I SA/Gd 791/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Joanna Zdzienicka-Wiśniewska /spr./, Sędziowie: Sędzia NSA: Marek Gorski, Sędzia NSA: Małgorzata Gorzeń, Protokolant: Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. W. na decyzję Prezesa Głównego Urząd Ceł z dnia 15 marca 2002 r. nr [...] w przedmiocie wartości celnej towaru 1/ uchyla zaskarżoną decyzję i zasądza Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 742,40 zł (siedemset czterdzieści dwa złote czterdzieści groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania 2/ zaskarżona decyzja nie może być wykonana. 3 I SA/Gd 791/02 U z a s a d n i e n i e W dniu 11 grudnia 2001r. pan M. W. zgłosił do objęcia procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym używany samochód osobowy [...], podając wartość 5.800 DEM. Decyzją z dnia 11 grudnia 2001r. Dyrektor Urzędu Celnego uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w zakresie wartości celnej pojazdu i określił wartość na podstawie art.23 § 7 i art.29 § 1 Kodeksu celnego w kwocie 10.993,70 DEM. W odwołaniu z dnia 24 grudnia 2001r. skarżący zarzucił rażące naruszenie art.23 § 7 Kodeksu celnego przez przyjęcie, że zakwestionowanie wiarygodności dokumentów nie wymaga dowodu, rażące naruszenie art.23 § 1 przez przyjęcie, że wymieniona w nim zasada jest wyjątkiem a nie regułą, rażące naruszenie art.29 § 4 przez przyjęcie podstawy do obliczenia wartości celnej, a także naruszenie art.120, 121, 122 Ordynacji podatkowej w związku z art.262 Kodeksu celnego. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, a także o wydanie decyzji w oparciu o wartość transakcyjną, wynoszącą 5.800 DEM. Skarżący wskazał, że jako podstawę wydania decyzji przywołano powszechnie obowiązujące przepisy prawa, ale w rzeczywistości decyzję wydano w oparciu o Komunikat nr 2 Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 12 kwietnia 2001r. w sprawie ustalania wartości celnej używanych pojazdów samochodowych. Decyzją z 15 marca 2002r. Prezes Głównego Urzędu Ceł utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wyjaśniono, iż podstawą określenia kwoty wynikającej z długu celnego jest wartość celna towaru. Zgodnie z art. 23 § 1 Kodeksu celnego wartością celną towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny. Stosownie do postanowień art.23 § 7 Kodeksu celnego wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w wypadku, gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. W wyniku analizy dokumentów dołączonych do zgłoszenia celnego oraz notowań cen tego typu samochodów na rynku niemieckim, publikowanym w katalogu "Schwacke Liste" zakwestionowano wartość celną. W konsekwencji zaistniała konieczność ustalenia wartości celnej z wykorzystaniem jednej z metod wskazanych kolejno w art.25 - 29 Kodeksu celnego. Dyrektor Urzędu Celnego prawidłowo ustalił wartość celną pojazdu w oparciu o metodę "ostatniej szansy". Przepis art.29 Kodeksu celnego stanowi, iż jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie przepisów art.23, 25-28 ustawy, jest ona ustalana na podstawie danych dostępnych na polskim obszarze celnym, z zastosowaniem odpowiednich środków zgodnych z zasadami i ogólnymi przepisami. Średnia wartość pojazdu o podobnych parametrach technicznych wynosiła w miesiącu importu 35.300 zł wg "Informatora rynkowego - samochody osobowe" - wydawnictwa "Eurotax". W wyniku stosownych wyliczeń określono wartość celną w kwocie 10.993,70 DEM. Organ celny pierwszej instancji słusznie zakwestionował wartość transakcyjną [...] wskazaną w zgłoszeniu celnym, a także prawidłowo obliczył i wskazał właściwą wartość celną. W odpowiedzi na zarzuty skarżącego dotyczące rażącego naruszenia prawa Prezes GUC stwierdził, iż są one bezpodstawne, ponieważ Dyrektor Urzędu Celnego nie zakwestionował autentyczności przedstawionego rachunku, a jedynie uznał za zaniżoną wartość celną przedstawioną na rachunku. Zaskarżona decyzja została wydana po zgromadzeniu oraz prawidłowym dokonaniu oceny całokształtu materiału dowodowego. Weryfikacji i ustalenia wartości transakcyjnej przedmiotowego samochodu [...] dokonano prawidłowo, zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego pan M. W. wniósł o uchylenie decyzji organów I i II instancji, zarzucając rażące naruszenie art.23 § 7 Kodeksu celnego przez przyjęcie, że zakwestionowanie wiarygodności dokumentów nie wymaga dowodów, art.23 § l Kodeksu celnego przez przyjęcie, że wymieniona w nim zasada jest wyjątkiem a nie regułą, art.210 § 4 Ordynacji podatkowej przez brak uzasadnienia, z jakich powodów podważono wiarygodność dokumentów. Ponadto zarzucił naruszenie art.120, 121, 122 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wskazano, że skarżący wyjaśniał niską cenę transakcyjną samochodu powypadkowego. W Niemczech cena samochodu powypadkowego, który nie został naprawiony, jest o połowę niższa niż naprawionego, zatem tak organy powinny ceny porównywać. Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej wyjaśnia, że należy uwzględniać stan pojazdu i wszystkie elementy wpływające na jego wartość. W sprawie w rzeczywistości zastosowano jedynie prawo powielaczowe - komunikat nr 2 Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 12 kwietnia 2001r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi. Zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr 153, poz.1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z tym że zgodnie z § 2 powołanego przepisu w sprawach tych stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem. Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem. Z akt sprawy wynika, że skarżący zakupił w Niemczech samochód osobowy [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jedynie ogólnikowo wskazano, że publikowane w katalogu EUROTAX SCHWACKE nr 11/2001 notowania cen tego typu samochodu na rynku niemieckim stanowią podstawę zakwestionowania wartości celnej zadeklarowanej przez stronę. W aktach sprawy brak powołanego dokumentu co czyni niemożliwym dokonanie oceny prawidłowości powyższego sformułowania ogólnego nie zawierającego nawet odniesienia do kwoty będącej podstawą porównania. Zakwestionowanie formalne lub materialne dokumentu stanowiącego podstawę nabycia, lub ustalenie, że cena transakcyjna nie może stanowić wartości celnej towaru warunkują możliwość weryfikacji wymiaru należności celnych. Ocena legalności zaskarżonej decyzji jest niemożliwa w świetle zaoferowanego materiału. Dział III Kodeksu celnego zatytułowany został "Wartość celna towarów" i rozpoczyna się od przepisu (art. 21) przedstawiającego cel, w jakim określa się wartość celną towaru. Po słowniczku definiującym użyte w omawianym dziale określenia (art. 22) zawarto w przepisie art. 23 § l Kodeksu celnego fundamentalną zasadę, że wartością celną towarów jest wartość transakcyjna wyrażająca się w cenie faktycznie zapłaconej lub należnej za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalona, o ile jest to konieczne, z uwzględnieniem art. 30 i art. 31 Kodeksu celnego. Zgodnie z redakcją przepisu art. 23 po określeniu zasady w następnych paragrafach pomieszczono odstępstwa (wyjątki) od zasady polegające na bezpośrednim wykluczeniu wartości transakcyjnej poprzez wskazanie okoliczności takich, jak w § 2, aż do wyjątku umieszczonego w § 7 art. 23, gdzie o wyjątku tym nie decyduje w sposób bezpośredni