II SA/Bk 188/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie NSA Jerzy Bujko, Stanisław Prutis (spr.), Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2004 r. sprawy ze skargi S. N. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...] marca 2004 r. Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w B. na rzecz skarżącego S. N. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.- Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpoznaniu odwołania pana S. N. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. P. z dnia [...].04.2003r. nr [...] w przedmiocie niestwierdzenia u zainteresowanego choroby zawodowej, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w B. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy: Decyzją z dnia [...].04.2003r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. P. stwierdził u pana S. N. brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wywołanej działaniem pól elektromagnetycznych. W uzasadnieniu podał, iż Przychodnia Chorób Zawodowych P. Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w B. orzeczeniem lekarskim z dnia 28.06.2002r. oraz Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. orzeczeniem lekarskim [...] z dnia 20.02.2003r., stwierdziły brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, a pomiary wykonane w dniu 17.01.2002r. przez Instytut Telekomunikacji i Akustyki Politechniki Wrocławskiej wykazały, że obsługiwany przez Pana S. N. zestaw komputerowy z drukarką w zakresie częstotliwości do 300 MHz generuje pola elektromagnetyczne o natężeniach nie przekraczających poziomów, uznanych za niebezpieczne dla zdrowia człowieka. Po rozpoznaniu odwołania organ utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wyrokiem z dnia [...].11.2003r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w B. uchylił decyzję organu II instancji z dnia [...].05.2003r. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że organ administracji oparł się na orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy w Ł., które dotyczyło jedynie badań skarżącego w zakresie neurologicznym, zaś zupełnie pominęło, zdaniem Sądu, istotne badanie pana S. N. w przedmiocie ustalenia choroby gonad, wywołanej działaniem pól elektromagnetycznych. W związku z powyższym, po uchyleniu decyzji przez NSA, organ II instancji, mając na uwadze konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego, zwrócił się pismem z dnia 16.02.2004r. do Instytutu Medycyny Pracy w Ł., którego orzeczenie zakwestionował, aby zweryfikował swoje stanowisko pod kątem wskazanym przez Sąd. Pismem z dnia 25.02.2004r. IMP uzupełnił swoje orzeczenie lekarskie wyjaśniając, iż podtrzymuje dotychczasową diagnozę akcentując, że wydane zostało ono w oparciu o wiedzę medyczną, zasady określone w rozporządzeniu, wyniki niezbędnych badań. Instytut zwrócił uwagę, że bezzasadne jest badanie pacjenta pod kątem urologicznym, z uwagi na brak narażenia na pola elektromagnetyczne o wartościach stwarzających ryzyko wystąpienia skutków zdrowotnych. Dlatego też nie zostało zweryfikowane rozpoznanie ustalone przez specjalistę urologa, aby dodatkowo nie obciążać pacjenta kosztami podróży w sytuacji, gdy już na początku można było wykluczyć przyjęcie związku przyczynowego choroby układu rozrodczego z narażeniem zawodowym. W związku z tym podtrzymane zostało stanowisko zawarte w orzeczeniu nr [...] z 20.03.2003r. Na tej podstawie organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji stwierdzając, iż rozpoznania jednostek służby zdrowia nie upoważniają organu sanitarnego do uznania choroby zawodowej, bowiem zgodnie z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w załączniku do rozporządzenia, jeżeli została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Centralny Instytut Ochrony Pracy prowadził przez kilkanaście lat badania nad polami elektromagnetycznymi i elektrostatycznymi, z których wynika, iż monitory z