I SA/Ka 745/03

Dnia 14 kwietnia 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Ewa Madej, Sędziowie NSA : Stanisław Bogucki, Przemysław Dumana (spr.), Protokolant : Katarzyna Orzoł, po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2004 roku sprawy ze skargi "A" Spółki Jawnej w K. – J.S. i R. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania restrukturyzacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] roku, nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] (słownie: [...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dnia [...] roku Spółka Jawna "A" – J. S. i R. S. złożyła w Urzędzie Miasta K. wniosek o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego z tytułu zaległości w podatku od nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...] organ restrukturyzacyjny wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wyżej wymienionego wniosku o : - wykaz wymagalnych długów z tytułu podatku od środków transportowych zawierający kwotę długu oraz harmonogram jego spłaty, - bilans na dzień [...] 2001 roku oraz [...] 2002 roku, - informację o ustanowionych obciążeniach na posiadanych środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych. Do pisma z dnia [...] 2002 roku, złożonego w tym samym dniu w Urzędzie Miasta K., Spółka załączyła brakujące dokumenty. Decyzją z dnia [...] roku, nr [...] , Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 207 i art. 210 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 roku, nr 137, poz. 926 z późniejszymi zmianami), art. 18 ust. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. nr 155, poz. 1287) oraz uchwały nr [...] Rady Miejskiej K. z dnia [...] 2002 roku w sprawie restrukturyzacji należności publicznoprawnych od przedsiębiorców, stanowiących dochody budżetu miasta K., umorzył Spółce Jawnej "A" w K. (J. S. i R. S.) postępowanie restrukturyzacyjne w sprawie zaległości z tytułu podatku od nieruchomości ze względu na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż celem ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców jest pobudzenie aktywności gospodarczej poprzez zmniejszenie zaległych zobowiązań publicznoprawnych przedsiębiorców. Natomiast zgodnie z art. 18 ust. 7 tej ustawy jeżeli z analizy danych zawartych we wniosku o wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego oraz dołączonych do niego dokumentów wynika, że zamierzone działania przedsiębiorcy nie rokują powodzenia w przeciwdziałaniu zjawiskom, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy, organ restrukturyzacyjny wydaje decyzję o umorzeniu wszczętego postępowania restrukturyzacyjnego. W dalszej części uzasadnienia organ restrukturyzacyjny stwierdził, iż w jego ocenie, przedstawione przez Spółkę korzyści wynikające z ewentualnego zmniejszenia zaległych zobowiązań publicznoprawnych w zakresie podatku od nieruchomości nie pobudzą aktywności gospodarczej podatnika. Zaległości bowiem Spółki względem Urzędu Miasta K. z tytułu zgłoszonego do restrukturyzacji podatku od nieruchomości, w strukturze wszystkich zaległości wnioskodawcy stanowią tylko [...] % i ewentualne ich umorzenie nie spowoduje znacznego spadku tych zaległości, jak również nie przyczyni się do odzyskania wiarygodności i zdolności kredytowej Spółki. Odwołując się od tej decyzji J. S. i R. S. wnieśli o jej uchylenie i "dokonanie restrukturyzacji zadłużenia". W uzasadnieniu podnieśli, iż kwota zadłużenia w podatku od nieruchomości ([...] złotych) stanowi ponad [...]% całości zadłużenia Spółki, a nie – jak twierdzi organ restrukturyzacyjny – jedynie [...] %. Następnie wskazali, iż ustawa restrukturyzacyjna nie uzależnia wydania decyzji o warunkach restrukturyzacji od wysokości "zadłużenia zgłoszonego do postępowania restrukturyzacyjnego" w stosunku do całości zadłużenia podatnika. Podkreślili również, iż organ pierwszej instancji "nie podjął żadnych kroków celem sprawdzenia aktualnej kondycji finansowej przedsiębiorstwa wnioskodawców". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie uwzględniło odwołania i działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, art. 1 ust. 1, art. 2 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (j.t. w Dz.U. z 2001 roku, nr 79, poz. 856 z późniejszymi zmianami) oraz art. 1 ust. 2, art. 2 pkt 5, art. 7 ust. 1, art. 9 pkt 1 i art. 18 ust. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. nr 155, poz. 1287), decyzją z dnia [...] roku, nr [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy w pierwszej kolejności przedstawił dotychczasowy przebieg zdarzeń. Następnie, nawiązując do wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, iż zrestrukturyzowanie określonych ustawą o restrukturyzacji należności jest uwarunkowane oceną zamierzonych działań przedsiębiorcy, mających przeciwdziałać zjawiskom określonym w art. 1 ust. 2 tej ustawy, tj. przeciwdziałać utracie zdolności do konkurowania na rynku, zapobiegając zmniejszeniu obrotów, nadmiernej zdolności produkcyjnej, wzrostowi zapasów, spadkowi zyskowności lub ponoszeniu strat, jak również wzrostowi zadłużenia i brakowi możliwości uzyskania bankowych kredytów, poręczeń lub gwarancji. Następnie organ odwoławczy wskazał, iż wyniku analizy dostarczonych przez Spółkę dokumentów organ restrukturyzacyjny stwierdził, że ewentualna restrukturyzacja długów nie przyczyni się do odzyskania wiarygodności i zdolności kredytowej podatnika. Cel ustawodawcy, którym jest trwała poprawa sytuacji finansowej przedsiębiorcy i stworzenie perspektyw jego rozwoju nie zostanie zatem przez Spółkę osiągnięty. Wobec powyższego zasadnym było podjęcie decyzji o umorzeniu postępowania restrukturyzacyjnego. Decyzję tę Spółka "A" zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia w całości. W uzasadnieniu w pełni podtrzymała zarzuty sformułowane wcześniej w odwołaniu. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2004 roku J. S. podtrzymał skargę i dodał, że ocena niecelowości restrukturyzacji zadłużenia z tytułu podatku od nieruchomości, na jakiej oparta została decyzja organu pierwszej i drugiej instancji okazała się wadliwa, gdyż Spółka kontynuuje swoją działalność gospodarczą przezwyciężając zasadnicze trudności finansowe, które wystąpiły w okresie poprzedzającym jej wniosek o restrukturyzację zadłużenia. Spółka nabyła na własność wyleasingowane wcześniej samochody, a w kwietniu b.r. zapłaci ostatnią ratę kredytu bankowego. Podkreślił także, iż Urząd Skarbowy pozytywnie załatwił wniosek Spółki o restrukturyzację zaległości podatkowych, ZUS – zaległości z tytułu składek ubezpieczeniowych, a Urząd Miasta M. – zaległości w podatku od nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga jest uzasadniona, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie odpowiadają prawu. Skarga na powołaną wyżej decyzję została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach w czasie obowiązywania przepisów ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. nr 74, poz. 368 z późniejszymi zmianami). Należy jednak zauważyć, że cytowana wyżej ustawa straciła moc z dniem 1 stycznia 2004 roku, na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm. w Dz.U. z 2002 roku, nr 240, poz. 2052). W myśl art. 85 ostatnio cytowanej ustawy, z dniem 1 stycznia 2004 roku utworzono w Warszawie i w miejscowościach, w których miały siedziby ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1259) oraz zniesiono ośrodki zamiejscowe Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270). Na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25 kwietnia 2003 roku w sprawie utworzenia wojewódzkich sądów administracyjnych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz.U. nr 72, poz. 652), dla obszaru województwa śląskiego utworzony został Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Należy również wskazać, iż zgodnie z § 2 powołanej wyżej ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom podatkowym można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy w punkcie wyjścia wskazać, iż decyzja w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej Spółki o restrukturyzację zaległości podatkowych, w kontekście art. 18 ust. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U. nr 155, poz. 1287), na charakter rozstrzygnięcia uznaniowego, a granice uznania administracyjnego wyznacza powołany wyżej przepis. Stosownie do jego brzmienia jeżeli z analizy wniosku oraz dołączonych do niego dokumentów wynika, że zamierzone działania przedsiębiorcy nie rokują powodzenia w przeciwdziałaniu zjawiskom, o których mowa w art. 1 ust. 2 tej ustawy, organ restrukturyzacyjny wydaje decyzję o umorzeniu wszczętego postępowania restrukturyzacyjnego. Państwo zatem udzielając określonej w ustawie restrukturyzacyjnej pomocy publicznej, zakładało iż spowoduje to odzyskanie przez beneficjenta stabilizacji gospodarczej, a także stworzy warunki do jego ekonomicznego rozwoju, w tym spowoduje zwiększenie zatrudnienia. Wszystko to prowadzi do wniosku, że z tej formy pomocy publicznej mogły korzystać jedynie podmioty prowadzące działalność gospodarczą oraz jednocześnie rokujące pozytywnie na przyszłość. W przypadku braku takich rokowań organ restrukturyzacyjny umarza postępowanie restrukturyzacyjne. W świetle powyższych rozważań należy wskazać, iż Sąd kontrolujący akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem, w odniesieniu do tego rodzaju aktów ogranicza swą kontrolę do sprawdzenia, czy podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, sama zaś decyzja zawiera odniesienie się do wszystkich zebranych w sprawie dowodów, oparta jest na ich prawidłowej ocenie oraz jest uzasadniona w sposób zgodny z wymogami określonymi w art. 210 Ordynacji podatkowej. Innymi słowy zatem sądowa kontrola tego rodzaju decyzji polega w szczególności na sprawdzeniu, czy jej wydanie poprzedzone zostało wszechstronnym i wnikliwie przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony został pogląd, iż kontroli nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia, czy decyzja podjęta została zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2002 roku, sygn. Akt III SA 830/00). Analiza akt postępowania w sprawie wniosku skarżącej Spółki o restrukturyzację zaległości podatkowych w podatku od nieruchomości prowadzi do konstatacji, że materiał dowodowy w tej sprawie – wbrew twierdzeniom organu odwoławczego – nie został zgromadzony w sposób wyczerpujący i pozwalający na ocenę poprawności wnioskowania, które stało się podstawą rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności należy wskazać, iż w aktach sprawy oprócz wniosku i przesłanych przez Spółkę dokumentów nie ma żadnych dowodów (protokołów, analiz, ocen i.t.p.), z których wynikałoby, że organ restrukturyzacyjny przeprowadził jakiekolwiek ustalenia, na podstawie których stwierdził, że "ewentualna restrukturyzacja długów wobec Urzędu Miasta K. nie przyczyni się do odzyskania wiarygodności i zdolności kredytowej Spółki". Skoro zatem okoliczności powyższe nie zostały wyjaśnione, to nie sposób odmówić racji zarzutowi skargi, że wydanie decyzji nie zostało poprzedzone wnikliwym i wszechstronnym przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego w zakresie sytuacji finansowej Spółki i przedstawionych przez nią działań mających przeciwdziałać zjawiskom określonym w art. 1 ust. 2 powołanej wyżej ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż na podstawie tego samego stanu faktycznego i prawnego trzy inne organy restrukturyzacyjne, tj. Urząd Skarbowy, ZUS oraz Prezydent Miasta M. wydali decyzje o restrukturyzacji zaległości podatkowych i składek ubezpieczeniowych. Reasumując stwierdzić należy, iż Sąd uwzględnił skargę z tego powodu, by oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji można było dokonać w oparciu o pełny, prawidłowo ustalony stan faktyczny, co oczywiście nie przesądza samego załatwienia wniosku Spółki o restrukturyzację zaległości podatkowych. Trzeba także zwrócić uwagę, że w aktach postępowania restrukturyzacyjnego powinna znajdować odzwierciedlenie cała wiedza, jaką o sytuacji podatników dysponuje organ restrukturyzacyjny (na dzień wydania decyzji), a do której zdaje się odwoływać przy podejmowaniu decyzji, bez jej udokumentowania, co utrudnia badanie legalności decyzji. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ), orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 200 powołanej wyżej ustawy.