II SA/Wr 1229/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Roman Ciąglewicz – spr. sędzia WSA Teresa Cisyk Sędziowie asesor sądowy Grażyna Jeżewska Protokolant sekr. sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2004 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w G. odmówił A. K. przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego oraz zasiłku stałego wyrównawczego. Jako podstawę prawną wskazał przepisy art. 27 ust. 1 i art. 27 ust. 4 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). W uzasadnieniu organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek przyznania zasiłku stałego, gdyż nie opiekuje się niepełnosprawnym dzieckiem, ale matką, która jest osobą niepełnosprawną. Natomiast stan zdrowia, wiek oraz dochód wnioskodawczyni nie uprawniają jej do przyznania zasiłku stałego wyrównawczego. Kierownik wskazał przy tym, iż dochód na osobę w dwuosobowej rodzinie wnioskodawczyni przekracza kryterium dochodowe dla takiej rodziny. W odwołaniu A. K. podniosła, że w 1998 r. zrezygnowała z pracy ponieważ stan zdrowia jej matki wymagał i nadal wymaga sprawowania bezpośredniej i osobistej opieki. Matka jest inwalidą I grupy. Odwołująca się przedstawiła wyliczenie dochodu uzyskiwanego przez matkę i wydatków ponoszonych na lekarstwa. Z powodu różnic żywieniowych odwołująca się i jej matka prowadzą dwa gospodarstwa domowe, czego Ośrodek Pomocy Społecznej nie przyjmuje do wiadomości. Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy jako prawidłowe uznał stanowisko organu I instancji, według którego przepis art. 27 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej nie ma zastosowania do innych członków rodziny, poza dziećmi. Kolegium, nawiązało do przepisu art. 2a ust. 1 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym niezdolność do pracy powinna być oceniana według przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o zatrudnieniu i rehabilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych. Skarżąca ma 46 lat i nie spełnia tych wymogów. Zdaniem organu prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką. Dochód tej rodziny przekracza kryterium dochodowe. Niezależnie od tego, już brak przesłanki całkowitej niezdolności do pracy uniemożliwia przyznanie skarżącej zasiłku stałego wyrównawczego przewidzianego w art. 27 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. K. podniosła, że od czasu operacji matki prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Powtórzyła, iż była i jest jedynym opiekunem matki. W 1998 r. matka skarżącej utraciła pamięć i wszelka praca skarżącej stała się niemożliwa. Skoro skarżąca nie może pracować, to jej zdaniem nie powinna znajdować się na liście osób poszukujących pracy. Zarejestrowała się tylko po to, aby mieć ubezpieczenie zdrowotne. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o oddalenie skargi. W ocenie Kolegium argumenty skargi nie mogą mieć wpływu na zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: najpierw odnotować trzeba, że skoro skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r., to w oparciu o art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że decyzja ta odpowiada wymogom prawa. Przyznawanie świadczeń pomocy społecznej, w czasie załatwiania weryfikowanej niniejszym postępowaniem sądowym sprawy administracyjnej, regulowały przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.). Zgodnie z art. 38 ust. 1 tej ustawy, świadczenia pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego bądź innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Skoro jest niewątpliwe, iż A. K. była uprawniona do złożenia wniosku w swoim imieniu, to przedmiot postępowania administracyjnego uzależniony był od zgłoszonego przezeń żądania. Zauważyć trzeba, iż z treści wniosku oraz decyzji przyznających A. K. zasiłki celowe wynika, iż wnioskodawczyni zorientowana była o wszelkich formach pomocy, jakie udzielane były na podstawie postanowień ustawy o pomocy społecznej (zasiłki celowe, zasiłki stałe, zasiłek okresowy). Kwalifikując żądanie jako wniosek o przyznanie zasiłku stałego organ I instancji nie naruszył zatem przepisu art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Rozważenie możliwości przyznania wnioskodawczyni zasiłku stałego wyrównawczego i przyznanie jej, po złożeniu wniosku o zasiłek stały, inną decyzją, zasiłku celowego specjalnego (zasiłek taki otrzymała także w styczniu 2003 r.), wskazuje na brak uchybienia przepisowi art. 38 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej (por. Stanisław Nitecki, glosa do wyroku NSA z dnia 19 listopada 1998 r., sygn. akt II SA/Gd 2070/97, Samorząd Terytorialny 2001/5/61). Przysługiwanie zasiłku stałego normował przepis art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Wymogiem koniecznym przyznania tego zasiłku, niezależnie od innych przesłanek, było sprawowanie przez osobę opieki nad dzieckiem. Wnioskodawczyni tego warunku nie spełniała, uzasadniając żądanie koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Nie było także możliwe przyznanie A. K. zasiłku stałego wyrównawczego. Zgodnie z przepisem art. 27 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, przesłankami przysługiwania tego zasiłku była całkowita niezdolność osoby do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa oraz nieprzekraczanie dochodu tej osoby i dochodu na osobę w rodzinie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, określonego w art. 4 ust. 1 omawianej ustawy. A. K. nie była osobą całkowicie niezdolną do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa, w rozumieniu art. 2a ust. 1 pkt 4 i 4a ustawy o pomocy społecznej. Jej dochód i dochód na osobę w rodzinie przekraczały kryterium dochodowego. Dodać należy, iż trafna była ocena organów administracyjnych, które ustalając dochód rodziny przyjęły, iż wnioskodawczyni i jej matka są osobami wspólnie zamieszkującymi i gospodarującymi. Ocena ta została oparta o prawidłowo przeprowadzony wywiad środowiskowy. Na zakończenie przyjdzie stwierdzić, odnosząc się do tych argumentów skargi, które nawiązują do trudnej sytuacji socjalnej wnioskodawczyni, że przepisy art. 27 ust. 1,2 i 4 ustawy o pomocy społecznej nie są normami uznaniowymi. Przyznanie zasiłku stałego oraz zasiłku stałego wyrównawczego jest możliwe tylko w razie spełnienia określonych w tych przepisach przesłanek. Skoro wymogi te nie zostały spełnione, organy administracyjne nie były uprawnione do uwzględnienia żądania. Wobec powyższego, na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalono skargę.