I SA/Łd 992/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA J. Brolik (spr.), Sędziowie P. Janicki, W. Jarzębowski, Protokolant A. Łuczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2004 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia egzekucji administracyjnej oddala skargę. Wierzyciel - Zakład Ubezpieczeń Społecznych - przesłał do organu egzekucyjnego - Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. - tytuły wykonawcze o numerach [...] wystawione na panią B. M., celem wszczęcia wobec niej egzekucji administracyjnej. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego Ł. postanowieniem z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 29 § 2 ustawy z dnia 06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002r. Nr 110, poz. 968 ze zm.), zwrócił w/w tytuły wykonawcze stwierdzając, iż nie jest organem egzekucyjnym właściwym miejscowo do prowadzenia egzekucji na podstawie tak wystawionych tytułów wykonawczych (w tytułach nie podano bowiem adresu zamieszkania zobowiązanej, lecz adres miejsca prowadzenia działalności gospodarczej, który nie znajduje się we właściwości miejscowej Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Ł.). Wierzyciel - w ustawowo przewidzianym terminie - wniósł zażalenie żądając uchylenia powyższego rozstrzygnięcia oraz podjęcia czynności egzekucyjnych na podstawie w/w tytułów. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. zaskarżonym do sądu administracyjnego postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, wskazując w szczególności na wadliwy sposób wystawienia tytułów wykonawczych, co jest przesłanką przesądzającą o odmowie przez organ egzekucyjny wszczęcia postępowania egzekucyjnego i zwrocie do wierzyciela w/w tytułów wykonawczych. Zdaniem Izby Skarbowej, przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż art. 27 § l ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi m.in., że tytuł wykonawczy musi zawierać "wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu". O ile cytowany przepis, poprzez swoją ogólnikowość może stwarzać pewne trudności interpretacyjne, to wszelkie wątpliwości w tym zakresie usuwa obowiązujący wzór tytułu wykonawczego, który, na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 26 § 2 w/w ustawy, został określony w załączniku Nr 3 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.11.2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541). Analiza obowiązującego wzoru tytułu wykonawczego nie pozostawia wątpliwości, iż w przypadku, gdy zobowiązanym jest osoba fizyczna, to w części C tytułu, wierzyciel winien podać adres zamieszkania zobowiązanego. Zatem dla właściwego i jednoznacznego określenia osoby zobowiązanej (która w rozpatrywanym przypadku jest osobą fizyczną), konieczne jest poprawne i precyzyjne wskazanie przez wierzyciela tak podstawowych danych o zobowiązanym, jakimi są jego imię i nazwisko oraz adres zamieszkania. Przedstawionych powyżej wymogów nie spełniają wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tytuły o numerach [...], gdyż nie zawierają one (czego nie kwestionuje wierzyciel) adresu zamieszkania zobowiązanej. Nadmienia się, iż w części B tytułów wykonawczych właściwie określono zobowiązaną jako "inna osoba fizyczna". Powołanie się przez stronę skarżącą na nieudokumentowany (odręczna adnotacja na kopercie - nie wiadomo przez kogo sporządzona) fakt, iż "dłużniczka wyprowadziła się spod adresu zamieszkania" musi pozostać bez wpływu na ocenę wadliwości wystawionych tytułów wykonawczych. Zatem zwrot przedmiotowych tytułów na podstawie art. 29 § 2 ustawy egzekucyjnej (zgodnie z którym: "Jeżeli (...) tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § l i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji, zwracając tytuł wierzycielowi (...)"), był w pełni uzasadniony, bez względu na dodatkowo podnoszoną kwestię właściwości miejscowej organu egzekucyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Przedstawione przez stronę skarżącą zarzuty naruszenia art. 22 § 3, art. 27 § 1 i art. 29 § 2 (cyt.) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji są nieuzasadnione. I. Z akt przedstawionych Sądowi wynika, że wierzyciel – Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w Ł. – dysponował adresami miejsca zamieszkania i miejsca wykonywania działalności gospodarczej zobowiązanej; adresy te nie były tożsame. Wierzyciel uznał, iż znany mu adres zamieszkania zobowiązanej jest nieaktualny; oceny tej, jak wynika ze sprawy, dokonano na podstawie adnotacji na piśmie wysłanym do dłużnika, w której, niezidentyfikowana w żaden sposób osoba przekazała informacje o treści: (cyt.) "Adresat wyprowadził się. 4.XII.2002 r.". Zdaniem Sądu, nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów ocena organów administracyjnych, iż powyższy, przytoczony zapisek na jednostkowym fragmencie korespondencji, (informacja nie sygnowana nawet przez zindywidualizowaną funkcją w organach poczty i nazwiskiem osobę), nie mógł stanowić dostatecznej jeszcze podstawy do ustalenia, iż zobowiązana nie zamieszkuje pod znanym wierzycielowi adresem. Z akt sprawy nie wynika, że wierzyciel, po opisanym powyżej nieskutecznym doręczeniu korespondencji, podjął (następnie) jakąkolwiek próbę potwierdzenia, zweryfikowania lub ustalenia miejsca zamieszkania zobowiązanej; na rozprawie pełnomocnik ZUS-u oświadczył, że wierzyciel nie występował o ustalenie miejsca zamieszkania zobowiązanej. Zamiast powyższego, pomimo braku dostatecznych, pewnych i jednoznacznych danych, że znany ZUS-owi adres nie jest miejscem zamieszkania zobowiązanej i nie próbując nawet w żaden sposób dokonać jakiejkolwiek weryfikacji w rozważanym zakresie, wierzyciel wskazał w tytule wykonawczym wyłącznie miejsce prowadzenia działalności gospodarczej przez zobowiązaną, nie zawarł natomiast w tytule danych adresu miejsca jej zamieszkania. II. