II SA/Ka 2995/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz, Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Asesor WSA Beata Kalaga-Gajewska, Protokolant referent Arkadiusz Kmiotek, po rozpoznaniu na rozprawie w 23 marca 2004 r. sprawy ze skargi W.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby o d d a l a s k a r g ę Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8 a, art. 81 ust. 1, ust. 1 a i ust. 2 ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późn. zm.) zwolnił W.M. ze służby stałej w Izbie Celnej w K. z dniem doręczenia decyzji. W uzasadnieniu decyzji podał, że w stosunku do W.M. w sprawie o sygnaturze [...] zapadł wyrok uznający wyżej wymienionego za winnego popełnienia przestępstwa określonego w art. [...] Kodeksu karnego to jest na [...]. O fakcie tym organ administracji został poinformowany przez Wydział [...] Karny Sądu Rejonowego w M. pismem z dnia [...]r. Okoliczność ta wyczerpuje znamiona zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby określone w art. 25 ust. 1 pkt 8a wyżej wymienionej ustawy – to jest w przypadku wniesienia oskarżenia o [...]. W następstwie informacji przekazanej przez Sąd Rejonowy w M. organ administracji zawiadomieniem doręczonym skarżącemu w dniu [...]r. wszczął stosowne postępowanie administracyjne. Skarżący w piśmie z dnia [...]r. skierowanym do Dyrektora Izby Celnej w K. wystąpił o umorzenie wszczętego postępowania i uzasadnił swój wniosek tym, że w stosunku do niego postanowienia art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy o Służbie Celnej nie mają zastosowania, a Sąd Okręgowy w C. uchylił zapadły wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W konkluzji uzasadnienia decyzji Dyrektor Izby Celnej w K. zaznaczył, że wystarczającą przesłanką do zwolnienia skarżącego ze służby cywilnej jest wniesienie aktu oskarżenia. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy i o wstrzymanie wykonania decyzji wystąpił skarżący pismem procesowym z [...]r. We wniosku tym skarżący zaznaczył, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca i podtrzymał wcześniejsze swoje stanowisko, że w stosunku do niego nie ma zastosowania art. 25 ust. 1 pkt 8a wyżej wymienionej ustawy, ponieważ w stosunku do niego wszczęte zostało wcześniej postępowanie dyscyplinarne i nie zostało zakończone, to po myśli art. 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr 120, poz. 1122 ) postępowanie powinno być rozpatrywane według przepisów dotychczas obowiązujących. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. wydaną na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 8a i art. 81 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr 78, poz. 802 z późn. zm.) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ administracji wskazał, że bezspornym jest fakt, iż w stosunku do skarżącego prowadzone jest na etapie postępowania sądowego postępowanie [...] określonego w art. [...] § [...] Kodeksu karnego. Ponadto organ administracji zaznaczył, że ustawodawca wprowadzając ten przepis do ustawy o Służbie Celnej kierował się wzmocnieniem roli jaką ma Państwo do spełnienia w przypadku naruszenia przepisów przez funkcjonariuszy celnych, jak również zawiera unormowania dające podstawę funkcjonariuszom celnym zwolnionym ze służby, na jej powrót w przypadku oczyszczenia się ze stawianych im zarzutów. Jednocześnie organ administracji zaznaczył, że z uwagi na postanowienia art. 81 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy nie było możliwe wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem procesowym z dnia [...]r. skarżący wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze tej podtrzymał wszystkie dotychczas podnoszone zarzuty pod adresem organu administracji publicznej oraz wskazał, że organ ten w uzasadnieniu decyzji z dnia [...]r. podał, że w stosunku do skarżącego nie prowadził postępowania zmierzającego do zwolnienia ze służby celnej, gdy tymczasem, w dniu zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa wszczął postępowanie dyscyplinarne. Ponadto uznał, że postępowanie Dyrektora Izby Celnej w K. ma charakter przysłowiowej