II SA/Bd 154/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Grzęda Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Asesor WSA Mirella Łent Protokolant Elżbieta Brandt po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. N. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w T. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dyscyplinarnego oddala skargę II SA/Bd 154/04 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w T., po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] Nr [...] oddalające wniosek A. N. o wznowienie postępowania dyscyplinarnego zakończonego orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] 2002r. o wydaleniu ze służby. W uzasadnieniu wskazano, że mocą orzeczenia dyscyplinarnego nr [...] z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego w T., po uprzednim wysłuchaniu obwinionego oraz jego obrońcy, wydalił ze służby funkcjonariusza celnego A. N. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy, wyrokiem z dnia 20 marca 2003r.(sygn. akt S.A./Bd 519/03), oddalił skargę strony na orzeczenie dyscyplinarne organu II instancji. W dniu 2003.08.12 do Dyrektora Izby Celnej w T. wpłynął wniosek A. N. o wznowienie postępowania dyscyplinarnego w oparciu o przepis art.542 § l i 3 w związku z art.439 § l pkt 10 i 11 kpk. Skarżący jako podstawę wznowienia postępowania dyscyplinarnego wskazał naruszenie przez organy w nim orzekające art. 69 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 72,poz. 802 ze zm.) przez zaniechanie wysłuchania obwinionego i jego obrońcy w postępowaniu odwoławczym. Powołując się na treść art. 542§3 kpk Dyrektor Izby Celnej podniósł, że postępowanie wznawia się z urzędu tylko w razie ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art.439 §l kpk, przy czym wznowienie postępowania jedynie z powodów określonych w pkt 9-11 może nastąpić tylko na korzyść oskarżonego. Z przepisu tego jasno wynika, że powołane przez stronę przesłanki wznowienia postępowania dotyczą wznowienia z urzędu nie zaś na wniosek. Odnosząc się do zarzutów strony organ wskazał, że art.65-71 ustawy o Służbie Celnej traktują o postępowaniu dyscyplinarnym przed organem I instancji, natomiast art.71-74 dotyczą postępowania odwoławczego. Żaden z przepisów obejmujących postępowanie odwoławcze nie obliguje organu II instancji do wysłuchania obwinionego oraz jego obrońcy przed wydaniem orzeczenia. Nadto wskazano, że przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego przez organ w I instancji zarówno A. N. jak i jego obrońca zostali wysłuchani przez Dyrektora Urzędu Celnego w T., a orzeczenie w postępowaniu odwoławczym zostało wydane w oparciu o materiał dowodowy zebrany w I instancji w trakcie postępowania dyscyplinarnego, bez konieczności uzupełniania akt sprawy. Argumentowano także, że gdyby obowiązek wysłuchania obwinionego i jego obrońcy w dyscyplinarnym postępowaniu odwoławczym wynikał z przepisów ustawy o Służbie Celnej, jego pominięciem stanowiłoby istotne uchybienie proceduralne, które musiałoby skutkować kasacją orzeczenia dyscyplinarnego w toku jego badania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Bydgoszczy nie dopatrzył się uchybień proceduralnych w sprawie orzekając, wyrokiem z dnia 20 marca 2003r.(, sygn.akt S.A./Bd 519/ 03) o zgodności z prawem postępowań dyscyplinarnych prowadzonych przez organy I i II instancji oraz o zgodności z prawem wydanych po ich zakończeniu orzeczeń. Skargę na powyższe postanowienie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. N. żądając jego uchylenia. W uzasadnieniu skargi skarżący przytoczył zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wywodząc, że przyjęcie prezentowanej przez organ orzekający w sprawie wykładni treści przepisów Rozdziału 12 ustawy o Służbie Celnej doprowadziłoby do pozbawienia obwinionego możliwości skorzystania z pomocy obrońcy w postępowaniu odwoławczym i znosiłoby obowiązek rozpatrzenia w tym postępowaniu dowodów mających znaczenie w sprawie. Dodatkowo w piśmie procesowym z dnia [...] 2004r. skarżący podniósł zarzut przedawnienia postępowania dyscyplinarnego w części dotyczącej naruszenia obowiązków służbowych przy weryfikacji trzech zgłoszeń celnych : - [...] z dnia [...] 1999 roku; - [...] z dnia [...] 1999 roku; - [...] z dnia [...] 2000 roku, co wyczerpuje przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 540§1 pkt2a kpk w związku z art. 79 ustawy o Służbie Celnej. Postanowieniem z dnia [...] 2003r.Prokuratura Okręgowa w G. w sprawie [...] zmieniła i uzupełniła zarzuty, które nie obejmują wymienionych zgłoszeń celnych. W ocenie skarżącego oznacza to, że skoro Prokuratura Okręgowa w G. w tym zakresie nie dopatrzyła się znamion przestępstwa, to w stosunku do tych czynów nastąpiło przedawnienie postępowania dyscyplinarnego. Z tego względu w ocenie skarżącego organ winien wznowić postępowanie dyscyplinarne na podstawie art. 540§1 pkt2 lit.a kpk w związku z art. 79 ustawy o Służbie Celnej. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Celnej w T. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżony postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Wznowienie postępowania administracyjnego jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją. W odniesieniu do wznowienia postępowania dyscyplinarnego prowadzonego w trybie przepisów Rozdziału 12 ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej (Dz.U. Nr 72 z 1999r., poz. 802 ze zm.) stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania karnego (art. 79). Z wniosku oraz skargi do WSA wynika, iż żądając wznowienia postępowania dyscyplinarnego skarżący powołał się na okoliczność, że w postępowaniu odwoławczym, przed wydaniem orzeczenia dyscyplinarnego wyznaczony obrońca nie został wysłuchany przez Dyrektora Izby Celnej w T., przez co nastąpiło naruszenie przepisu art. 69 ustawy o Służbie Celnej, co stanowi podstawę wznowienia postępowania określoną w przepisie art.439 § l pkt 10kpk w związku z art. 542§3 kpk. Nadto żądanie wznowienia postępowania dyscyplinarnego skarżący uzasadniał naruszeniem przez organ orzekający w postępowaniu odwoławczym przepisu art.69 ustawy o Służbie Celnej przez zaniechanie wysłuchania obwinionego, co wyczerpuje przesłankę wznowienia postępowania wynikającą z przepisu art. 439 § l pkt 11kpk w związku z art. 542§3 kpk. Odnosząc się do tych zarzutów w pierwszej kolejności należy podzielić trafność argumentu prezentowanego przez Dyrektora Izby Celnej w T., że skoro orzeczenie o wydaleniu ze służby stanowiło przedmiot rozpoznania w trybie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, to wznowienie postępowania nie może nastąpić z przyczyn wskazanych przez skarżącego. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Bydgoszczy z dnia 20 marca 2003r. w sprawie S.A./Bd 519/03 jest prawomocny i korzysta z powagi rzeczy osądzonej co do tego, że orzeczenie Dyrektora Izby Celnej w T. o wydaleniu skarżącego ze służby jest zgodne z obowiązującym prawem. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że w sytuacji oddalenia skargi następuje ograniczenie dopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania (por. B.Adamiak, J.Borkowski: Kodeks Postępowania Administracyjnego Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2003, str.616). Jako niedopuszczalne uznaje się wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną , gdy sprawa stanowiła przedmiot rozpoznania w trybie skargi do NSA i w tym postępowaniu sąd badał, czy zachodzą bezwzględne przyczyny uchylenia bądź stwierdzenia nieważności decyzji. A contrario, wznowienie postępowania możliwe jest jedynie wówczas, gdy przesłanki wznowienia postępowania są następstwem nowych okoliczności faktycznych nieznanych przedtem organom i sądowi (por. wyrok NSA z dnia 30.04.1986., S.A./Wr 137/86, wyrok NSA z dnia 30.09.1985r., S.A./Wr 358/85). W myśl art. 51 obowiązującej do 31 grudnia 2003r. ustawy 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz.368) Sąd nie był związany granicami skargi, co oznacza, że Sąd ten miał obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Okoliczności, które powołuje skarżący we wniosku i w skardze nie mogą zatem stanowić przesłanek wznowienia postępowania dyscyplinarnego. Wniosek o wznowienie postępowania w istocie zmierzał do ponownej weryfikacji prawidłowości przeprowadzonego postępowania odwoławczego, co było już przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 20 marca 2003r. w sprawie S.A./Bd 519/03. Dodać należy, iż gdyby nawet teoretycznie przyjąć, że okoliczności wskazane przez skarżącego mogłyby w niniejszej sprawie stanowić przesłankę wznowienia postępowania, to i tak skarga oparta na zarzucie naruszenia art. 69 ustawy o Służbie Celnej jako przesłance wznowienia postępowania byłaby niezasadna. Przepis art. 69 ustawy o Służbie Celnej stanowi, że orzeczenie wydaje się po wysłuchaniu rzecznika dyscyplinarnego i obwinionego oraz jego obrońcy, jeżeli został ustanowiony, a także po rozpatrzeniu innych dowodów mających znaczenie w sprawie. Usytuowanie tego przepisu w przepisach normujących postępowanie dyscyplinarne przed organem I instancji przemawia za uznaniem, że obowiązek wysłuchania obwinionego i jego obrońcy nie dotyczy postępowania odwoławczego. Natomiast żaden z przepisów obejmujących postępowanie odwoławcze nie obliguje organu orzekającego w II instancji do wysłuchania obwinionego oraz jego obrońcy przed wydaniem orzeczenia. Gdyby przyjąć zasadność argumentacji skarżącego, to należałoby uznać, że w postępowaniu odwoławczym organ byłby również zobowiązany do przeprowadzenia ponownie postępowania dowodowego i nie mógłby rozpoznać sprawy na podstawie ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym stanu faktycznego, co pozostawałoby w sprzeczności z zasadami ekonomiki postępowania. Nie ma znaczenia dla ustalenia prawidłowości rozstrzygnięcia objętego skargą fakt, że w piśmie złożonym w postępowaniu przed sądem administracyjnym skarżący powołał nową podstawę wznowienia postępowania. Sformułowanie przez skarżącego we wniosku o wznowienie postępowania konkretnych podstaw wznowienia zakreślało przedmiot tego postępowania, którym było ustalenie, czy postępowanie dyscyplinarne dotknięte było wadliwością określoną w art. 439 § l pkt 10kpk i art.439 § l pkt 11kpk. Z zakresu kognicji sądu administracyjnego wynika natomiast konsekwencja co do tego, że sąd zawsze jest związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może na skutek zmiany żądania na etapie postępowania sądowoadministracyjnego rozpatrzyć nowej sprawy w stosunku do tej, która była przedmiotem postępowania administracyjnego. Mając zatem na uwadze, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa Sąd, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.