przepis ustawowy, ale ocena ("z uzasadnionych przyczyn") organu celnego, który może zakwestionować wiarygodność i dokładność dokumentów służących do określenia wartości celnej, dołączonych do zgłoszenia celnego. Konsekwencją zastosowania przepisów art. 23 jest przepis art. 24 § l Kodeksu celnego stanowiący, że jeżeli wartość celna nie może być ustalona na podstawie omawianego przepisu, to ustala się ją stosując w kolejności art. 25 - 28 Kodeksu celnego (i w końcu art. 29). Przytoczenie stanu prawnego ma na celu wykazanie, iż omówione przepisy działu III Kodeksu celnego zamieszczone zostały w logicznej kolejności, a zatem przepisów art. 25 - 29 nie można stosować wcześniej, dopóki nie zostanie wykazana okoliczność z art. 23 § 7. Innymi słowy, dyspozycje art. 25 - 29 nie mogą służyć do uzasadnienia stanowiska w zakresie treści art. 23 § 7, byłoby to bowiem odwrócenie logiki działu III. Wzmocnienie tego stanowiska znajduje oparcie w przepisie art. 23 § 8 Kodeksu celnego, gdzie wyraźnie stanowi się, iż przed ustaleniem wartości celnej na podstawie art. 25 - 29 organ celny wyjaśnia zgłaszającemu, na jego pisemny wniosek, przyczyny zastosowania § 7,wyznaczając termin na złożenie wyjaśnień. Na płaszczyźnie stanu prawnego oczywiste staje się, że organy celne naruszyły reguły omówionego postępowania. Organ celny I instancji poprzez to, że w ogóle nie uzasadnił zastosowania art. 23 § 7, mimo że przepis ten powołał w podstawie prawnej decyzji i do czego obligował go art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej (w zw. z art. 262 Kodeksu celnego). Organ celny odwoławczy, niezależnie od tego, iż bada całość sprawy, poprzez utrzymanie stanowiska organu pierwszoinstancyjnego z błędną motywacją oraz nieudzielenie odpowiedzi na zarzut odwołania. Jeżeli z przepisu cyt. art. 23 § 1 wynika, że wartością celną jest cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, to wnioskować należy, iż cena ta objęta została rachunkiem wystawionym przez kontrahenta zagranicznego, zaś by wykazać niezgodność tej ceny z prawdą dokonać należy ustaleń w oparciu o okoliczności wynikające z kontekstu zagranicznego (np. fałsz rachunku przez sprzedawcę, podwójne fakturowanie, czy cena niezgodna z zachowaniami na rynku zagranicznym). Notoryjnie znany jest fakt, że ceny na rynku polskim kształtują się w oparciu o inne kryteria niż na rynkach zagranicznych. Uznając przeto, że w sprawie niniejszej nastąpiło, mające istotny wpływ na wynik sprawy, naruszenie przepisu pozwalającego na ustalenie wartości celnej odmiennie niż w zgłoszeniu celnym, to tym samym za zbędne uznać należy rozważania nad sposobem ustalania tej wartości, gdyż w ponownym postępowaniu przede wszystkim ta kwestia (art. 23 § 7) wymaga ponownego rozstrzygnięcia, które może nastąpić na poziomie organu odwoławczego. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § l pkt l lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) uchylił w całości zaskarżoną decyzję, zaś z mocy art. 152 tej ustawy wykonanie tej decyzji nie może nastąpić do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku (por. art. 168 tej ustawy). Zwrot wpisu na rzecz skarżącej orzeczono na podstawie art. 97 § 2 cyt. ustawy Przepisy wprowadzające w zw. z art. 55 ust. l ustawy z dnia l maja 1995 r. o NSA (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Z tych względów uznając skargę za uzasadnioną Sąd na mocy art.145 § 1 ust. 1c oraz art.209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w punkcie I wyroku. Na podstawie art. 152 powołanej ustawy orzeczono jak w punkcie II wyroku, albowiem treść zaskarżonej decyzji uzasadnia stwierdzenie, że nie może być ona wykonana.