II SA/Gd 3383/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Sędziowie: WSA Alina Dominiak As. WSA Krzysztof Retyk Protokolant Kinga Czernis po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. R. na decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego z dnia 27 sierpnia 2001 r. Nr [...] w przedmiocie przydziału kwatery zastępczej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Terenowego z dnia 24 lipca 2001 r. nr [...]; II. ustala, że decyzje wymienione w pkt I nie mogą być wykonane; III. zasądza od Dyrektora Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego na rzecz skarżącego kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Terenowego decyzją z dnia 24 lipca 2001 r. na podstawie art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1996 r. Nr 86, poz. 433 ze zm.) i § 11 ust. 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie zakwaterowania tymczasowego oraz hoteli garnizonowych (Dz. U. Nr 12, poz. 103) przydzielił M. R. kwaterę zastępczą. W odwołaniu od powyższej decyzji M. R. podał, że nie składał wniosku o przydział kwatery zastępczej. Z przepisów wskazanych w podstawie decyzji wynika, że zakwaterowanie żołnierza zawodowego wraz z członkami rodziny w kwaterze zastępczej może nastąpić na jego wyraźny wniosek. Brak wniosku osoby uprawnionej uniemożliwia wszczęcie i prowadzenie takiego postępowania. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego decyzją z dnia 27 sierpnia 2001 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano, że por. M. R. pełni służbę w Jednostce Wojskowej [...], stacjonującej w garnizonie G. i jednocześnie oczekuje na przydzielenie osobnej kwatery stałej w miejscu pełnienia służby. W styczniu 1999 r. zainteresowany wystąpił z wnioskiem o wypłatę świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego. Dyrektor OT WAM w G. przyznał wnioskodawcy świadczenie finansowe od dnia 1 lutego 1999 r., które w ramach kontynuacji było wypłacane do dnia 30 września 2000 r. Po przedstawieniu umowy najmu zawartej w dniu 5 lipca 2000 r., na okres od dnia 1 sierpnia 2000 r. do dnia 31 lipca 2001 r. Dyrektor OT WAM w G. decyzją z dnia 17 listopada 2000 r. przyznał M. R. świadczenie od dnia 1 października 2000 r. do dnia 31 lipca 2001 r. i jednocześnie postanowił, że nie dłużej niż do dnia otrzymania przydziału osobnej kwatery stałej, kwatery zastępczej, ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery lub uzyskania innego lokalu albo rozwiązania umowy najmu lokalu mieszkalnego. Następnie organ odwoławczy podał, że w grudniu 2000 r. Dyrektor OT WAM w G. uprzedził por. M. R. o zamiarze przydzielenia kwatery zastępczej w lipcu 2001 r. Organ II instancji, powołując się na przepisy art. 24 ust. 2 pkt 2, art. 49 ust. 1 pkt 1 lit.a i art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, stwierdził, iż żołnierzowi zawodowemu przysługuje świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego tylko w sytuacji, gdy Agencja nie może przydzielić odpowiedniej kwatery lub zapewnić tymczasowego zakwaterowania z rodziną (art. 49 ust. 1 pkt 1 lit.a). Ponieważ zaistniała możliwość przydzielenia por. R. kwatery zastępczej Dyrektor OT WAM w G. zrealizował przesłanki przepisu art. 49 ust. 1 pkt 1 lit.a. Ponadto organ odwoławczy podał, iż w toku postępowania odwoławczego por. R. przedłożył w dniu 28 sierpnia 2001 r. umowę nr [...] o sprzedaż lokalu mieszkalnego na osiedlu [...] w G., z której wynika, że mieszkanie przeznaczone dla p. R. zostanie wybudowane w terminie do dnia 30 listopada 2002 r. Przydział kwatery zastępczej jest jedynie zastępczą formą realizacji prawa do kwatery, stąd do czasu zakupu mieszkania decyzja przydziału kwatery zastępczej nie narusza prawa. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. R. domagał się uchylenia powyższej decyzji. W uzasadnieniu podał, że przyjęta przez organ wykładnia przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP jest błędna, gdyż przydziału kwatery zastępczej dokonuje się na wniosek. Zdaniem skarżącego wynika to z treści art. 24 ust. 1, art. 52 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz § 11 rozporządzenia MON z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie zakwaterowania tymczasowego oraz hoteli garnizonowych (Dz. U. Nr 12, poz. 103), §§ 13, 14, 16 rozporządzenia MON z dnia 27 maja 1996 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 65, poz. 320) oraz §§ 4, 5, 7 rozporządzenia MON z dnia 28 kwietnia 2000 r. (Dz. U. Nr 40, poz. 471). Skarżący podał, iż nigdy nie składał wniosku o przydział kwatery zastępczej, a co za tym idzie nie mogła mu być przyznana kwatera zastępcza. Nadto skarżący zarzucił organowi II instancji naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, gdyż organ wydając decyzję w dniu 27 sierpnia 2001 r. jako podstawę faktyczną rozstrzygnięcia przywołał w uzasadnieniu umowę kupna lokalu mieszkalnego, którą skarżący przedstawił organowi w dniu 28 sierpnia 2001 r., a więc już po wydaniu przedmiotowej decyzji. Dyrektor Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddziału Rejonowego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 11 maja 2004 r. organ odwoławczy podał, że w przypadku, gdy żołnierz zawodowy posiada członków rodziny, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie, a nie ma możliwości zapewnienia mu miejsca w internacie, w myśl przepisu art. 52 ust. 2 ustawy na wniosek żołnierza, dyrektor oddziału terenowego może zakwaterować go wraz z członkami rodziny. Wniosek w rozumieniu tego przepisu dotyczy tylko i wyłącznie zakwaterowania członków rodziny żołnierza, nie zaś samego przydziału kwatery zastępczej. To samo dotyczy przepisu § 11 rozporządzenia z dnia 2 lutego 1999 r., który w sposób bardziej wyraźny wskazuje, iż wniosek dotyczy zakwaterowania w kwaterze rodziny żołnierza. Ponadto organ II instancji podał, że ustawodawca nie wskazał, jak uczynił to w przypadku realizacji prawa do kwatery oraz wypłaty świadczenia umożliwiającego pokrycie kosztów najmu, że warunkiem przydziału kwatery zastępczej jest złożenie konkretnego wniosku ze wskazaniem na tą formę zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych, postanowił natomiast, że tzw. zwrot kosztów najmu może nastąpić, gdy Agencja nie dysponuje wolnymi kwaterami zastępczymi. Oznacza to, że złożenie wniosku o wypłatę tych kosztów wszczyna w myśl art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne, wynikiem którego może być przydział kwatery zastępczej. Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Rozstrzygnięcie niniejszej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy decyzja o przydziale kwatery zastępczej może być wydana bez wniosku uprawnionego żołnierza zawodowego. Rozważając przedmiotowa kwestię należy wskazać, że z art. 24 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej wynika, iż prawo do kwatery realizuje się na wniosek żołnierza zawodowego przez przydział kwatery albo wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za rezygnację z kwatery. Natomiast do czasu realizacji prawa do kwatery żołnierz zawodowy ma prawo otrzymać świadczenie finansowe umożliwiające pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego na zasadach określonych w dalszych przepisach albo zakwaterowanie tymczasowe w budynkach lub kwaterach będących w zasobach Agencji (art. 24 ust. 2 cytowanej ustawy). Zasady przyznawania świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego zostały określone w art. 49 przedmiotowej ustawy. Odnośnie żołnierzy zawodowych posiadających członków rodziny niniejsze świadczenie finansowe przysługuje, jeżeli Agencja nie może przydzielić mu odpowiedniej kwatery lub zapewnić tymczasowego zakwaterowania z rodziną (art. 49 ust. 1 pkt 1 lit a). Zgodnie z art. 50 ust. 1 cytowanej ustawy na zakwaterowanie tymczasowe przeznacza się internaty garnizonowe, kwatery zastępcze i inne pomieszczenia mieszkalne. W internacie żołnierza zawodowego można zakwaterować bez członków rodziny (art. 51 ust. 1 cytowanej ustawy). Natomiast na wniosek żołnierza zawodowego w służbie stałej, uprawnionego do zakwaterowania w internacie, dyrektor oddziału terenowego Agencji może tymczasowo zakwaterować go, wraz z członkami rodziny uwzględnianymi przy ustalaniu przysługującej powierzchni mieszkalnej kwatery, w kwaterze zastępczej (art. 52 ust. 2 cytowanej ustawy). Powołany wyżej przepis art. 49 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP mówi o "zapewnieniu" przez Agencję tymczasowego zakwaterowania