nagonki i walki psychologicznej i jest formą szykany wymierzoną przeciwko skarżącemu. W odpowiedzi na skargę organ administracji wystąpił o oddalenie skargi i przywołał dotychczas podnoszoną argumentację uzasadniającą zwolnienie skarżącego ze służby w Służbie Celnej. Ponadto organ administracji podniósł, że postępowanie administracyjne prowadził w sposób zabezpieczający skarżącemu czynny udział w postępowaniu i przy nie naruszeniu dyspozycji przewidzianych art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Z dniem 1 stycznia 2004 r. uległ zmianie stan prawny i w myśl postanowień art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ). W tej sytuacji stosownie do postanowień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 25 kwietnia 2003 r. w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości ( Dz. U. Nr 72, poz. 652 ) właściwym sądem administracyjnym do rozpatrzenia skargi strony jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia prawa dającego podstawę do uwzględnienia wniesionej skargi. Podstawą prawną działań prowadzonych przez organ administracji jest art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późn. zm.) przyjęty mocą ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy - Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr 120, poz. 1122 ). Ustawa ta weszła w życie z dniem 10 sierpnia 2003 r. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku wniesienia aktu oskarżenia o [...], a po myśli art. 61 ust. 2 tejże ustawy na wniosek funkcjonariusza celnego przywraca się do służby w wypadku uniewinnienia prawomocnym wyrokiem sądu, jeżeli zwolnienie ze służby nastąpiło w oparciu o postanowienia art. 25 ust. 1 pkt 8 a. Stosownie do treści art. 3 wyżej wymienionej ustawy z 23 kwietnia 2003 r. postępowania wszczęte i niezakończone ostatecznie przed dniem wejścia w życie tej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że zwolnienie funkcjonariusza celnego w przypadku przewidzianym art. 25 ust. 1 pkt 8a ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Cywilnej ( Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późn. zm.) ma charakter obligatoryjny, a właściwy organ działa w ramach związania administracyjnego, to znaczy, że samo wniesienie aktu oskarżenia o [...] wymusza na właściwych organach celnych podjęcie rozstrzygnięcia o zwolnieniu ze służby. Natomiast swoistą formą ochrony prawnej dla funkcjonariusza celnego, stanowi treść art. 61 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy, który w przypadku prawomocnego uniewinnienia daje mu możność powrotu do służby celnej i w tym przypadku decydująca jest wola byłego funkcjonariusza celnego, któremu pozostawiono prawo wyboru rozstrzygnięcia, to jest pozostania poza służbą, bądź też powrotu do niej, natomiast właściwy organ celny w tym zakresie jest już związany wyrażoną wolą i treścią przytoczonego przepisu. Przyjęte w ustawie rozstrzygnięcie nie narusza zdaniem Sądu postanowień art. 42 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. ( Dz. U. Nr 78, poz. ) to jest zasady domniemania niewinności i pogląd ten znajduje utwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, który treść tego przepisu odnosi również do innych postępowań, w tym również do postępowań dyscyplinarnych, jednakże stosowanie tej zasady nie odbywa się wprost lecz odpowiednio ( OTK ZU z 2001 r. Nr 3 s. 266-268 ), a to skutkuje tym, że zasada domniemania niewinności musi doznawać pewnych modyfikacji. Modyfikacje te są konieczne i z tego powodu, że ocena zachowania nie jest dokonywana przez sąd lecz przez organ administracji ( zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 29 stycznia 2002 r. sygn. akt K 19/01 OTK- A z 2002 r. nr 1 poz. 1 ). Modyfikacja stosowania tej zasady w stosunku do funkcjonariuszy celnych polega na tym, że jeżeli wniesiono przeciwko nim akt oskarżenia o [...], to z uwagi na charakter tej służby i ciążące na niej obowiązki względem Państwa ustawodawca wprowadził dodatkowe gwarancje zaostrzające wymogi im stawiane, są oni zwalniani ze służby, jednocześnie ustawodawca dał im gwarancje, że w przypadku prawomocnego wyroku uniewinniającego mogą powrócić do służby. Zatem nie jest to zwolnienie ze służby na stałe ale na okres prowadzonego postępowania sądowego, zmierzającego do wyjaśnienia stawianych zarzutów. Drugim zagadnieniem prawnym wymagającym ustosunkowania się jest podnoszony przez skarżącego zarzut wobec decyzji organu administracji, że do tej sytuacji faktycznej w jakiej się znajduje art. 25 ust. 1 pkt 8a wyżej wymienionej ustawy, nie ma zastosowania. Do przyjęcia takiego stanowiska skłania skarżącego treść art. 