III SA 3177/02

WyrokWSA w Warszawie2004-05-07

Skład orzekający: Krystyna Chustecka, Małgorzata Długosz-Szyjko, Ewa Radziszewska-Krupa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy naruszył przepisy postępowania podatkowego, odmawiając przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków i analizy akt innych postępowań, mimo że strona kwestionowała prawdziwość dokumentów stanowiących podstawę ustaleń faktycznych?
Ratio decidendi
Organ podatkowy naruszył przepisy postępowania podatkowego, w tym art. 188 Ordynacji podatkowej, odmawiając uwzględnienia wniosku dowodowego strony o przesłuchanie świadków, mimo że okoliczności, na które dowód miał być przeprowadzony, miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i nie były wystarczająco stwierdzone innymi dowodami. Zaniechanie przeprowadzenia dowodu, który mógłby wykazać nieprawdziwość kluczowych dokumentów, stanowi wadliwość decyzji.
Stan faktyczny
Skarżący, opodatkowany kartą podatkową, zgłosił przerwę w działalności gospodarczej z powodu choroby. Urząd Skarbowy, opierając się na dokumentach ze stowarzyszenia, nie uwzględnił tej przerwy, uznając, że skarżący świadczył usługi przewozu osób. Skarżący kwestionował prawdziwość tych dokumentów, zarzucając konflikt ze stowarzyszeniem i nieprawidłowości w zbieraniu dowodów. Organy podatkowe obu instancji utrzymały w mocy decyzję Urzędu Skarbowego, odmawiając przeprowadzenia wnioskowanych przez skarżącego dowodów, w tym przesłuchania świadków i analizy akt innych postępowań. Skarżący zaskarżył decyzję Izby Skarbowej do sądu administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że nie może być ona wykonana w całości, oraz zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w W. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (spr.), Asesor sądowy WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Protokolant Anna Zientara, po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2004 r. sprawy ze skargi Z. O. na decyzję Izby Skarbowej w W. z dnia [...] października 2002 r. Nr [...] w przedmiocie karty podatkowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w W.na rzecz skarżącego [...] zł. ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] października 2002 r Izba Skarbowa w W. po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] sierpnia 2002 r. Pana Z. O. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...] w sprawie nie uwzględnienia przerwy w działalności gospodarczej za okres od l do 30 kwietnia 1999 r. i określającej wysokość zaległości w karcie podatkowej za miesiąc kwiecień 1999 r. w kwocie [...] zł oraz odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł. Skarżący prowadząc działalność gospodarczą w zakresie usług taksówkowych opłacał z tego tytułu podatek dochodowy w formie karty podatkowej. Pismem z dnia [...] kwietnia 1998 r. skarżący zawiadomił Urząd Skarbowy w S. o zawieszeniu działalności z powodu choroby. W dniu [...] maja 1999 r. do Urzędu Skarbowego wpłynęło pismo podatnika o wznowieniu działalności z dniem [...] maja 1999 r. W wyniku przeprowadzonego postępowania Urząd Skarbowy na podstawie dowodów otrzymanych od Stowarzyszenia "[...]" z siedzibą w S. ustalił, że podatnik od 1 – 30 kwietnia 1999r. świadczył usługi przewozu osób. W związku z tym Urząd Skarbowy wydał decyzję, w której zgodnie z przepisami art.34 ust.1 ustawy z dnia 20 listopada 1998r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 144, poz.930) nie uwzględnił przerwy w prowadzeniu działalności gospodarczej w dniach od 1 do 30 kwietnia 1999 r. oraz powołując się na art. 21 § 3, art. 53 § l i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) określił wysokość zaległości w karcie podatkowej za kwiecień 1999r. w odpowiedniej kwocie wraz z należnymi odsetkami do dnia wydania decyzji. Z rozstrzygnięciem tym podatnik nie zgodził się i złożył w dniu [...] sierpnia 2002 r. odwołanie. W odwołaniu skarżący podnosi, iż organ pierwszej instancji przy analizowaniu sprawy oparł się tylko na dowodach przekazanych przez Stowarzyszenie "[...]" w S., które on w całości podważa. Urząd zignorował i nie wziął pod uwagę jego wyjaśnień z dnia [...] kwietnia 2002 r., w których zaprzeczył temu, że pracował w okresach wynikających z informacji przekazanych przez Stowarzyszenie oraz zarzucił nieprawidłowości w zbieraniu materiału dowodowego, a także zakwestionował prawdziwość w/w dowodów. W wyjaśnieniach tych skarżący powoływał się na konflikt istniejący pomiędzy nim a członkami Stowarzyszenia. Ponadto skarżący wnosił o przeprowadzenie dowodu z akt spraw prowadzonych w Prokuraturze i Sądzie Okręgowym w S. oraz znajdujących się w Urzędzie Miasta w S. i