z dnia 11.12.2000 r. organ odwoławczy nie ustosunkował się do opisanych wyżej okoliczności, ograniczając się do wskazania, że decyzja Dyrektora WAM OT Nr [...] z dnia 11.10.2000 r., zawierająca prawidłowe pouczenie, doręczona została skarżącemu w dniu 17.10.2000 r., w związku z czym termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 31.10.2000 r. Stanowisko odnośnie do charakteru prawnego wniosku,., O. S. o "uzupełnienie uzasadnienia decyzji co do terminu rozpoczęcia wypłaty* świadczenia finansowego" zawarł organ odwoławczy dopiero w odpowiedzi na skargę, co nie sanuje wyżej opisanych błędów zaskarżonego postanowienia, które - rozstrzygając o postanowieniu bez rozpatrzenia odwołania O. S. na mocy art. 134 KPA kończyło postępowanie, Ponieważ podjęcie postanowienia odbierało stronie możliwość skorzystania z ochrony, jaką daje ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy (art. 15 KPA) w opisanych okolicznościach sprawy organ odwoławczy winien wyczerpująco rozpatrzyć materiał dowodowy sprawy i wskazać, z jakich przyczyn uznał, że wniosek (prośba) skarżącego z dnia 24.10.2000 r. nie jest żądaniem uzupełnienia decyzji przewidzianym w art. 111 § 1 KPA i -jakie znaczenie prawne ma pismo Dyrektora WAM OT Nr [...]. Nieuwzględnienie w rozważaniach organu całokształtu okoliczności sprawy jest uchybieniem, o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt lc ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), bowiem naruszenie przepisów art. 124 § 2, 125 § 3 i 126 KPA, jakich dopuścił się organ odwoławczy, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prowadziło to do uwzględnienia skargi O. S. i uchylenia zaskarżonego postanowienia na mocy wyżej wskazanego art. 145 § 1 pkt lc ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. z uwzględnieniem art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271). O kosztach orzeczono w myśl art. 200 wskazanej wcześniej ustawy. Ze względu na rodzaj zaskarżonego postanowienia Sąd nie określał o możliwości, jego wykonywania (art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ odwoławczy rozważy okoliczności wyżej wskazywane przez Sąd. Odnosząc się do zarzutów skargi i części argumentów zawartych w odpowiedzi na skargę wyjaśnić należy, że Sąd nie może oceniać - na obecnym etapie postępowania, czy przyznanie skarżącemu świadczenia finansowego na pokrycie kosztów najmu mieszkania umożliwiało dotrzymanie warunków umowy, bowiem nie było to przedmiotem rozstrzygania przez organ odwoławczy. Nieuzasadnione było również żądanie wznowienia postępowania w sprawie. AW