z rodziną. Niniejszy przepis nie mówi natomiast o przydziale kwatery zastępczej. Oznacza to, iż chodzi tutaj o wykonanie przez Agencję tego wszystkiego do czego jest ona zobowiązana w celu zakwaterowania żołnierza zawodowego wraz z rodziną w kwaterze zastępczej. Zatem zapewnienie tymczasowego zakwaterowania w tym znaczeniu nie jest uzależnione od wniosku żołnierza zawodowego. Natomiast taki wniosek jest konieczny do wydania decyzji o przydziale kwatery zastępczej. Wynika to wprost z art. 52 ust. 2 ustawy. Nadto w myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 kwietnia 2000 r. w sprawie administrowania kwaterami i lokalami mieszkalnymi przez Wojskową Agencję Mieszkaniową (Dz. U. Nr 40, poz. 471) w celu otrzymania kwatery żołnierz zawodowy składa do dyrektora oddziału terenowego Agencji, właściwego dla miejsca pełnienia czynnej służby wojskowej, wniosek o przydział kwatery lub o poprawę warunków mieszkaniowych albo przydział kwatery zastępczej, zaopiniowany przez dowódcę jednostki wojskowej, w której pełni czynną służbę wojskową. Jednocześnie stosownie do § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 lutego 1999 r. w sprawie zakwaterowania tymczasowego oraz hoteli garnizonowych (Dz. U. Nr 12, poz. 103) na wniosek żołnierza zawodowego w służbie stałej, w przypadku o którym mowa w art. 52 ust. 2 ustawy, można go zakwaterować tymczasowo z członkami rodziny w kwaterze zastępczej. Z przepisów art. 52 ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych RP oraz §11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 2 lutego 1999 r., wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, nie wynika, iż dotyczą one wyłącznie zakwaterowania członków rodziny żołnierza zawodowego. Z treści niniejszych przepisów jednoznacznie wynika, że dotyczą one zakwaterowania żołnierza zawodowego wraz z członkami rodziny. Sam żołnierz uprawniony jest bowiem do zakwaterowania w internacie i jedynie w wypadku niemożliwości zapewnienia mu miejsca w internacie dochodzi do zakwaterowania go w kwaterze zastępczej lub w innym pomieszczeniu mieszkalnym (art. 51 ust. 1 i art. 52 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy). Natomiast, jeżeli żołnierz zawodowy chce zamieszkiwać razem z członkami rodziny do czasu realizacji prawa do kwatery, to wówczas na jego wniosek przysługuje mu prawo do kwatery zastępczej o ile Agencja może mu zapewnić tymczasowe zakwaterowanie z rodziną. Dopiero kiedy niemożliwe jest zapewnienie takiego zakwaterowania żołnierz zawodowy ma prawo skorzystać ze świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego. Jak wynika z powyższego przydział kwatery zastępczej w drodze decyzji jest kolejnym etapem obejmowania tej kwatery, który następuje na jego wniosek po zapewnieniu mu jej przez Agencję. Oczywiście jest możliwe, że żołnierz zawodowy nie złoży koniecznego wniosku i w konsekwencji nie otrzyma decyzji o przydziale kwatery zastępczej i w kwaterze nie zamieszka. Jednakże wówczas nie otrzyma również świadczenia finansowego umożliwiającego pokrycie kosztów najmu lokalu mieszkalnego o ile Agencja zapewniła mu tymczasowe zakwaterowanie. Żołnierz zawodowy jako podmiot prawa ma bowiem swobodę w wyborze czy chce zamieszkiwać wraz z członkami rodziny w kwaterze zastępczej i przydział takiej kwatery uzależniony jest od złożenia stosownego wniosku w tym przedmiocie. Zapewnienie tymczasowego zakwaterowania z rodziną nie jest równoznaczne z decyzją o przydziale kwatery zastępczej. Wobec powyższego należy stwierdzić, że organy administracji naruszyły w niniejszej sprawie art. 6, 8, 61 § 2 k.p.a. i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Na marginesie należy zauważyć, iż zasadny jest zarzut skarżącego, iż organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji odniósł się do dokumentów złożonych przez skarżącego w dniu następnym po wydaniu decyzji. Jednakże to naruszenie przepisów postępowania nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organy będą miały na względzie, iż bez wniosku skarżącego niemożliwe jest wydanie decyzji o przydziale kwatery zastępczej. Mając powyższe na względzie Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawi art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.