Sekcji Rejestracyjnej w w/w Sądzie, a także z przesłuchania świadków: J. S. i J. J. W odwołaniu skarżący dodatkowo stwierdził, że tylko źródłowa kontrola w w/w Stowarzyszeniu może wykazać fałszerstwo dokumentów. Dodatkowo, w wyjaśnieniach z dnia [...] października 2002 r. złożonych w trakcie postępowania z dnia [...] lipca 2002 r. zarzucił zamianę dowodów: zestawienia kursów i dowodu wpłaty. Ponownie wniósł o przejrzenie akt w Prokuraturze i przesłuchanie świadków wymienionych w piśmie z dnia [...] lipca 2002 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania Izba Skarbowa dokonała ponownej analizy i oceny materiału dowodowego. W celu uzupełnienia ustaleń organu pierwszej instancji porównano treść w przekazanych kserokopiach dokumentów Stowarzyszenia z treścią dokumentów źródłowych i stwierdzono ich wzajemną zgodność, z czym odwołujący został zapoznany. Izba Skarbowa stwierdziła, iż materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania podatkowego tj. uzyskane od Stowarzyszenia "[...]" kserokopie dokumentów: kursów za miesiące kwiecień 1999 r., z których wynikała ilość wykonanych przez członków Stowarzyszenia kursów w danym miesiącu oraz kwoty należne wg, raportów kasowych [...] oraz dowodów wpłat wniesionych przez Pana Z. O. nr [...] z dnia [...].05.1999 r. - jest w ocenie organów podatkowych wiarygodny i pozwalający na uznanie, że podatnik wykonywał w dniach 1 -30 kwietnia 1999r.. działalność gospodarczą. Zwrócono uwagę na fakt, iż podatnik zgłosił przerwę w prowadzeniu działalności z powodu choroby, ale nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających tą okoliczność. Uznano za bezpodstawne zarzuty odwołującego dotyczące niewłaściwego gromadzenia dowodów oraz ich zamiany w toku postępowania. W oparciu o art. 188 Ordynacji podatkowej nie znaleziono przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądań strony, co do przeprowadzenia dowodów z akt znajdujących się w Prokuraturze Rejonowej oraz innych organach, a także z przesłuchania świadków. Decyzję Izby Skarbowej strona zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze strona podnosi, iż organy podatkowe obu instancji oparły się na niezgodnych ze stanem faktycznym danych, złożonych przez pracodawcę - Stowarzyszenie "[...]". Skarżący wyjaśnia, iż pracował jako kierowca taksówki w Stowarzyszeniu, w którym panujące stosunki były nieetyczne. Skarżący stwierdza, iż w drodze odwetu sfingowano całą sprawę o wykonywaniu działalności w okresie od 1 do 30 kwietnia 1999 r. i poinformowano Urząd Skarbowy, do którego Stowarzyszenia miało ułatwiony dostęp z uwagi na pracującą tam żonę jednego z kierowców. Z zeznań strony składanych w toku postępowania prowadzonego przez Urząd Skarbowy wynika, że niektóre załączniki, w zależności od okoliczności, były zmieniane. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa podtrzymała swoje stanowisko zawarte w decyzji odwoławczej. W ocenie organów podatkowych zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wiarygodny i pozwalający na ustalenie stanu faktycznego. Zgodnie z art. 180 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa /Dz. U. Nr l póz. 926 z późn. zm./, jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Na tej zasadzie dopuszczono, jako dowody materiały przekazane przez Stowarzyszenie "[...]". Kierując się zasadą swobodnej oceny dowodów, wyrażoną w art. 191 w/w ustawy, Izba Skarbowa oceniła zebrany w sprawie cały materiał dowodowy, w tym sporne materiały dowodowe pochodzące od Stowarzyszenia, pod katem ich wiarygodności. Zdaniem Izby Skarbowej, znajdujące się w aktach sprawy kserokopie dokumentu nr l wystawionych przez Stowarzyszenie w miesiącu kwietniu 1999 r. raporty kasowe, zestawienia kursów oraz dowody wpłat kasowych dokonanych przez Pana Z. O. , spełniają wyżej wymienione kryteria. Razem z podanymi przez Prezesów Stowarzyszenia w piśmie z [...] czerwca 2002 r. informacjami o sposobie dokumentowania usług świadczonych przez kierowców i pobierania od nich opłat tworzą logiczną i zwartą całość. W odpowiedzi na zarzut potwierdzenia nieprawdy w dokumentach przekazanych przez Stowarzyszenie "[...]" Izba Skarbowa zauważa, że nie może to być uznane za okoliczność decydującą o ocenie wiarygodności dokumentów Stowarzyszenia, ponieważ sfałszowanie dowodów powinno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, zaś organy podatkowe nie mogą wkraczać w kompetencje sądu karnego, by przeprowadzić postępowanie dla wykazania fałszywego dowodu. Za bezpodstawne Izba Skarbowa uznała zarzuty strony o ułatwieniach w przekazywaniu informacji przez Stowarzyszenie z uwagi na pracującą w Urzędzie Skarbowym żonę jednego z