II SA/Gd 1074/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA: Marek Gorski (spr.), Sędzia NSA: Anna Orłowska, Asesor WSA: Krzysztof Retyk, Protokolant: Beata Kaczmar, po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2004 r., na rozprawie sprawy ze skargi A. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia 25 marca 2002 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego 10 zł. ( dziesięć złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją Wojewoda na podstawie art. 138 § l pkt 2 K.p.a. uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekł co do istoty sprawy w ten sposób, iż odmówił wymeldowania Państwa S. i M. C. z córką D. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ulicy [...] w G. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, iż najemcami lokalu nr [...]przy ulicy [...] w G. są Państwo A. i Z. C. Poprzez złożenie wniosku o wymeldowanie Państwa . i M. C., Pani A.C. cofnęła swoją zgodę na Ich zameldowanie i zamieszkiwanie. Stan taki oznacza, że wymienieni utracili uprawnienia do przebywania w przedmiotowym lokalu. Państwo C. opuścili tenże lokal. W ocenie organu II instancji do podjęcia decyzji o wymeldowaniu wymienionych konieczne jest ustalenie, czy utracili uprawnienia do przebywania w lokalu nr[...] przy ul. [...] w G. oraz czy opuścili ten lokal w sposób trwały i dobrowolny. Dalej organ podniósł, iż rozpatrując przesłankę posiadania uprawnień do lokalu należy stwierdzić, iż w sprawie bezsporne jest, że tytuł prawny do przedmiotowego lokalu przysługuje Państwu A. i . C., którzy są najemcami tego lokalu. Państwu S. i M. C. przysługiwały jedynie tzw. pochodne uprawnienia do przebywania w lokalu, wynikające z woli najemców lokalu. Wniosek Pani A.C. o wymeldowanie stanowił cofnięcie Państwu S. i M. C. zgody na dalsze zamieszkiwanie i zameldowanie. Fakt ten jest równoznaczny z utratą pochodnych uprawnień. Tym samym została spełniona pierwsza z przesłanek warunkujących wymeldowanie. Natomiast rozpatrując drugą przesłankę niezbędną do wymeldowania, a mianowicie opuszczenie przedmiotowego lokalu, stwierdzić należy, iż nie została ona spełniona. Wprawdzie nie sporny w sprawie jest fakt, iż Państwo S. i M. C. z córką D. nie zamieszkują w spornym lokalu, to jednak nie można uznać, że opuścili lokal dobrowolnie. Tym bardziej, iż wskazali, że przyszłość swoją wiążą z tym lokalem i nigdy nie zamierzali opuścić go na stałe, zmusiły ich do tego niezależne od nich okoliczności, a mianowicie niestosowne zachowanie syna Pani A. C.- Pana A. C. W ocenie organu II instancji skoro Państwo S. i M.C. nie mieli i nie mają zamiaru opuszczać przedmiotowego lokalu na stałe i zamierzają w miarę możliwości do niego powrócić - nie można uznać drugiej przesłanki polegającej na dobrowolnym i trwałym opuszczeniu lokalu za spełnioną. W ocenie organu odwoławczego awantury i przemoc leżące u podstaw opuszczenia lokalu wykluczają dobrowolność opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Organ podsumował, iż skoro w niniejszej sprawie nie zostały spełnione łącznie obie konieczne do wymeldowania przesłanki z pierwszej części art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych to prawnie i faktycznie uzasadniona jest decyzja o odmowie wymeldowania Państwa S. i M. C. z córką D. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy u. [...] w G. W złożonej skardze Pani A. C. zarzuciła decyzji Wojewody błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na uznaniu, iż S. i M. C. nie opuścili lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. dobrowolnie a zostali do tego zmuszeni. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, iż jest osobą w wieku 87 lat, a syn, z którym mieszka, jest rencistą - inwalidą II grupy. W 1996r. skarżąca zameldowała wnuka z żoną będąc przekonana, ze jest to jedynie meldunek czasowy ( na okres l roku), a ona pomaga wnukowi, który nie miał schronienia dla siebie i rodziny. Jednakże po jakimś czasie wspólnego zamieszkiwania zaczęło dochodzić do licznych konfliktów i kłótni, które były głównie prowokowane przez M. C. i jego żonę. W sprawie tej skarżąca złożyła zawiadomienie w prokuraturze, jednak postępowanie zostało umorzone wskutek braku ustawowych znamion czynu zabronionego. Podczas jednej z awantur A.C. stanął w obronie matki. M. C. niezwłocznie powiadomił pobliski Komisariat Policji w konsekwencji czego A. C. został oskarżony, a następnie skazany za popełnienie przestępstwa z art. 190 § l k.k. Po tym zdarzeniu M. i S. C. wyprowadzili się z mieszkania oddając klucze - i tak skarżąca straciła z nimi kontakt W ocenie skarżącej nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że skarżąca wraz z synem zmusiła S. i M. C. do opuszczenia mieszkania. M. C. dobrowolnie oddał klucze do mieszkania, nie podejmował też żadnych działań i starań aby wyegzekwować swoje prawa do przebywania w lokalu. Wojewódzki Sad Administracyjny zważył. co następuje: Przed rozpatrzeniem sprawy przez Sąd wpłynęło pismo Pana A. C. ( syna skarżącej) z prośbą o dopuszczenie go do udziału w sprawie, gdyż skarżąca zmarła w dniu 20 lutego 2003r.. Pan A. C. wskazał, iż posiada bardzo niskie dochody, nie może uregulować tytułu prawnego do lokalu co w konsekwencji powoduje, iż nie może otrzymać dodatku mieszkaniowego, zaś samodzielnie za mieszkanie nie jest w stanie płacić. Na rozprawie przed Sądem Pan A. C. wskazał, iż stara się o uzyskanie tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu, ale jest to uzależnione od uregulowania spraw meldunkowych. Sąd postanowił dopuścić do udziału w sprawie Pana A. C. opierając się a contrario na przepisie art. 161 § l pkt 2. Sąd uznał, iż przedmiot postępowania w sprawie o wymeldowanie nie jest ściśle związany z osobą skarżącej – A. C. (zmarłej w toku postępowania), zaś syn skarżącej Pan A.C. zgłosił wniosek o dopuszczenie go do udziału w sprawie i niewątpliwie ma interes prawny w wyniku tego postępowania. Zresztą jak sam wskazał od rozstrzygnięcia tej sprawy uzależnione jest to, czy uzyska tytuł prawny do przedmiotowego lokalu. Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia sprawy wskazać należy iż jako podstawę prawną zaskarżonej decyzji powołano treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, którego wynika, że koniecznej jest spełnienie dwóch przesłanek, aby orzec o wymeldowaniu w trybie administracyjnym. Co do uprawnień do przebywania w lokalu S. i M. C. to niewątpliwie maja oni jedynie pochodne prawo do przebywania w lokalu uzależnione od zgody najemcy Skarżąca odmówiła zgody na przebywanie S. i M. C. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w G. i tym samym utracili oni pochodne prawo do przebywania w nim. Co do drugiej przesłanki, to S. i M. C. przyznali, iż nie zamieszkują w przedmiotowym lokalu. Organ II instancji przyjął, iż z uwagi na brak przesłanki dobrowolności w opuszczeniu lokalu nie można uznać, że przesłanka dobrowolnego i trwałego opuszczenia lokalu została spełniona. W ocenie Sądu organ odwoławczy nie wyjaśnił czy w związku "z przymusem" opuszczenia lokalu S. i M.C. zwrócili się do właściwego organu, by w drodze postępowania cywilnego uzyskać przywrócenie utraconego posiadania. Prawdą jest, co podnosi zaskarżona decyzja, że opuszczenie lokalu musi być dobrowolne. Nie mniej zgodnie z orzecznictwem NSA za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoby dotychczas zameldowane zostały usunięte z lokalu i do niego nie dopuszczone, a nie skorzystały we właściwym czasie z przysługujących im środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. W orzecznictwie NSA nie budzi wątpliwości pogląd, że prawomocny wyrok przywracający posiadanie lokalu osobom bezprawnie z niego usuniętym, oznacza brak przesłanki "opuszczenia". W ocenie Sądu organ II instancji winien rozważyć powyżej wskazaną argumentację przy dokonywaniu oceny, czy została w niniejszej sprawie spełniona druga przesłanka dobrowolności i trwałości opuszczenia lokalu. Ponieważ sprawa nie została wyczerpująco wyjaśniona wbrew treści art. 7 i 77 K.p.a. . Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.