II SA/Ka 97/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska Protokolant sekr.sąd. Agnieszka Wita po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi D. U. na postanowienie Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie wydalenia ze służby uchyla zaskarżone postanowienie i zasądza od Ś. Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Orzeczeniem z dnia [...] Komendant Powiatowy Policji w C. uznał policjanta D. U. za winnego popełnienia zarzucanych mu przewinień i wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. W imieniu obwinionego, działając jako jego obrońca na podstawie udzielonego pełnomocnictwa, odwołanie od powyższego orzeczenia wniósł adwokat K. Ś. Zaskarżonym postanowieniem Ś. Komendant Wojewódzki Policji w K. w trybie art.134 kpa stwierdził niedopuszczalność odwołania. Organ odwoławczy powołał się na § 17 pkt 3 rozporządzenia MSWiA z dnia 19 grudnia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu udzielania wyróżnień oraz przeprowadzania postępowania dyscyplinarnego w stosunku do policjantów (Dz.U. Nr 4 z 1998 r., poz.14) uznając, że według tego przepisu obrońcą w postępowaniu dyscyplinarnym może być jedynie policjant. Odwołanie zostało więc wniesione przez osobę nieuprawnioną i nie podlega rozpoznaniu. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego D. U. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący zarzucił, że dokonana przez organ odwoławczy interpretacja prawa narusza konstytucyjne wolności i prawa osobiste obwinionego w postępowaniu dyscyplinarnym. Wskazał na charakter prawa do obrony przewidzianego w art.42 ust.2 Konstytucji, który według stanowiska Trybunału Konstytucyjnego z dnia 11.IX.2001 r. ma zastosowanie również w postępowaniach dyscyplinarnych. Zdaniem skarżącego przepis § 17 pkt 3 wymienionego wyżej rozporządzenia należy interpretować w ten sposób, że rozszerza on krąg obrońców także na funkcjonariuszy Policji. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie nie może się ostać, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze, które Sąd wziął jednak pod uwagę z urzędu, nie będąc związany zarzutami skargi stosownie do art.134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz.1270). Otóż stwierdzenie, w drodze postanowienia z art.134 kpa, niedopuszczalności odwołania może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy taka niedopuszczalność rzeczywiście występuje. Może ona wynikać z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. Te ostanie dotyczą braków w zakresie zdolności prawnej lub zdolności do czynności prawnych. Natomiast niedopuszczalność odwołania nie pojawia się w razie wystąpienia wadliwości w reprezentowaniu osoby, która jest stroną postępowania administracyjnego. Jeżeli więc odwołanie wniosła w imieniu strony osoba, która w określonym postępowaniu nie może działać w tym charakterze, to nie pojawia się wówczas problem dopuszczalności odwołania, które przecież stronie przysługuje, lecz kwestia braków formalnych odwołania. W art.63 § 1 kpa odwołania zostały zaliczone do podań. Według art.64 § 2 kpa, jeżeli podanie nie czyni zadość wymogom prawa, to należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia podania (odwołania) bez rozpoznania. Taki tryb postępowania obowiązuje też w razie stwierdzenia, że w imieniu strony odwołanie wniosła osoba nieuprawniona. Wezwanie z art.64 § 2 kpa sprowadza się wówczas do żądania od strony osobistego podpisania odwołania lub podpisania go przez osobę, która według przepisów prawa może stronę reprezentować. Powyższa regulacja obowiązywała w czasie wydawania zaskarżonego postanowienia stosownie do § 45 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 19.XII.1997 r., według którego w zakresie nie uregulowanym w tym rozporządzeniu stosuje się przepisy kpa. Postanowienie to zapadło więc z naruszeniem przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy. W toku ponownego rozpatrywania sprawy postępowanie dyscyplinarne toczyć się będzie na gruncie ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (j.t. Dz.U. Nr 7 z 2002 r., poz.58 ze zm.), a to zgodnie z art.2 ust.1 ustawy z dnia 29 października 2003 r. o zmianie ustawy o Policji (Dz.U. Nr 192, poz.1873). Ponieważ jednak art.2 ust.2 tej ostatnio wymienionej ustawy mówi o skuteczności dotychczasowych czynności dokonanych w postępowaniu dyscyplinarnym, dlatego należy odnieść się do spornej między stronami kwestii, czy na gruncie rozporządzenia z 19.XII.1997 r. obrońcą policjanta w postępowaniu dyscyplinarnym mógł być adwokat. W tym zakresie Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego. Przepisy § 17 pkt 3 rozporządzenia nie można interpretować w oderwaniu od art.33 § 1 kpa, w zw. z § 45 rozporządzenia. Według tego ostatniego przepisu - jak już wcześniej wskazano - w zakresie nie uregulowanym w rozporządzeniu stosuje się przepisy kpa. Tak więc w razie podzielenia poglądu skarżącego, że § 17 pkt 3 rozporządzenia nie zawęża kręgu osób mogących być obrońcą w postępowaniu dyscyplinarnym, to ustalenie tego kręgu musiałoby nastąpić w oparciu o art.33 § 1 kpa, według którego pełnomocnikiem strony może być osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych. Przy takim rozumowaniu omawiany zapis § 17 pkt 3 rozporządzenia traciłby sens, skoro każdy czynny zawodowo policjant spełnia wymogi art.33 § 1 kpa. W tej sytuacji trafnie uznał organ odwoławczy, że według § 17 pkt 3 rozporządzenia obrońcą policjanta może być tylko inny policjant. Podnieść należy, że w wyroku z dnia 8.X.2002 r., sygn.akt K.36/00, Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją przepisu ustawowego, na podstawie którego wydano wskazywane rozporządzenie, orzekając jednocześnie, że przepis ten w części dotyczącej postępowania dyscyplinarnego, wraz z aktem wykonawczym, traci moc obowiązującą z dniem 30 września 2003 r. Zważywszy na powszechnie obowiązującą moc orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego (art.190 ust.1 Konstytucji), Sąd w niniejszej sprawie nie mógł odmówić zastosowania § 17 pkt 3 rozporządzenia przy kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, zapadłego przed 30.IX.2003 r. Dodać wypadnie, że obecnie obowiązujący przepis art.135 f pkt 4 ustawy o Policji wyraźnie stanowi, iż w toku postępowania dyscyplinarnego obwiniony ma prawo do ustanowienia obrońcy spośród policjantów. Przepis ten jednak nie stanowi podstawy rozstrzygnięcia zawartego w niniejszym wyroku i dlatego nie wymaga szerszego omówienia. Aktualnie obowiązująca regulacja postępowania dyscyplinarnego zawarta w ustawie o Policji różni się istotnie od tej, która wynikała z powoływanego rozporządzenia. W szczególności w ustawie nie ma odesłania do kpa, lecz do kpk (art.135 p ust.1), a tryb postępowania odwoławczego normują przepisy art.135 k i następne ustawy, które będzie miał na uwadze organ odwoławczy w toku dalszego postępowania. W tym stanie rzeczy, wobec niezgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c i art.200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w zw. z art.97 § 1 Przepisów wprowadzających ... (Dz.U. Nr 153 z 2002 r., poz.1271 ze zm.) orzeczono jak w sentencji. SW