II SA/Ka 3539/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA (del.) Leszek Kiermaszek Sędzia NSA (del.) Małgorzata Korycińska (spr.) Asesor WSA Rafał Wolnik Protokolant sekr. sądowy Elwira Karasek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lutego 2004 r. sprawy ze skargi D.N. i A.N. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki o d d a l a s k a r g ę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w T.G. decyzją z dnia [...] nakazał D. i A. małż. N. rozbiórkę budynku gospodarczego wraz ze studzienką odwadniającą, wybudowanych na parceli nr [...] przy ulicy T. w N., bez wymaganego pozwolenia na budowę. U podstaw materialnoprawnych rozstrzygnięcia przywołano art.48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz.1126) zwanej w dalszej części uzasadnienia prawem budowlanym. Natomiast w motywach decyzji podano, że zobowiązani do rozbiórki w sierpniu [...] wybudowali bez stosownego pozwolenia budynek gospodarczy o wymiarach zew. 3,38 m x 2,10 m i wysokości 2,20 – 2,38 m, zadaszony, posiadający drzwi i okno. Przywołując ustalenia z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] organ wskazał, iż w posadzce obiektu wykonano studzienkę odwadniającą, do której podłączony jest drenaż z terenu parceli, a nadto budynek usytuowany został około 1 m od granicy z działką inicjatora postępowania J.P. Analizując tak ustalony stan faktyczny przyjęto, iż w sprawie należało zastosować art.48 prawa budowlanego. W odwołaniu D. i A.N. wyjaśnili, iż do budowy budynku gospodarczego zostali zmuszeni, albowiem na skutek zasypania rowu melioracyjnego przez sąsiada ich budynek mieszkalny był narażony na "zalewanie wodą". Wznieśli nie ten obiekt w "celach przeciwpowodziowych do odwodnienia piwnicy" budynku mieszkalnego. To odwodnienie miało być "realizowane poprzez pompę nie zainstalowaną jeszcze w sposób trwały". Wykazywali także i to, że ich dotychczasowe interwencje w tej sprawie nie przyniosły żadnych skutków, mimo iż kierowali pisma do Wojewody [...], Starostwa Powiatowego, Wójta jak i Sztabu Przeciwpowodziowego w K. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] uchylił rozstrzygnięcie organu I instancji w części dotyczącej nakazu rozbiórki studzienki i w tym zakresie umorzył postępowanie, a w pozostałej części utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. Organ odwoławczy uznał, iż studzienka kanalizacyjna nie jest obiektem budowlanym, stąd też jego zdaniem, do likwidacji skutków samowoli budowlanej polegającej na budowie tej studzienki nie mógł mieć zastosowania art.48 prawa budowlanego, lecz art.50 oraz art.51 tej ustawy, dlatego umorzono postępowanie "w zakresie orzekania w sprawie studzienki kanalizacyjnej". Z kolei analizując realizację budynku gospodarczego bez pozwolenia na budowę organ II instancji zaaprobował w pełni stanowisko Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w T., iż tę samowolę należy znieść poprzez zastosowanie art.48 prawa budowlanego. Wskazując na obligatoryjność nakazu rozbiórki wykazywano, iż podnoszone przez odwołujących okoliczności nie mają znaczenia dla wyniku sprawy administracyjnej. W skardze i kolejnych pismach procesowych D. i A. małż. N. domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji w części orzekającej nakaz rozbiórki budynku gospodarczego powołując się na "uzasadniony interes społeczny" i działanie w stanie "wyższej konieczności". Podnieśli, iż mając świadomość uchybień prawnych wystąpili do właściwego organu wpierw o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, a następnie o pozwolenie na budowę, przy czym wniosek o wydanie pierwszej z tych decyzji złożyli "już w dniu [...].". Podkreślali także to, że obiekt będzie spełniał rolę przepompowni, stanowiącej konieczne zabezpieczenie piwnic ich domu przed zalewaniem. W odpowiedzi na skargę organ, którego działanie zaskarżono postulował jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska. Sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła zostać uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego odpowiada prawu. W sprawie pozostaje bezspornym, że skarżący na nieruchomości stanowiącej ich własność wybudowali budynek gospodarczy, przy czym budowę rozpoczęto [...], a zakończono [...]