I SA/Ka 2854/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek (spr.), Sędzia NSA Tadeusz Michalik, Asesor WSA Małgorzata Walentek, Protokolant Ewa Olender, po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie dopuszczenia towaru do wywozu za granicę oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K., powołując się na art. 233 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w K. z [...] r. Nr [...], którą organ pierwszej instancji postanowił: "stwierdzić, że towar objęty procedurą wywozu oraz tranzytu wg zgłoszenia celnego dokonanego na dokumencie SAD zarejestrowanym w ewidencji towarów objętych procedurą wywozu E18 pod poz. nr [...] oraz w ewidencji towarów objętych procedurą tranzytu – nadawczą nr [...] z dnia [...], nie opuścił polskiego obszaru celnego, zwolnić przedmiotowy towar spod dozoru celnego". Jak wynika z akt sprawy wydanie tej decyzji poprzedziło postępowanie celne o następującym przebiegu i ustaleniach; [...] 2002 r. w Oddziale Celnym w K. przyjęte zostało zgłoszenie celne do procedury wywozu, dokonane na jednolitym dokumencie administracyjnym SAD, którego przedmiotem był autobus marki [...], a urzędem celnym przeznaczenia – Oddział Celny w B.. Stroną zgłaszającą towar do wywozu była S.A. "A". Ponieważ Oddział Celny w K. nie otrzymał potwierdzenia wyprowadzenia towaru za granicę Dyrektor Urzędu Celnego w K. wszczął postępowanie w związku z niezakończeniem procedury tranzytu i wobec uzyskania informacji z Oddziału Celnego w B., iż autobus ten nie figuruje w jego ewidencji wywozowej, wydał przedstawioną tu powyżej decyzję z [...] r. W odwołaniu od tej decyzji "A" w K. stwierdziło, że działania organów celnych w tej sprawie są niewystarczające i pobieżne, że sama strona nie ma możliwości ustalenia, czy i którym przejściem granicznym sprzedany przez nią autobus opuścił terytorium RP. Weryfikacja dokumentów jednego tylko oddziału celnego nie może być uznana za wystarczającą. Odpowiadając na te zarzuty organ odwoławczy stwierdził, że zgodnie z art. 167 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tekst jednolity w Dz. U. z 2000 r. Nr 75, poz. 802) towar zostaje dopuszczony do wywozu pod warunkiem, że opuści polski obszar celny w tym samym stanie, w jakim znajdował się w chwili przyjęcia zgłoszenia wywozowego. Zgłoszenie do procedury wywozu jest równocześnie zgłoszeniem towaru do procedury tranzytu i dokonuje się go na formularzu SAD, składającym się z kart 1, 1A, 2 i 3. Zgodnie z § 223 pkt 4 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. Nr 117, poz. 1250) karta 1A wraz z dokumentem tranzytowym i towarem dostarczana jest do granicznego urzędu celnego, w którym następuje potwierdzenie wyprowadzenia towaru poza polski obszar celny przez złożenie na karcie 1A pieczęci i podpisu przez funkcjonariusza celnego. Zgodnie z § 223 pkt 7 ww. rozporządzenia kartę 1A należy odesłać do urzędu celnego, w którym nastąpiło objęcie towaru procedurą wywozu w terminie 5 dni, od dnia wyprowadzenia towaru poza polski obszar celny. Warunki te nie zostały spełnione przez stronę skarżącą, a Oddział Celny w B. wyjaśnił, że sporny autobus nie figuruje w jego ewidencji wywozowej. Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, że wezwał stronę skarżącą do okazania dokumentów władz celnych państwa obcego, z których wynikałoby, iż autobus opuścił polski obszar celny, jednakże strona nie przedstawiła takich dowodów. Oprócz tego organ odwoławczy wystosował pismo do polsko-rosyjskich przejść granicznych z prośbą o sprawdzenie, czy autobus ten nie figuruje w ich ewidencjach wywozowych, ale otrzymał odpowiedzi negatywne. W dalszej kolejności Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził, że przeprowadzono w niniejszej sprawie wyczerpujące postępowanie wyjaśniające, skorzystano z wszystkich możliwości dowodowych. W skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. "A" S.A. w K. podtrzymało zarzuty zgłoszone uprzednio w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W toku postępowania sądowego strona złożyła wniosek o dopuszczenie jako dowodu w sprawie pisma Izby Celnej w O. z [...] 2003 r., z którego wynika, że autokar [...] opuścił polski obszar celny i został zarejestrowany w Rosji, w miejscowości P.. W odpowiedzi na to organ odwoławczy stwierdził, że sąd administracyjny ocenia zgodność z prawem zaskarżonych decyzji według stanu faktycznego i prawnego z dnia wydania decyzji ostatecznej, a w dniu wydania decyzji ostatecznej w niniejszej sprawie pismo, na które strona skarżąca powołała się nie istniało. Ponadto, zgodnie z art. 167 Kodeksu celnego, dopuszczenie towaru do wywozu uzależnione jest od warunku, by towar opuścił polski obszar celny w takim stanie, w jakim znajdował się w chwili przyjęcia zgłoszenia wywozowego, co w niniejszym przypadku nie jest możliwe do ustalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy zauważyć, że skarga na wskazaną wyżej decyzję została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach w dniu 15 listopada 2003 r. pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Ustawa ta straciła jednak moc z dniem 1 stycznia 2004 r. na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Jednocześnie z dniem 1 stycznia 2004 r. zniesione zostały ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, w miejsce których, w myśl art. 85 ustawy, utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego – wojewódzkie sądy administracyjne. Dla obszaru województwa śląskiego powstał zatem, na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. Nr 72, poz. 652), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który jest sądem administracyjnym właściwym dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy. Przechodząc następnie do oceny legalności zaskarżonej tu decyzji podnieść należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.) "Ustawa reguluje zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny oraz wywozu towarów z polskiego obszaru celnego, związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia i obowiązki organów celnych". Prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia organów celnych związane z wywozem towaru z polskiego obszaru celnego to procedura wywozu, będąca, zgodnie z art. 3 § 3 pkt 8 Kodeksu sposobem postępowania w przypadku wywozu towaru z polskiego obszaru celnego. Jak zatem wynika z przywołanych tu przepisów Kodeksu celnego wywóz towarów z polskiego obszaru celnego może nastąpić tylko w sposób przewidziany prawem celnym, czyli zgodnie z procedurą wywozu, a uprawnioną do korzystania z procedury celnej jest osoba, na rzecz której zostało dokonane zgłoszenie celne, albo osoba, na którą zostały przeniesione prawa i obowiązki związane z procedurą celną, o ile jest to zgodne z przepisami prawa (art. 3 § 1 pkt 20 Kodeksu celnego). Zgodnie z art. 166 – 167 Kodeksu celnego oraz postanowieniami § 223 pkt 4 i 7 wydanego na podstawie delegacji ustawowej rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001 r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. Nr 117, poz. 1250), osoba mająca zamiar wyprowadzić towar z polskiego obszaru celnego obowiązana jest zgłosić ów towar do objęcia procedurą wywozu w urzędzie właściwym ze względu na swoją siedzibę lub miejsce zamieszkania. Zgłoszenie to powinno być dokonane na formularzu SAD, którego karta 1A wraz z dokumentem tranzytowym dostarczana jest do granicznego urzędu celnego i na niej funkcjonariusz tego urzędu potwierdza wyprowadzenie towaru poza polski obszar celny. Kartę 1A formularza SAD należy odesłać do urzędu celnego, w którym nastąpiło objęcie towaru procedurą wywozu, w ciągu 5 dni od daty wyprowadzenia towaru poza polski obszar celny. Trzeba też podkreślić, że zgłoszenie towaru do objęcia procedurą wywozu jest równoznaczne z objęciem tego towaru dozorem celnym, pod którym pojęciem należy rozumieć wszelkie działania podejmowane przez organ celny w celu zapewnienia przestrzegania przepisów prawa celnego (art. 3 § 1 pkt 1 Kodeksu celnego), a wszczęta procedura musi być zakończona. Warunkiem dopuszczenia towaru do wywozu jest, by opuścił on polski obszar celny w tym samym stanie, w jakim znajdował się w chwili przyjęcia zgłoszenia wywozowego (art. 167 Kodeksu celnego). Odnosząc przedstawione tu uwagi na temat stanu prawnego do występującego w sprawie stanu faktycznego podkreślić należy, że osobą zgłaszającą towar (autokar) do wywozu było "A" w K., a to oznacza, że prawa i obowiązki wynikające z procedury celnej wywozu spoczywały na tym podmiocie. Tak więc obowiązkiem strony skarżącej było dostarczenie autokaru do granicznego urzędu celnego, zgłoszenie go do wywozu w stanie, w jakim znajdował się w chwili przyjęcia zgłoszenia wywozowego i odesłanie karty 1A formularza zgłoszeniowego SAD do urzędu, w którym nastąpiło objęcie autokaru procedurą wywozu, czyli wykazanie, że cel i warunki procedury wywozu zostały przez nią zrealizowane. W sensie proceduralnym oznacza to, iż ciężar udowodnienia tych okoliczności w postępowaniu celnym spoczywał na stronie skarżącej. Obowiązków tych strona skarżąca nie wypełniła, gdyż, jak przyznała w toku rozprawy, autokar sprzedała i przekazała go jego nabywcy. W takiej sytuacji przerzucanie ciężaru dowodzenia tych faktów na organy celne jest nieuzasadnione. W chwili wydawania zaskarżonej tu decyzji przez organ odwoławczy brak było podstaw do uznania, że cel procedury został zrealizowany, to znaczy, że autokar opuścił polski obszar celny w tym samym stanie, w jakim znajdował się w chwili przyjęcia zgłoszenia wywozowego. Nie można było zatem stwierdzić, że procedura wywozu autokaru przez stronę skarżącą została zakończona zgodnie z warunkami, wynikającymi z przedstawionego tu stanu prawnego. Sytuacja taka rodziła konieczność wydania decyzji stwierdzającej, że towar objęty procedurą wywozu nie opuścił polskiego obszaru celnego i zwolnienie go spod dozoru celnego (porównaj w tej kwestii uwagi zawarte "Kodeks Celny, Komentarz" F.Prusak, Oficyna Prawnicza "Muza" S.A. Warszawa 2000 r., strona 708). Oceniając zgodność z prawem zaskarżonych decyzji sąd administracyjny uwzględnia stan faktyczny i prawny z chwili ich wydania. Późniejsze ujawnienie nowych okoliczności, które nie były znane organowi w chwili wydawania decyzji ostatecznej, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania, ale nie może stanowić podstawy zarzutu wydania decyzji w sposób niezgodny z prawem. Nie można bowiem stawiać organowi administracyjnemu zarzutu, że orzekając nie uwzględnił faktów, których strona nie ujawniła, choć było to jej obowiązkiem. W ewentualnym postępowaniu wznowieniowym konieczne będzie dokonanie oceny, czy pismo Izby Celnej z O. powinno mieć wpływ na treść i byt decyzji ostatecznej, kończącej postępowanie w sprawie. Mając to wszystko na uwadze Sąd oddalił skargę S.A. "A" w K. z mocy art. 151 ww. ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.