II SA/Ka 3525/01

Akt. 4 II SA/Ka 3525/01 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lutego 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA(del.) Zofia Borowicz Sędziowie NSA(del.) Wiesław Morys Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.) Protokolant: Stażysta Agnieszka Janecka po rozpoznaniu w dniu 3 lutego2004 r.. sprawy ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego wyrównawczego. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. z dnia [...] r. nr [...]; 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Akt. 4 II SA/Ka 3525/01 U Z A S A D N I E N I E Skarżący T. M. wnioskiem z [...]r. zwrócił się do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. o przyznanie mu zasiłku stałego. Prośbę uzasadnił tym, że od dnia [...] r. nie ma żadnych dochodów . Z danych zawartych w wywiadzie środowiskowym przeprowadzonym w dniu [...] r. wynika, że skarżący mieszkał sam w T., przy ulicy [...]. T.M. miał zaległości z tytułu niezapłaconego czynszu w wysokości ok. [...] zł, ale następnie płacił go na bieżąco, ponieważ korzystał z dofinansowania. Nie płacił opłaty za energię elektryczną za m-c [...] r. w wysokości [...] zł., miał nie opłacony abonament RTV od m-ca [...] r. oraz opłaty za telefon od m-ca [...]r. T. M. był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w T., jako bezrobotny bez prawa do zasiłku. W [...] r. skarżący otrzymał zasiłek celowy w wysokości [...] zł., na zakup żywności, a jedynym dochodem, jaki posiadał, było dofinansowanie do czynszu. Decyzją z [...] r. nr [...] Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w T., wydaną z powołaniem się na art. 43 ust. 1, art. 4 ust.1, art. 27 ust.4 pkt 1 i ust.5, art. 35 a ust.5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r., nr 64, poz. 414 z 1998 r. ze zm.) odmówił przyznania skarżącemu pomocy w postaci zasiłku stałego wyrównawczego dla osoby [...]. W uzasadnieniu podano, że skarżący nie spełnił kryterium określonego w art. 27 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, wskazującego, że zasiłek stały wyrównawczy przysługuje osobie samotnej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust.1 ustawy. W odwołaniu z dnia [...] r. skarżący podtrzymał żądanie przyznania mu zasiłku stałego z uwagi na brak dochodów. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego i art.17 i 18 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych(Dz. U. z 1994 r. nr 122, poz. 593) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdziło, że skarżący nie spełniał przesłanek określonych w art. 27 ust.4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r., nr 64, poz. 414 ze zm.) do otrzymania świadczeń w formie zasiłku stałego wyrównawczego ze względu na wiek i dobry stan zdrowia. Wskazano, że zakres udzielonej pomocy oraz jej wysokość odpowiada celom i możliwościom pomocy społecznej, a odmowa udzielenia tej pomocy jest zgodna z obowiązującym porządkiem prawnym. Zaskarżona decyzja została podjęta w ramach swobody uznania organu I instancji i zdaniem organu odwoławczego nie przekroczyła granic tego uznania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nadal domagał się przyznania mu świadczenia w postaci zasiłku stałego. Podtrzymał argumentację, przytoczoną w odwołaniu i zarzucił, że decyzje obu instancji błędnie zinterpretowały wniosek skarżącego, który domaga się zasiłku stałego, a nie zasiłku wyrównawczego dla emerytów i rencistów. Skarżący nadal domagał się przyznania mu zasiłku stałego uznając, że wystarczająca przesłanką do jego otrzymania jest fakt pozostawania bez pracy i bez żadnych dochodów od dnia [...] r. W odpowiedzi na skargę z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu podniosło, że skarżący nie spełniał wymogów do otrzymania świadczenia z powodu braku wymaganego wieku jak i orzeczenia o [...]. Ponadto wskazało, że udzielenie zasiłku stałego ma zastosowanie dla rodzin i osób znajdujących się w zasadniczo innych sytuacjach życiowych określonych w art. 27 ust.1 ustawy o pomocy społecznej i podtrzymano argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. nr 78, poz. 483, z 2001 r. nr 28, poz.319) zostało wprowadzone dwuinstancyjne sądownictwo administracyjne i od 1 stycznia 2004 r. nie obowiązuje ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym( Dz. U. nr 74, poz. 368 z późn. zmianami). Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przepisy art. 1, 3 § 1, 16 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) i art. 3, 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) w związku z § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 roku w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U nr 72, poz. 652) mają zastosowanie do przedmiotowej skargi z uwagi na datę wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego ([...] roku) i podlega ona rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Stosownie do art. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) i art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny powołany jest do kontroli zgodności z prawem poddanych jego właściwości decyzji, postanowień, czynności i innych aktów prawnych . Zatem bada czy podczas ich wydania nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub procesowego i to w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) sądy nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w nich podstawą prawną, ale zobowiązane są badać legalność zaskarżonych aktów także z urzędu, w zakresie zarzutów nie podniesionych w skardze. Natomiast na mocy art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270) mogą stosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Oceniając zgodność zaskarżonej decyzji z prawem Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga T. M. zasługiwała na uwzględnienie. Odmawiając przyznania stałego zasiłku wyrównawczego na wniosek T.M. z dnia [...] r., domagającego się przyznania "zasiłku stałego" organy, jako podstawę materialno-prawną rozstrzygnięcia przyjęły przepis art. 27 ust. 4 pkt 1 i ust. 5 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1993 r. Nr 13, poz. 60 z późn. zm.), na podstawie którego zasiłek stały wyrównawczy przysługuje osobie: samotnej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego, określonego w art. 4 ust. 1 ustawy, który wówczas wynosił [...] zł miesięcznie. Pogląd ten w kontekście wymogów określonych w tym przepisie wobec braku dołączenia przez skarżącego orzeczenia [...] i nie spełnienia kryteriów określonych zarówno w punkcie 1 i 2 art. 27 ust.4 ustawy o pomocy społecznej jest trafny. Jednakże błędne jest stanowisko orzekających organów, iż wniosek skarżącego dotyczył przyznania tego świadczenia. W tym zakresie zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 7 i 77 § 2 k.p.a We wniosku z dnia [...] r. r. T. M. nie wniósł o przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego, lecz domagał się przyznania zasiłku stałego. Rozpoznając sprawę skarżącego należało ustalić czy użycie słowa "zasiłek stały" nie oznacza, że skarżący wnosi o przyznanie mu stałej, czyli długotrwałej pomocy, także w innej postaci niż przyjęta przez organ orzekający. Tak sformułowany wniosek - przy niespełnieniu warunków, co do stanu zdrowia skarżącego jak i jego wieku obligował organ do rozpatrzenia, czy nie zachodzą w niniejszej sprawie warunki do zastosowania przepisu art. 31 ust.1 pkt 3 lub 31a ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej. Przewidują one możliwość przyznania w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie lub rodzinie nie spełniającej kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. 1 ustawy możliwość przyznania zasiłku okresowego lub bezzwrotnego specjalnego zasiłku okresowego lub celowego. Okoliczności ustalone w sprawie, jak: długotrwały i całkowity brak dochodów skarżącego, brak możliwości zatrudnienia, trudne warunki materialne i życiowe wskazują, iż skarżący może być zaliczony do kręgu osób uprawnionych, o których mowa w art. 31 ust.1 pkt 3 lub 31a ustawy. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, okoliczności te nie były rozważane przy wydawaniu decyzji załatwiającej wniosek strony z dnia [...] r., co narusza zarówno powołany przepis prawa materialnego, jak i normy art. 7, 9 i 11 k.p.a. nakazujące organowi dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i załatwienie sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zobowiązują one organy administracji do należytego i wyczerpującego poinformowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej uprawnień i wyjaśnienia stronom zasadności przesłanek, którymi kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Powinno to znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji, poprzez wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione ,dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zauważyć należy, że właściwą formą zbierania i utrwalania danych istotnych przy decydowaniu o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej jest wywiad środowiskowy, o którym mowa w art. 43 ustawy o pomocy społecznej. Tymczasem znajdująca się w aktach administracyjnych aktualizacja wywiadu z dnia [...] r. (data wpływu [...] r.) nie przedstawia okoliczności, które stały się dla organów obu instancji przemawiającymi przeciwko udzieleniu innej, niż wnioskowana przez skarżącego formy pomocy społecznej. Tak więc odmowa przyznania skarżącemu świadczenia z pomocy społecznej, udzielanego w sposób uznaniowy, nie może nastąpić z naruszeniem granic wyznaczonych powyżej wskazanymi zasadami. Nakłada to na organy administracyjne obowiązek należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji życiowej strony ubiegającej się o pomoc. W odniesieniu do sytuacji skarżącego przyczyną uzasadniającą przyznanie zasiłku okresowego mogła by być możliwość braku zatrudnienia, co należy udokumentować (patrz: wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 1998 r., I SA 715/98, Lex nr 45742). W decyzji ostatecznej przyjęto, że w dacie złożenia wniosku skarżący spełniał wymogi z art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej do jej otrzymania. W dalszym zatem postępowaniu rzeczą organu będzie ocena okoliczności sprawy i ewentualne uzupełnienie materiału dowodowego w celu wydania rozstrzygnięcia uwzględniającego przesłanki art. 31 ust.1 pkt 3 oraz art. 31 a ustawy o pomocy społecznej. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1271 z późn. zm.) orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji niniejszego wyroku. Na zasadzie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w punkcie 2 sentencji wyroku, uznając, że brak jest podstaw do wykonywania zaskarżonej decyzji w okresie do uprawomocnienia się wyroku.