. Ta okoliczność wynika z protokołu oględzin, przy czym czas trwania budowy podała skarżąca D.N. i nie był on kwestionowany przez pozostałe osoby biorące udział w przeprowadzeniu tego dowodu. Obiekt ten miał służyć "do przechowywania węgla i ziemniaków" (protokół oględzin), a także co twierdzą teraz skarżący, pełnić rolę przepompowni. Został zbudowany na ławach fundamentowych, z bloczków betonowych, pokryty blachą dachówkową. Dla dalszych rozważań istotnym jest jeszcze to, że działka na której usytuowany jest obiekt ma powierzchnię 3a 39 m2. Powstały obiekt jest zatem budynkiem w rozumieniu art.3 pkt 2 prawa budowlanego, który stanowi, że pod tym pojęciem należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundament i dach. Pojęcie budynku mieści się w definicji obiektu budowlanego zawartej w art.3 pkt 1a prawa budowlanego. Budowa obiektu budowlanego wymaga z zasady pozwolenia na budowę. Zwolnione z tego obowiązku, w zakresie interesującym dla rozpoznawanej sprawy, są jedynie obiekty gospodarcze związane z produkcją rolną i uzupełniające zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej, wyszczególnione w art.29 ust.1 pkt 1 lit. a-d prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy obydwu instancji. Obiekt budowlany, który wznieśli skarżący nie jest związany z produkcją rolną i nie powstał jako uzupełnienie zabudowy zagrodowej, stąd dla jego realizacji koniecznym było uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Przypomnieć przy tym należy, że stosownie do art.28 ust.1 prawa budowlanego roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Dlatego też podjęcie przez skarżących działań w tym zakresie po zakończeniu budowy było prawnie bezskuteczne. Budowa obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, w stanie prawnym wówczas obowiązującym musiała skutkować decyzją nakazującą rozbiórkę tego obiektu, stosownie do zapisu art.48 prawa budowlanego. Treść przywołanego art.48 (obowiązująca do dnia 11 lipca 2003 r.) nie pozwalała organowi właściwemu w sprawie na podjęcie rozstrzygnięcia innego, niż decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego, w sytuacji gdy stwierdził, że obiekt ten powstał po dniu 1 stycznia 1995 r. (data wejścia w życie prawa budowlanego), jego budowa obwarowana była obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę, a inwestor nie dopełnił tego wymogu i od zakończenia budowy nie upłynęło 5 lat (art.49 prawa budowlanego). Wszystkie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Skarżący wybudowali na przełomie [...] i [...] budynek gospodarczy, którego realizacja wymagała decyzji o pozwoleniu na budowę, nie legitymowali się taką decyzją, a od zakończenia budowy do czasu wydania zaskarżonej decyzji nie upłynęło 5 lat. W tym stanie faktycznym, organ nadzoru budowlanego, zobowiązany wszak do działania na podstawie przepisów prawa (art.6 kpa) zobligowany był do zastosowania art.48 prawa budowlanego. Rację ma tu organ odwoławczy, że okoliczności podnoszone przez skarżących wpierw w odwołaniu, a następnie w skardze, jakkolwiek dla nich niezwykle istotne, nie mogły wpłynąć na treść decyzji, wobec kategorycznego ówczesnego brzmienia art.48 prawa budowlanego. Z naprowadzonych powodów Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja w kontrolowanej części nie narusza prawa materialnego jak i norm postępowania, a to czyni skargę bezzasadną i podlegającą przez to oddaleniu na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) w zw. z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1271 ze zm.). SW