kierowców. Mając powyższe na uwadze , Izba Skarbowa wnosi o oddalenie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje, Strona postępowania ma prawo przedsięwziąć działania dla obrony swych interesów. Postępowanie organów podatkowych w kwestii dopuszczenia dowodów zgłaszanych przez stronę musi spełniać wymagania, jakie w tym zakresie wynikają z przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.). Podatnik podjął działania mające na celu ochronę jego interesów, zgłaszając wniosek dowodowy ze świadków. W piśmie zawierającym wniosek dowodowy skarżący nie podał wprawdzie na jaką okoliczność przeprowadzony ma być zgłoszony dowód, ale organy podatkowe nie wezwały go też do uzupełnienia złożonego wniosku stosownie do postanowień art.168-169 Ordynacji podatkowej Podatnik w obu instancjach kwestionował prawdziwość dokumentów składanych przez Stowarzyszenie "[...]". W związku z tym organy podatkowe nie mogły uznać a priori, nie ustaliwszy na jaką okoliczność strona zgłosiła wniosek, że nie ma on istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy podatkowe nie uwzględniły zgłoszonego dowodu, wychodząc z założenia, że okoliczności te zostały ustalone innymi dowodami. Takie stanowisko narusza przepis art. 188 ordynacji podatkowej, który stanowi, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Możliwość przeprowadzenia dowodu jest podstawową gwarancją procesową (C. Kosikowski, H. Dzwonkowski, A. Huchla: Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2001, s. 451). Jeżeli strona zgłasza dowód, to w świetle art. 188 ordynacji podatkowej organ podatkowy może nie uwzględnić wniosku, gdy żądanie dotyczy tezy dowodowej już stwierdzonej na korzyść strony; jeżeli jednak strona wskazuje dowód , który ma znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym jest zgłoszony na tezę dowodową odmienną, taki dowód powinien być dopuszczony. Podobny pogląd wyraził E. Iserzon /w:/ E. Iserzon, J. Starościak: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1970, s. 166 oraz J. Zimmermann: Ordynacja podatkowa. Komentarz. Postępowanie podatkowe, Toruń 1998, s. 158. A. Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania materiału dowodowego stanowi uchybienie przepisom postępowania podatkowego, oznaczające wadliwość decyzji. Głównym punktem spornym pomiędzy organami podatkowymi a skarżącym było w niniejszej sprawie ustalenie czy skarżący wykonywał usługi przewozu osób w czerwcu 1998 r. Organy podatkowe oparły się na informacjach i dokumentach uzyskanych ze stowarzyszenia "[...]’. Z kolei skarżący podnosił na każdym etapie postępowania, że informacje te nie są prawdziwe. Organy podatkowe odmawiając przeprowadzenia dowodu zgłoszonego przez skarżącego pozbawiły go możliwości wykazania tej okoliczności. Z tego względu skarga zasługuje na uwzględnienie. Zasady ogólne postępowania podatkowego są integralną częścią przepisów regulujących procedurę podatkową i są dla organu podatkowego wiążące na równi z innymi przepisami tej procedury. Prawidłową decyzję organ podatkowy może podjąć tylko wówczas, gdy rozporządza materiałem dowodowym zebranym w sposób wyczerpujący pozwalającym na prawidłową ocenę stanu faktycznego. Należy zauważyć, iż organ podatkowy narusza prawo nie tylko w wypadku wadliwej oceny prawnej stanu faktycznego, wadliwego zastosowania prawa, ale i w równym stopniu wtedy, gdy prawidłowo zastosuje prawo do wadliwie ustalonego stanu faktycznego. Poza tym niepełne ustalenie stanu faktycznego lub nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności prowadzi do naruszenia prawa. Jednocześnie Sąd uznaje za niezasadne zarzuty skargi dotyczące niezałączenia do materiału dowodowego akt spraw prowadzonych w Prokuraturze i Sądzie Okręgowym w S. oraz znajdujących się w Urzędzie Miasta w S. i Sekcji Rejestracyjnej w/w Sądu. Postępowanie podatkowe jest postępowaniem samodzielnym w ramach, którego prowadzi się samodzielne postępowanie dowodowe. Organy podatkowe oceniają zebrany materiał dowodowy w granicach swobodnej oceny dowodów i nie są związane oceną ustalonych okoliczności faktycznych dokonaną przez inne organy w ramach innych postępowań poza przypadkami wyraźnie określonymi w przepisach prawa (np. art.8 Kpk, art.11 Kpc). Postępowania, na które powołuje się skarżący nie zakończyły się wydaniem orzeczeń kształtujących mających charakter wiążący w prowadzonym postępowaniu podatkowym. Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzając naruszenie art. 122, art. 180, art. 187, art. 188 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.) Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153 poz. 1270 ) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło