I OSK 362/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Rausz, Sędziowie NSA Wojciech Chróścielewski (spr.), Anna Łuczaj, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 14 czerwca 2004 r. sygn. akt II SA/Bd 180/04 w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rejestracji samochodu 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz M. S. kwotę 280 zł (dwieście osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 14 czerwca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, sygn. akt II SA/Bd 180/04, oddalił skargę M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie rejestracji samochodu. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy. Zaskarżoną decyzją Kolegium utrzymało w mocy swoją decyzję z [...] stwierdzającą nieważność decyzji Prezydenta Miasta [...] z [...] o umorzeniu wznowionego z urzędu postępowania w sprawie rejestracji samochodu ciężarowego Honda Civic nr rej, [...]. Kolegium uzasadniając swoją decyzję stwierdziło, że Prezydent Miasta [...] zamiast umarzać wznowione z urzędu postępowanie powinien je zakończyć wydaniem rozstrzygnięcia zgodnie z art. 151 k.p.a. W skardze do Sądu M. S. uznała, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, bowiem w sprawie spełniona jest przesłanka z art. 146 § 2 w zw. z art. 105 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w uzasadnieniu swego wyroku stwierdził, że w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja identyczna z decyzją dotychczasową, organ administracji winien ograniczyć się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, dla których nie uchylił decyzji – art. 151 § 2 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie organ po wznowieniu postępowania i dokonaniu ustaleń dotyczących zmian konstrukcyjnych w pojeździe nie mógł umorzyć wznowionego postępowania. Umorzenie postępowania w sprawie wznowienia postępowania może nastąpić, np.: gdy organ wszczął postępowanie w sprawie wznowienia mimo braku dopuszczalności; w razie śmierci strony, gdy prawa i obowiązki mają charakter osobisty; w przypadku cofnięcia przez stronę żądania wszczęcia postępowania. Nie jest dopuszczalne umorzenie postępowania, gdy w wyniku postępowania wyjaśniającego nie ustalono podstaw z art. 145 § 1 i 145a k.p.a. (w wyroku błędnie podano art. 144a). W skardze kasacyjnej M. S. zaskarżyła wyrok Sądu i instancji w całości zarzucając mu: 1) naruszenie prawa materialnego – art. 45 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 Konstytucji, polegające na braku możliwości realizacji prawa do sądu przez skarżącą poprzez uniemożliwienie jej wzięcia udziału w rozprawie przed sądem – niezgodne z zasadą równego traktowania stron; 2) naruszenie przepisów postępowania sądowoadaministracyjnego – art. 67, art. 91 § 2, art. 109 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – dalej: p.p.s.a.) w zakresie prawidłowego zawiadomienia strony o rozprawie i w ten sposób uniemożliwienie jej osobistego wzięcia udziału w rozprawie – mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu stwierdzono, że Sąd nie zawiadomił skarżącej prawidłowo o rozprawie wyznaczonej na dzień 2 czerwca 2004 r. Doręczenie zawiadomienia nastąpiło bowiem do rąk osoby nieupoważnionej – ojca skarżącej przebywającego czasowo w [...] w celach leczenia m.in. choroby Alzheimera. O rozprawie, po której wydano wyrok, skarżąca dowiedziała się z własnej inicjatywy. Sytuacja, w jakiej znalazła się uniemożliwiła jej wzięcie udziału w rozprawie. Przedmiotem postępowania była sprawa skomplikowana nie tylko dla skarżącej, ale także Sądu, który odroczył ogłoszenie wyroku o 12 dni. Wzięcie udziału w rozprawie umożliwiłoby skarżącej właściwe zrozumienie istoty sprawy, a także skorzystanie z pomocy Sądu na podstawie art. 6 p.p.s.a. Skarżąca uważa, że Sąd wadliwie przyjął, że umorzono postępowanie wznowieniowe co jest niedopuszczalne, natomiast jej zdaniem, umorzono postępowanie po dokonaniu oceny, w wyniku, której organ administracji uznał, że wydałby decyzję, która odpowiadałaby w swej treści decyzji dotychczasowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270, ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny. Skarga kasacyjna złożona w rozpoznawanej sprawie odpowiada tym wymogom. Podniesiony w niej zarzut naruszenia przepisów postępowania posiada usprawiedliwione podstawy. Stosownie do art 67 § 1 p.p.s.a. stronie będącej osoba fizyczna doręcza się pisma osobiście, a gdy nie posiada ona zdolności procesowej, wtedy doręcza się pismo jej przedstawicielowi ustawowemu. Nie ulega wątpliwości, iż w rozpoznawanej sprawie strona posiadała zdolność procesową i była osobą fizyczna, a więc doręczenie winno nastąpić do jej rąk. Jednocześnie przepis art. 72 p.p.s.a. przewiduje, iż w przypadku, gdy doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – administracji domu lub dozorcy, jeżeli podjęli się oni przekazać pismo adresatowi i nie mają sprzecznych interesów w sprawie. W orzecznictwie sadowym przyjmuje się, iż owym dorosłym domownikiem będzie pełnoletni krewny lub powinowaty strony prowadzący wspólnie z nią gospodarstwo domowe – postanowienie SN z 13 listopada 1996 r., III RN 27/96, OSN 1997, nr 11, poz. 187. W rozpoznawanej sprawie, co wynika z nadesłanych, na wezwanie Sądu, kserokopii dowodu osobistego i kserokopii zaświadczenia lekarskiego, oraz potwierdzenia odbioru z 28 kwietnia 2004 r., zawiadomienie o terminie rozprawy doręczono ojcu skarżącej A. M. Nie dość, że trudno go uznać za domownika skarżącej, ponieważ nie tylko nie jest zameldowany pod tym samym adresem, co skarżąca, to jest on zameldowany w innej miejscowości, a ponadto cierpi na chorobę Alzheimera. W tej sytuacji nie można uznać, iż zawiadomienie o terminie rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym zostało skarżącej doręczone. Trudno z tego powodu czynić zarzut Sądowi I instancji bowiem nie mógł on o tych okolicznościach wiedzieć. Jednak z potwierdzenia odbioru zawiadomienia wynika, że doręczająca je osoba potraktowała A. M. jako pełnomocnika skarżącej, a ta okoliczność wobec braku w aktach pełnomocnictwa winna wzbudzić wątpliwości Sądu. W tych warunkach trzeba uznać, że skarżąca nie została prawidłowo poinformowana o terminie rozprawy w rozumieniu art. 91 § 2 p.p.s.a. Błędne uznanie, że skarżąca została prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy przed Sądem spowodowało, iż w sprawie wystąpiła przesłanka nieważności postępowania z art 183 § 2 p.p.s.a., którą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest wziąć pod rozwagę z urzędu. W sytuacji, w której zawiadomienie o terminie rozprawy przed Sądem I instancji nie zostało skutecznie doręczone skarżącej, a mimo to sprawa została przez Sąd rozpoznana, można uznać, że zostały także naruszone art. 45 ust. 1 i art. 32 ust. 1 Konstytucji – pozbawiono bowiem skarżąca prawa do rozpatrzenia jej sprawy – z jej udziałem. Mając na uwadze podniesione wyżej względy na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 tej samej ustawy.