II SA/Wr 1225/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Roman Ciąglewicz – spr. po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2004 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. S. i A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podziału nieruchomości POSTANAWIA odrzucić skargę. Uzasadnienie. G. D. – L. – radca prawny, w imieniu L. S. i A. N. – S., wniosła skargę na decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji zatwierdzające projekt podziału nieruchomości należącej do skarżących. Pismem z dnia 3 lutego 2004 r., wezwano pełnomocnika skarżących do uzupełnienia, w terminie 7 dni, braków formalnych skargi, poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego od skarżących. Pismo zawierające wezwanie doręczono adresatowi w dniu 6 lutego 2004 r. Listonosz nie zastał adresata w mieszkaniu, a pismo odebrał ojciec skarżącej K. D., jako dorosły domownik adresata. W zakreślonym terminie radca prawny G. D. – L. nie przedłożyła pełnomocnictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: najpierw odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270). Dalsze rozważania poprzedzić trzeba konstatacją, iż wejście w życie, w dniu 1 stycznia 2004 r., Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie spowodowało w istocie zmiany w zakresie obowiązku przedłożenia pełnomocnictwa, wraz ze skargą, przez pełnomocnika skarżącego. Zarówno bowiem według obowiązującego w dacie wniesienia skargi przepisu art. 37 pkt 5 ustawy o NSA, jak i w świetle obecnie obowiązujących przepisów art. 46 § 3 w związku z art. 57 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do skargi należy dołączyć pełnomocnictwo. Niedopełnienie przez wnoszącego skargę pełnomocnika obowiązku dołączenia pełnomocnictwa stanowi podstawę wezwania pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego skargi, przez dołączenie pełnomocnictwa, pod rygorem odrzucenia skargi (por. Jacek Gudowski w: T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska "Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza. Postępowanie rozpoznawcze. Tom I", Wyd. Prawnicze, Warszawa 1997 r., str. 171). Wyraźnie podkreślić należy, iż wezwanie powinno być skierowane do osoby określającej siebie jako pełnomocnik strony skarżącej. Co prawda bowiem przepis art. 49 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nakazuje wezwanie strony do uzupełnienia pisma, które nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania wymogów formalnych, ale w przypadku pisma wnoszonego przez pełnomocnika wezwanie do złożenia pełnomocnictwa nie powinno być kierowane do strony. Po pierwsze, w przepisie art. 49 § 1 jest mowa o piśmie strony. Po drugie, obowiązek złożenia pełnomocnictwa wynika z art. 46 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który to przepis odnosi się do sytuacji, gdy pismo wnosi pełnomocnik. Z łącznego brzmienia przepisów art. 49 § 1 i art. 46 § 3 w związku z art. 57 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika zatem, że gdy wnoszącym skargę jest pełnomocnik, który nie złożył pełnomocnictwa, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego, czyli złożenia pełnomocnictwa, należy skierować do wnoszącego pismo pełnomocnika. Przypomnieć można, iż taki sam pogląd w tej kwestii był wyrażony, jakkolwiek bez szczegółowej argumentacji, na tle art. 37 pkt 5 ustawy o NSA (patrz: wyrok NSA z dnia 20 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2663/00, System Informacji Prawnej LEX nr 50112). Dodać jeszcze warto, iż w zakresie procedury uzupełniania braków formalnych w postępowaniu przed NSA, do dnia 31 grudnia 2003 r., stosować należało, z mocy art. 59 ustawy o NSA, przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Porównanie treści przepisów art. 46 § 3 oraz art. 49 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i przepisów art. 37 pkt 5 ustawy o NSA w związku z art. 126 § 3 kpc oraz art. 130 § 1 kpc, pozwala nie tylko na ocenę o aktualności poglądów, wskazujących na wymóg kierowania wezwania do złożenia pełnomocnictwa do pełnomocnika, wyrażonych w odniesieniu do przepisu art. 37 pkt 5 ustawy o NSA, ale także nawiązujących tylko do procedury cywilnej. Godny odnotowania wydaje się zwłaszcza pogląd wyartykułowany w glosie do uchwały SN z dnia 26 kwietnia 1995 r., sygn. akt III CZP 43/95 (patrz: P. Baranowski glosa do cyt. wyroku, OSP 1996 / 5 / 85). Glosator nie tylko wypowiada się o potrzebie wezwania pełnomocnika (a nie strony) do uzupełnienia braku formalnego – złożenia pełnomocnictwa. Wywodzi także o braku podstaw prawnych do ewentualnego warunkowego dopuszczenia pełnomocnika na zasadzie art. 97 kpc. W ocenie Sądu, także na tle przepisu art. 44 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma podstaw do tymczasowego dopuszczenia osoby niemogącej przedstawić pełnomocnictwa, z konsekwencjami wynikającymi z art. 44 § 2 Prawa o postępowaniu (...), w sytuacji, gdy skarga wniesiona przez pełnomocnika obarczona jest brakiem formalnym w postaci braku pełnomocnictwa. Przepis art. 44 odnosi się do czynności procesowych, a więc do trwającego postępowania sądowego. Wskazuje na to wprost zwrot "sąd pominie czynności procesowe tej osoby" użyty w art. 44 § 2 zdanie drugie. Nie ma zaś mowy o czynnościach procesowych, gdy postępowanie nie zostało skutecznie wszczęte. Skutki prawne pismo procesowe wywołuje od daty wniesienia, ale dopiero po uzupełnieniu braków formalnych (art. 49 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W rezultacie przyjdzie stwierdzić, że procedura tymczasowego dopuszczenia pełnomocnika, wiążąca się z możliwością zatwierdzenia czynności przez stronę (art. 44 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu (...), nie może być uruchomiona zamiast lub obok wezwania pełnomocnika do uzupełnienia braku formalnego skargi – złożenia pełnomocnictwa (art. 49 § 1 i art. 46 § 3 w związku z art. 57 § 1 tej ustawy). Doręczenie wezwania ojcu radcy prawnego G. D. – L., wykonującej zawód indywidualne, było skuteczne w świetle art. 72 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Doręczenie pisma sądowego radcy prawnemu, wykonującemu zawód indywidualnie, następuje w trybie art. 67 § 1 z uwzględnieniem m.in. art. 72 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (por. uchwała SN z dnia 22 kwietnia 1994 r., sygn. akt III CZP 53/94, OSNC 1994 / 11 / 214; Maria Jędrzejewska w: T. Ereciński, J. Gudowski, M. Jędrzejewska, op. cit. str. 243). Radca prawny wykonujący zawód indywidualnie, w ramach kancelarii radcy prawnego, na podstawie art. 8 ust.2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 123, poz.1059 ze zm.), nie jest bowiem osobą prawną i nie może być uznany za jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej w rozumieniu art. 67 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skoro zatem wezwanie do uzupełnienia braku formalnego doręczono skutecznie pełnomocnikowi – radcy prawnemu, w dniu 6 lutego 2004 r., pod adresem pełnomocnika wskazanym w skardze, a w zakreślonym terminie pełnomocnik nie uzupełnił braku i nie złożył pełnomocnictwa, to należało, na mocy art. 58 § 1 pkt 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odrzucić skargę.