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tytuł wykonawczy winien zawierać wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu (...). Z przytoczonego przepisu jednoznacznie, zdaniem Sądu, wynika, że ustawodawca odróżnia w nim: imię, nazwisko i adres zobowiązanego – które winny odnosić się do zobowiązanego będącego osoba fizyczną oraz: firmę i adres zobowiązanego – które są znaczące tylko w stosunku do prowadzenia działalności gospodarczej pod oznaczoną firmą i adresem. Przepis ten zharmonizowany jest z treścią art. 22 § 2 analizowanej ustawy, który również (odpowiednio, w rozważanym kontekście) stanowi o miejscu zamieszkania lub (o) siedzibie zobowiązanego. W rozważanych przepisach ustawodawca stanowi: 1) o imieniu i nazwisku, adresie, miejscu zamieszkania; 2) o firmie, adresie i siedzibie. Zdaniem Sądu wskazuje to, że dane opisane w pkt 1 indywidualizują w tytule wykonawczym i w postępowaniu egzekucyjnym osobę fizyczną, która, niezależnie od tego czy prowadzi działalność gospodarczą, posiada imię, nazwisko i adres miejsca zamieszkania; dane z pkt 2 odnoszą się natomiast do podmiotów nie będących osobami fizycznymi. Między innymi dla prawidłowego wykonania analizowanych unormowań, na podstawie delegacji art. 26 § 2 wykładanej ustawy egzekucyjnej, wydane zostało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22.XII.2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ze stanowiącego część regulacji prawnej tego aktu Załącznika Nr 3 wynika, iż w przypadku, gdy zobowiązanym jest osoba fizyczna w części C tytułu wykonawczego wierzyciel winien wskazać adres zamieszkania zobowiązanego. Ponadto. Skoro wskazanie imienia, nazwiska i adresy zobowiązanej osoby fizycznej stanowi, z mocy wyłożonego art. 27 § 1 pkt 2, obligatoryjny element i konieczną treść tytułu wykonawczego, to zaniechanie w powyższym zakresie skutkuje realizacją przesłanki zastosowania art. 29 § 2 przywoływanej i rozważanej ustawy egzekucyjnej. Powołany przepis art. 29 § 2 stanowi bowiem (m. in.), że jeżeli tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2 organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji zwracając tytuł wierzycielowi. Prawny obowiązek wskazania w tytule wykonawczym imienia, nazwiska i adresu zamieszkania zobowiązanej osoby fizycznej i sankcja z tytułu wierzycielskiego zaniechania w tym zakresie w postaci odmowy przystąpienia do egzekucji i zwrotu tytułu wierzycielowi , uzasadnia ocenę, że to na wierzycielu, w którego interesie toczyć się ma postępowanie egzekucyjne, spoczywa obowiązek ustalenia i przekazania danych o (m. in.) adresie miejsca zamieszkania zobowiązanej osoby fizycznej. Zważyć i podkreślić należy, że wskazanie adresu zobowiązanego ma istotne znaczenie tak dla podnoszonego już zagadnienia ustalenia właściwości organów egzekucyjnych jak również dla dopełnienia indywidualizacji osoby zobowiązanej oraz umożliwienia skuteczności egzekucji. Rekapitulując. Z unormowania art. 27 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17.VI.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. Nr 110, poz. 968 ze zm.) wynika, że na wierzycielu spoczywa obowiązek ustalenia i wskazania w tytule wykonawczym adresu miejsca zamieszkania zobowiązanej osoby fizycznej; brak tytułu wykonawczego w powyższym zakresie uzasadnia odmowę przystąpienia do egzekucji i zwrot tytułu wierzycielowi na podstawie art. 29 § 2 wymienionej ustawy. III. Powoływanie się przez stronę w skardze na regulację prawną art. 22 § 3 badanej ustawy egzekucyjnej, w ustalonym i rozważonym stanie sprawy nie ma znaczenia dla jej oceny przez sąd administracyjny. Wskazywany przez stronę przepis stanowi, że jeżeli znany przed wszczęciem egzekucji majątek zobowiązanego lub większa jego część nie znajduje się na terenie działania organu egzekucyjnego ustalonego zgodnie z § 2, właściwość miejscową ustala się według miejsca położenia składników tego majątku. Wobec przytoczonej treści prawa, argumentów skargi i materiałów ocenianego postępowania zważyć, w powyższym kontekście, należało co następuje: Dane przedstawione przez stronę organowi egzekucyjnemu nie uzasadniały zastosowania przytoczonej regulacji prawnej – wierzyciel nie wskazywał w szczególności, czy, jaki i w jakim zakresie majątek zobowiązanej osoby fizycznej znajduje się na terenie działania (potencjalnie) właściwego zgodnie z tym przepisem organu egzekucyjnego; wskazanie adresu miejsca prowadzenia działalności gospodarczej zobowiązanej osoby fizycznej nie spełnia jeszcze dostatecznie przesłanek powoływanego unormowania. Ponadto, i co najważniejsze, przytoczony przepis art. 29 § 3 przewiduje i zakłada wcześniejsze – w relacji do ewentualnego jego zastosowania – ustalenie właściwości miejscowej organu egzekucyjnego na podstawie art. 29 § 2. Art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi o ustalaniu właściwości miejscowej organu egzekucyjnego według miejsca zamieszkania zobowiązanej osoby fizycznej; ustalenie tej właściwości nie było (natomiast) możliwe, bowiem wierzyciel nie wskazał w tytule wykonawczym adresu miejsca zamieszkania zobowiązanej. Z tych powodów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30.VIII.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd orzekł o oddaleniu skargi.