II SA/Ka 73/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia NSA Małgorzata Korycińska /spr./ Sędzia NSA Łucja Franiczek Asesor WSA Iwona Bogucka Protokolant stażysta Aleksandra Żmudzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2004 r. sprawy ze skargi G. K. i W. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...] odmówił G. K. i W. K. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa położonej w G. przy ulicy [...] w prawo własności. U podstaw materialnoprawnych decyzji organ I instancji przywołał art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 120 poz. 1299 ze zm./ oraz art. 29 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece /Dz.U. Nr 19 poz. 147 ze zm./. Natomiast w uzasadnieniu podał, że wnioskodawcy w dniu [...] zawarli notarialną umowę sprzedaży, mocą której nabyli od Przedsiębiorstwa Budownictwa Wodno-Inżynieryjnego w likwidacji prawo użytkowania wieczystego i własność budynków usytuowanych na przedmiotowej nieruchomości, przy czym wniosek o ujawnienie tych praw w księdze wieczystej wpłynął do właściwego sądu w dniu [...]. Cytując treść art. 29 ustawy o księgach wieczystych i hipotece organ uznał, iż wnioskodawcy nie uzyskali prawa użytkowania wieczystego przed dniem [...]. W odwołaniu G. K. i W. K. podnieśli to, że organ nie uwzględnił faktu, że dzień [...] i [...] były dniami wolnymi od pracy i opierając się na treści art. 115 k.c. wykazywali, że "termin październikowy należy uznać za zachowany" Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji w pełni aprobując wyrażony w nim pogląd prawny. Nadto organ odwoławczy przywołał regulację zawartą w art. 27 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zm./, zgodnie z którą oddanie nieruchomości gruntowej w użytkowanie wieczyste i przeniesienie tego prawa w drodze umowy wymaga wpisu w księdze wieczystej i zwrócił uwagę na to, że odwołujący mogli dochować ustawowego terminu, gdyby w dniu [...] złożyli wniosek o ujawnienie przysługującego im prawa w sądzie bądź drogą pocztową. Skarga wniesiona przez W. K. i G. K. jest powieleniem i rozbudowaniem zarzutów zawartych w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ, którego działanie zaskarżono postulował jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska. Na rozprawie skarżący podniósł jeszcze i tę okoliczność, iż zawarcie umowy sprzedaży było realizacją umowy przedwstępnej zawartej już [...]. Sąd administracyjny zważył co następuje: Skarga została wniesiona przed dniem 1 stycznia 2004 r. a zatem wówczas gdy obowiązywała ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. Nr 74 poz. 368 ze zm./, jednakże wobec jej nierozpoznania przed tą datą, podlega rozpatrzeniu przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm./ stosownie do zasady ustanowionej w art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych o ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./. W myśl art. 134 § 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, dlatego też kontrolując zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzające ją rozstrzygnięcie uznał za konieczne stwierdzenie ich nieważności z przyczyn określonych w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Otóż postępowanie administracyjne w tej sprawie wszczęte zostało z wniosku skarżących datowanego na dzień [...]. Przypomnieć przy tym trzeba, iż skarżący jako wspólnicy spółki cywilnej "[...]." umową notarialną z dnia [...] nabyli prawo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej położonej w G. przy ulicy [...] zabudowanej stacją paliw, budynkiem warsztatowo-biurowym i magazynem materiałów łatwopalnych oraz własność wskazanych budynków i budowli. Z pismem, które zapoczątkowało postępowanie w niniejszej sprawie wystąpili po upływie prawie dwóch lat od zawarcia umowy notarialnej i wnieśli w nim o odpłatne przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości gruntowej podając podstawę materialnoprawną owego "żądania" a to art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 z późn. zm./. Stosownie do przywołanego przepisu nieruchomość gruntowa oddana w użytkowanie wieczyste może być sprzedana wyłącznie użytkownikowi wieczystemu. Sprzedaż nieruchomości gruntowej wymaga zawarcia umowy w formie aktu notarialnego, a