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. stanowiącego, że postępowania wszczęte i nie zakończone ostatecznie przed dniem wejścia w życie tej ustawy, podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych. Skarżący odwołuje się do faktu, że postępowanie dyscyplinarne względem niego zostało wszczęte i w chwili wejścia w życie przywołanych przepisów nie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem lecz zostało zawieszone, a umorzenie postępowania dyscyplinarnego nastąpiło już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Dla porządku należy zauważyć, że Rzecznik Dyscyplinarny Urzędu Celnego w K. postanowieniem z dnia [...]r. wszczął postępowanie dyscyplinarne względem W.M., które mocą postanowienia z dnia [...]r. zostało zawieszone z uwagi na postawienie przez Prokuraturę Rejonową w M. W.M. zarzutu popełnienia przestępstwa z art. [...] Kodeksu karnego. W następstwie prowadzonych działań Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...]r. wydaną na podstawie art. 23 ust. 1,4,5 oraz art. 24 ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Cywilnej ( Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późn. zm.) zawiesił skarżącego w pełnieniu obowiązków służbowych i zwolnił od pełnienia innych obowiązków służbowych na okres [...] miesięcy z zachowaniem [...]% uposażenia przysługującego w dniu zawieszenia. Następnie decyzją z dnia [...]r. Dyrektor Izby Celnej w K. wydaną na podstawie art. 23 ust. 3,4 i 5 wyżej wymienionej ustawy przedłużył okres zawieszenia w pełnieniu obowiązków służbowych i zwolnił od pełnienia innych obowiązków służbowych łącznie do [...] miesięcy to jest dnia [...]r. W ten sposób organ administracji wykorzystał wszystkie przysługujące mu w danym okresie, na mocy ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późn. zm. ( uprawnienia w zakresie zawieszenia funkcjonariusza celnego w pełnieniu obowiązków służbowych. Oznacza to, że po zawieszeniu postępowania dyscyplinarnego organ administracji prowadził co najmniej dwa postępowania administracyjne, a skarżący nie korzystał ze środków odwoławczych. W świetle przedstawionego stanu prawnego oraz dokonanej analizy sytuacji faktycznej w jakiej się znajduje skarżący, Sąd podziela stanowisko organu administracji, że wprowadzony ustawą z dnia 23 kwietnia 2003 r. o zmianie ustawy – Kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr 120, poz. 1122 ) art. 25 ust. 1 pkt 8a do ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( Dz. U. Nr 72, poz. 802 z późn. zm.) stanowi nową przesłankę zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby, a tym samym art. 3 przywołanej ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. nie ma zastosowania do postępowań uruchamianych z uwagi na jej wprowadzenie. W ramach kontroli zaskarżonych decyzji należy zauważyć, że organ administracji w sposób prawidłowy informował skarżącego o podejmowanych działaniach i dawał mu możliwość nie tylko zapoznania się z aktami sprawy ale także i zgłaszania dodatkowych dowodów, tym samym zapewnił skarżącemu czynny udział w postępowaniu. Wskazanie w decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]r. dnia doręczenia decyzji jako dnia zwolnienia skarżącego ze służby nie narusza przepisów prawa w zakresie związania organu decyzją od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia stronie, jak również nie jest sprzeczne z celami wprowadzonego unormowania prawnego. Decyzja ta była decyzją ostateczną i skarżącemu nie przysługiwało odwołanie lecz stosownie do postanowień art. 81 ust. 1 ustawy z 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. su.