wyświetlaczami ciekłokrystalicznymi (w taki monitor wyposażony jest komputer PSION HC 110, HC 120) wytwarzają pola elektryczne i magnetyczne ok. 10-20 razy mniejsze, niż monitory z lampą kineskopową, a natężenia pól elektromagnetycznych wokół wszystkich elementów sprzętu komputerowego są poniżej wartości dopuszczalnych dla ekspozycji zawodowej. Zakład Zagrożeń Akustycznych i Elektromagnetycznych CIOP przeprowadził badania i dokonał oceny pola elektrycznego i magnetycznego z pasma 0,30 Hz wokół komputerów PSION HC0110, HC-120, drukarki DATAC DP 7000 oraz pomiarów natężenia pola elektrycznego i magnetycznego z pasma 50-250 Hz, wytwarzanych przez zasilacze 220/12 V do komputerów i drukarki. W wydanym orzeczeniu nr 286/PZ/2002/NA stwierdzono, iż "Na podstawie wykonanych pomiarów stwierdza się, że warunki pracy w polach elektromagnetycznych wytwarzanych przez komputery PSION HC 110, PSION HC 120, drukarkę DATAC DP 7000 oraz zasilacze 220/12 V do w/w urządzeń, spełniają wymagania aktualnie obowiązujących krajowych przepisów odnośnie bezpieczeństwa i higieny pracy". W części powyższe zostało potwierdzone pomiarami wykonanymi w dniu 1.07.2002r. przez Laboratorium Kompatybilności Elektromagnetycznej Instytutu Telekomunikacji i Akustyki Politechniki Wrocławskiej: "W wyniku przeprowadzonych pomiarów natężenia pola elektromagnetycznego w zakresie częstotliwości 10Hz038GHz w otoczeniu zestawu złożonego z komputera PSION HC 120 nr ser. DBA 124593 oraz drukarki DATAC DP 7000 nr modelu DP 7001.0002.A. nr ser. 43.5254.029 stwierdzono, że po włączeniu zestawu generowane pola elektromagnetyczne są poniżej poziomów uznanych za dopuszczalne zgodnie z obowiązującymi przepisami ochronnymi". Jednocześnie pomiary wykonane w komorze GTEM wykazały, że sprzęt poddany badaniom nie spełnia wymagań normy dla urządzeń klasy B w zakresie emisji zakłóceń radioelektrycznych promieniowanych". W myśl § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 65, poz. 294 z późniejszymi zmianami) wyłączną podstawą faktyczną orzekania w przedmiocie chorób zawodowych jest orzeczenie lekarskie w sprawie choroby zawodowej, wydane przez uprawnione jednostki organizacyjne (§ 8 rozporządzenia) oraz wyniki dochodzenia epidemiologicznego (§ 5 i § 6). Oznacza to, że organy administracyjne nie mogą w sposób dowolny orzekać, a postępowanie w tych sprawach przewiduje specjalny tryb. Pan S. N. uczestniczył przy wypełnianiu formularza dochodzenia epidemiologicznego, w toku postępowania był zawiadamiany o jego przebiegu, mógł składać dowody w sprawie lub żądać ich przeprowadzenia, został również zawiadomiony o zakończeniu postępowania. Nadto należy zaznaczyć, iż organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej wydaje decyzje na podstawie orzeczenia lekarskiego i jest związany treścią tego orzeczenia. Nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia – wyrok NSA w Warszawie z dnia 9.07.1998r. sygn. akt IISA 634/98 Pr. Pracy 1998/12/38, wyrok z 24.02.1998r. NSA 1520/97 publ. ONSA 1998/4/150. W niniejszej sprawie dwie uprawnione jednostki służby zdrowia nie rozpoznały u pana S. N. choroby zawodowej. Orzeczenie lekarskie wydane przez placówkę drugiego szczebla orzeczniczego jest merytorycznie ostateczne. Z uwagi na to, iż u strony nie rozpoznano choroby zawodowej, nie ma podstaw do zmiany, bądź uchylenia decyzji I instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pan S. N. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając jej naruszenie prawa: 1) poprzez podtrzymanie w mocy decyzji uchylonej wyrokiem NSA, zignorowanie wyroku NSA spowodowało ograniczenie praw obywatelskich skarżącego; 2) poprzez niezachowanie zasad wydawania decyzji, wobec braku powiadomienia strony o zgromadzeniu dokumentacji w sprawie, możliwości zapoznania się z nią i zgłoszenia uwag i zastrzeżeń; 3) poprzez niezgodne z prawem zapisy w decyzji – brak przedmiotu choroby, w stosunku do której toczyło się postępowanie oraz odniesienia jej do wykazu chorób zawodowych; 4) przez błędną ocenę zebranego materiału przez przyjęcie, że stwierdzona hypofunkcja gonad nie ma związku z warunkami pracy badanego i jest wywołana czynnikami pozazawodowymi podczas, gdy orzeczenie lekarskie rozpoznaje chorobę znajdującą się w wykazie chorób zawodowych pod nr 19, a zebrane materiały niezbicie dowodzą o występowaniu czynnika szkodliwego na stanowisku pracy. W dodatkowym piśmie procesowym skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – opracowania Instytutu Medycyny Pracy w Ł. (z 1993r.) zatytułowanego "Wytyczne Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie przeprowadzenia i oceny wyników pomiarów stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy i zasady stwierdzenia chorób zawodowych". Z dokumentu tego – zdaniem skarżącego – wynika, że uszkodzenie gonad nie może być zdiagnozowane przez instytuty medycyny pracy. Wysoce specjalistyczne badania mogą być przeprowadzone jedynie przez kliniki endokrynologiczne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu w przedmiotowej sprawie tryb postępowania został zachowany. W toku postępowania strona była zawiadamiana o jego przebiegu, mogła składać dowody w sprawie lub żądać ich przeprowadzenia. Jednocześnie należy podkreślić, że po uchyleniu decyzji przez NSA skarżący składał wiele skarg na działalność szeregu instytucji związanych z wydaniem interesującej go decyzji, przy czym żadna z wyższych instancji nie uznała jego racji. Z tego powodu w aktach sprawy znajdują się dokumenty stanowiące ustosunkowanie się do zarzutów skarżącego, które mogą być cennym materiałem dowodowym w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisu postępowania (art. 10 § 1 kpa) i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też Sąd skargę uwzględnił. Zgodnie z przepisem art. 10 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zasadny jest zarzut skarżącego, iż przed wydaniem decyzji organ odwoławczy nie zawiadomił go o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Prawdą jest, iż skarżący aktywnie uczestniczy w prowadzonym postępowaniu, jednakże organ odwoławczy nie spełnił obowiązku wypełnienia dyspozycji przepisu art. 10 § 1 kpa i to naruszenie reguł postępowania mogło mieć – zdaniem Sądu – istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ pomiędzy wydaniem decyzji przez organ I instancji ([...].04.2003r.), a decyzją organu odwoławczego ([...].03.2004r.) zebrany został w sprawie bogaty materiał, co do oceny którego skarżący miał prawo się wypowiedzieć. Gdy chodzi o pozostałe dwa, procesowe zarzuty skargi, stwierdzić należy, co następuje: 1) zarzut sformułowany w pkt 1 skargi wynika z niezrozumienia przez skarżącego reguł postępowania, co potwierdził na rozprawie jego pełnomocnik, "cofając" ten zarzut, 2) trafny jest zarzut co do braku należytego oznaczenia rodzaju choroby zawodowej, będącej przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji, uchybienie to nie miało wszakże istotnego wpływu na wynik sprawy. Uchylając zaskarżoną decyzję ze względów procesowych (naruszenie art. 10 § 1 kpa) stwierdzić należy, iż niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w tym stadium postępowania mogło przyczynić się do niewyjaśnienia merytorycznego sprawy albowiem skarżący zgłasza istotne dla sprawy sugestie i argumenty. Wydając wyrok kasacyjny, Sąd nie wypowiada się w sposób kategoryczny, wyprzedzająco co do kwestii merytorycznych, albowiem pełna ocena legalności stanowiska organów inspekcji sanitarnych może dotyczyć ustalenia podstawy rozstrzygnięcia, dokonanego w sposób zgodny z regułami kodeksu postępowania administracyjnego. Prowadząc postępowanie organ winien ustosunkować się również do zarzutów i argumentów skarżącego, zgłoszonych w toku postępowania sądowego. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z 30.08.2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270).