I SA/Po 1911/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Ruszyński Sędziowie NSA Jerzy Małecki(spr) Gabriela Gorzan Protokolant sekretarz sądowy Ewa Szydłowska po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych – - I rata 2002 r. o d d a l a s k a r g ę /-/G.Gorzan /-/J.Ruszyński /-/J.Małecki LF Decyzją Burmistrza [...] z dnia [...] nr [...] T. P. określono zaległość z tytułu podatku od środków transportowych I ratę 2002 r. w kwocie [...] z odsetkami w wysokości [...] . Uzasadniając wskazano, iż skarżący "jest lub był właścicielem pojazdów" od których zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31) I rata podatku od środków transportowych powinna zostać uiszczona bez wezwania do 15 lutego 2002 r. Od decyzji organu pierwszej instancji podatnik złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie w całości. Podstawą złożonego odwołania było użyte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji określenie "jest lub był Pan właścicielem" pojazdu. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając wskazano, iż ustalono, że na dzień powstania zobowiązania skarżący był właścicielem samochodu ciężarowego [...] nr rej. [...] oraz przyczepy nr rej. [...] o od których zgodnie z art. 11 ust. 1 i 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie uiszczono do dnia 15 lutego 2002 r. podatku. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] wniesiona została skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu podniesiono m.in., iż Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt [...] uchylił wcześniejszą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w sprawie odmowy umorzenia zaległości podatkowych. Skarżący wskazuje, iż nie zgadza się z ustaleniami Urzędu Miasta [...] , gdyż nie jest oraz w dniu 7 czerwca 2000 r. nie był właścicielem pojazdów, od których nie uiszczono podatku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi oraz wskazało, iż w związku z nieuiszczeniem przez właściciela samochodu ciężarowego [...] oraz przyczepy I rata podatku od środków transportowych za 2002 r. została wydana decyzja określająca wysokość zaległości podatkowej w tym podatku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po zapoznaniu się ze stanem faktycznym i prawnym sprawy, zważył co następuje: Zgodnie z postanowieniami art. 97 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn.zm.) – sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jedynie w przypadku wpisu i innych kosztów sądowych mają zastosowanie w takich sprawach postanowienia ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr b74, poz. 368 ze zm.). W postępowaniu sądowo-administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności, mająca obecnie tetyczne umocowanie i określone granice w postanowieniach art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z zasadą oficjalności, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, zobowiązany jest do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa przez organy podatkowe, a związanych z materią zaskarżonych decyzji. Granice rozpoznania wniesionej skargi przez sąd są z jednej strony wyznaczone przez kryterium legalności działań organów podatkowych obu instancji, z drugiej natomiast strony przez zakaz pogarszania sytuacji prawnej skarżącego T. P.. Istota sporu między stronami dotyczy legalności określenia skarżącemu przez organy podatkowe I raty zobowiązania podatkowego za 2002 r. z tytułu podatku od środków transportowych, a mianowicie od zarejestrowanego na nazwisko T. P. samochodu ciężarowego [...] nr rej. [...] oraz przyczepy nr rej. [...]. Sąd administracyjny rozstrzygając powyższą kwestię sporną wyjaśnia, iż zgodnie z postanowieniami art. 9 ust. 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 9 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84) obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych ciąży m.in. na osobach fizycznych będących właścicielami środków transportowych, a obowiązek podatkowy w tym podatku powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany. Obowiązek podatkowy podatku od środków transportowych wygasa natomiast z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został na stałe wycofany z ruchu (wyrejestrowany) lub zbyty. Jednocześnie ust. 5 powyższego art. 9 ustawy nakłada na podatnika podatku od środków transportowych obowiązek informowania właściwego organu gminy o wszelkich okolicznościach mających wpływ na powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego w tym podatku, na specjalnym formularzu według ustalonego wzoru w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności (wzór takiego formularza został określony w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 19 grudnia 2001 r. – Dz.U. Nr 153, poz. 1754). W podatku od środków transportowych przyjęto ponadto metodę samoobliczenia należnego podatku przez samego podatnika, przy czym podatek wyliczony przez samego podatnika winien być płacony w dwóch równych ratach w terminie do dnia 15 lutego i do dnia 15 września każdego roku. Oznacza to, że zobowiązanie w podatku od środków transportowych powstaje w stosunku do wszystkich podatników w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, to jest z mocy samego prawa. Jeżeli zatem organ podatkowy stwierdzi, że podatnik, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie zapłacił w całości lub w części należnego z mocy prawa podatku od środków transportowych – to zgodnie z postanowieniami art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej – organ podatkowy jest zobowiązany do wydania decyzji, w której określi wysokość zaległości podatkowej z tego tytułu. Sąd administracyjny wyjaśnia ponadto, iż w doktrynie prawa podatkowego (por. np. L.Etel, S.Presnarowicz, Podatki i opłaty samorządowe, Warszawa 2003, s. 297 i n.) utrwalone jest stanowisko, iż obowiązek podatkowy w podatku od środków transportowych dotyczy tych właścicieli, którzy mają zarejestrowane środki transportowe. W wielu dotychczasowych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśniono także (por. np. wyrok NSA z dnia 8 czerwca 2000 r., sygn. akt III S.A. 875/99, Lex nr 46306) że jeżeli środek transportowy nie zostanie wyrejestrowany, to na podatniku ciąży obowiązek podatkowy nawet wówczas, gdy tego środka faktycznie nie używał. Również czasowe wycofanie środka transportowego z ruchu nie powoduje wygaśnięcia obowiązku ponoszenia omawianego podatku (por. np. wyrok NSA z dnia 15 maja 1996 r., sygn. akt SA/Wr 2458/95, Lex nr 25684). W niniejszej sprawie niespornym między stronami jest to, iż w ewidencji pojazdów w dniu określenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych jako właściciel samochodu ciężarowego [...] nr rej. [...] i przyczepy o nr rej. [...] figuruje T. P.. W aktach administracyjnych sprawy nie znajduje się natomiast jakikolwiek dokument skarżącego o wyrejestrowaniu przez niego powyższych środków transportowych. Podatnik, jeżeli chce uniknąć opodatkowania tym podatkiem, winien – zgodnie w wyżej omówionymi postanowieniami ustawy z 9 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych – we własnym interesie dokonać stosownych czynności z wyrejestrowaniem owych pojazdów. Podatnik nie może też winą za swe zaniechania w uniknięciu ciężaru podatkowego poprzez wyrejestrowanie pojazdów – obciążać organy podatkowe. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt [...]– na który w swej skardze powołuje się skarżący – dotyczył kwestii umorzenia zaległości podatkowych w podatku od środków transportowych, a nie wymiaru tego podatku. Nie można zatem mówić o tożsamości przedmiotu sporu w obu tych sprawach. W wyroku z 12 kwietnia 2002 r. NSA stanął bowiem na stanowisku, iż rozpatrywanie sprawy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od środków transportowych za lata 1998 – 2000 było przedwczesne, gdyż nie istniała w obrocie prawnym decyzja w sprawie określenia zaległości podatkowej T. P. za w/w okres. Z tych zatem powodów, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku. /-/G.Gorzan /-/J. Ruszyński /-/J. Małecki LF