prawo użytkowania wieczystego wygasa z mocy prawa z dniem zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości. Istotnym jeszcze jest to, że użytkownik wieczysty, któremu nieruchomość jest zbywana korzysta z przywileju określonego w art. 37 ust. 2 pkt 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami /zbycie następuje w drodze bezprzetargowej/. Analizując zatem wniosek skarżących w aspekcie przywołanego w nim art. 32 ustawy o gospodarce nieruchomościami uznać należałoby iż stanowił on ofertę nabycia nieruchomości gruntowej Skarbu Państwa w drodze cywilnoprawnej, a ta konkluzja sprawia, że w takiej sytuacji brak byłoby podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie, która ma charakter cywilnoprawny. Jeżeli zatem przyjąć, iż przywołana we wniosku podstawa materialnoprawna wyznaczała przedmiot żądania strony, to postępowanie administracyjne w tej sprawie należałoby uznać, za pozbawione podstaw prawnych. Tymczasem organy administracji publicznej nie dostrzegły tej newralgicznej dla sprawy okoliczności i prowadziły postępowanie administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności /tekst jedn. Dz.U. z 2001 Nr 20 poz. 1299 ze zm./. Przyznać przy tym trzeba, że forma wniosku odpowiadała wymogom § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności /Dz.U. Nr 157 poz. 1037/. Niemniej jednak pozostawała w oczywistej sprzeczności z przywołaną w nim podstawą materialnoprawną. Stąd też obowiązkiem organu, do którego wpłynął wniosek było wezwanie stron pod rygorem zakreślonym w art. 64 § 1 k.p.a. do uzupełnienia wniosku poprzez jednoznaczne oświadczenie czy ich pismo stanowi ofertę w rozumieniu art. 32 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czy też wniosek, o którym stanowi art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Zaniechanie uczynienia tego stanowiło rażące naruszenie prawa z przyczyn naprowadzonych uprzednio w tym uzasadnieniu. Zważyć przy tym trzeba, że nie można przywołanej we wniosku podstawy prawnej uznać za podaną pomyłkowo, bądź wskutek niewiedzy, bez zweryfikowania tego w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Ustawa w oparciu, o przepisy której prowadzono postępowanie administracyjne obowiązywała wszak od 1 stycznia 1998 r., a skarżący zawarli umowę notarialną po tej dacie i nie skorzystali z dobrodziejstwa ustawy, nawet wówczas, gdy na skutek nowelizacji dodano z dniem 5 stycznia 1999 r. artykuł 2a odnoszący się do sytuacji osób fizycznych, z którymi została zawarta w formie aktu notarialnego umowa o ustanowienie prawa użytkowania wieczystego przed dniem [...], ale nie został przed tą datą dokonany wpis prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej. Jakkolwiek przepis ten utracił moc z dniem 14 kwietnia 2000 r. na skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 kwietnia 2000 r. /publ. Dz.U. Nr 28 poz. 352/, to w czasie jego obowiązywania skarżący nie domagali się przekształcenia przysługującego im prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Mając na uwadze to, że ustawa z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności jest wyjątkiem od trybu cywilnoprawnego, uregulowanego w art. 32 ustawy o gospodarce nieruchomościami, i epizodyczny charakter tej ustawy Sąd uznał, iż zastosowanie tego szczególnego trybu uwłaszczenia możliwe jest li tylko wtedy, gdy domaga się tego uprawniony podmiot składając jednoznaczny wniosek odpowiadający wymogom prawnym. Prowadzenie postępowania w oparciu o przepisy ustawy z dnia 7 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego użytkownikom wieczystym w prawo własności w sytuacji braku wniosku, bądź nieprecyzyjnego żądania, którego braków nie uzupełniono stanowi rażące naruszenie prawa. Z tej to przyczyny Sąd stwierdził nie tylko niemożność zaskarżonej decyzji, ale i poprzedzającego ją rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta G. opierając orzeczenie o art. 145 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm./. Uwzględniając skargę Sąd zobligowany był do określenia w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 152 przywołanej ustawy. O kosztach nie orzeczono, gdyż skarżący utracił uprawnienie do żądania ich zwrotu /art. 210 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/. SJ/