II SA/Kr 223/01

WyrokWSA w Krakowie2004-07-06

Skład orzekający: Wiesław Kisiel, Dorota Dąbek, Piotr Lechowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów, oparta na rzekomym błędzie kreślarskim na mapie ewidencyjnej z 1969 r., została wydana z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności zasad zbierania materiału dowodowego i zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że postępowanie ewidencyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasad zbierania materiału dowodowego i zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu. Brak było dokumentacji źródłowej potwierdzającej błąd kreślarski, a sposób dokumentowania czynności utrudniał weryfikację. Sąd podkreślił, że postępowanie ewidencyjne nie jest właściwe do rozstrzygania sporów o zasięg prawa własności.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o wprowadzeniu z urzędu zmian w ewidencji gruntów, polegających na zmianie numerów i powierzchni działek ewidencyjnych, co miało wynikać z błędu kreślarskiego na mapie ewidencyjnej z 1969 r. Skarżący M. K. kwestionował te zmiany, twierdząc, że pozbawiają go części własności. Organy administracji utrzymywały w mocy decyzję, opierając się na ustaleniach o błędnym skartowaniu drogi i wynikających z tego nieprawidłowościach w powierzchniach działek. Skarżący zarzucał fałszowanie dokumentów i sprzeczność decyzji z prawem.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wraz z poprzedzającą ją decyzją Starosty.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Kisiel Sędziowie AWSA Dorota Dąbek NSA Piotr Lechowski sprawozdawca Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2004 r sprawy ze skargi M. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 14 grudnia 2000 r, Nr : [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian ewidencji gruntów uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania M. K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 20 i art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne ( t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 100 poz. 1086), decyzją z dnia 14 grudnia 2000 r. znak.: [...] , utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty z dnia [...] 2000 r. znak: [...] orzekającą o wprowadzeniu z urzędu zmian w ewidencji gruntów wsi [...] gmina [...] , w odniesieniu do nieruchomości oznaczonych numerami działek ewid. [...] i [...]. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego przyjęto następujące ustalenia faktyczne i motywy prawne rozstrzygnięcia: Wprowadzona decyzją Starosty z dnia [...] 2000 r., z urzędu zmiana w ewidencji gruntów wsi [...] gminy [...] polegała na: - zmianie numeru działki ewid. [...] na dz. ewid. [...] i sprostowaniu powierzchni działki z 0.1100 ha na 0.1800 ha, oraz - zmianie numeru działki ewid. [...] na [...] i sprostowaniu powierzchni działki z 0.9700 ha na 0.9000 ha. Podstawę faktyczną wprowadzonej zmiany z urzędu stanowiło ustalenie, że mapa ewidencyjna sporządzona w 1969 r. zawierała błąd kreślarski, polegający na niewłaściwym skartowaniu pasa drogowego stanowiącego działkę [...] , czego następstwem było niewłaściwe określenie powierzchni działek przylegających do tej drogi, a w tym działek ewid. [...] i [...] . Od decyzji odwołał się M. K., kwestionując stanowisko organu I instancji i podnosząc, że decyzja pozbawia go 700 m- powierzchni własności "ustanowionej" w akcie notarialnym, którym nabył swoją nieruchomość. Rozpatrując sprawę w następstwie odwołania, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego ponownie ocenił zebrany materiał i doszedł do ustaleń własnych, w zasadzie zgodnych z ustaleniami organu I instancji. Wynika z nich, że następstwem, niewłaściwego w wyniku błędu kreślarskiego, skartowania na mapie ewidencyjnej w 1969 r., pasa drogowego oznaczonego Nr działki [...] , było błędne obliczenie przy zastosowanej metodzie analityczno-graficznej ( szerokość działki-analitycznie z pomiaru, długość graficznie z mapy) powierzchni szeregu przylegających do tej drogi działek. Działki położone po stronie południowej miały powierzchnię zawyżoną, a położone po stronie północnej, powierzchnię zaniżoną. Działki nr [...] , [...] i [...] o łącznej powierzchni 1.2300 ha stanowiły nieruchomość Skarbu Państwa objętą księgą wieczystą i cała ta nieruchomość została sprzedana T. B. w 1982 r. aktem notarialnym Nr [...] . Działka [...] położona była po północnej stronie drogi, a działka [...] po jej stronie południowej, a działka [...] położona również po stronie południowej drogi nie przylegała bezpośrednio do tej drogi. Według ewidencji gruntów w chwili nabycia nieruchomości przez T. B. od Skarbu Państwa powierzchnia działki [...] wynosiła 0.1100 ha, działki [...]- 0.9700 ha, a działki [...] - 0.1500 i powierzchnia łączna całej nieruchomości była zgodna z ich tytułem własności. Aktem notarialnym z [...] 1985 r. Nr rep. [...] T. B. i K. B. z nieruchomości obj. KW [...] , składającej się z działek [...],[...] i [...] o w/w powierzchniach, sprzedali M. i J. małżeństwu C. działkę Nr [...] (położoną po północnej stronie drogi - działki [...] ), o pow. wg aktu notarialnego 11 arów. Kolejnym aktem notarialnym z dnia [...] 1990 r. Nr Rep. [...] T. B. i K. B. sprzedali M. K., cała pozostałą nieruchomość obj. KW [...] składająca się z działek Nr [...] o pow. 97 arów i [...] o pow. 15 arów. Organ odwoławczy przyjął, że już w latach siedemdziesiątych, podczas kolejnych opracowań geodezyjnych ( według organu I instancji - w trakcie modernizacji operatu w latach 1984-1988), dostrzeżono błędy obliczeniowe powierzchni działek przylegających do drogi ( działki [...] ), po obu jej stronach i po przeanalizowaniu przyczyn podjęto czynności geodezyjne mające na celu ich wyeliminowanie. W wyniku powyższego w rejestrze gruntów wsi [...] , zaewidencjonowanym w dniu [...] .1988, za Nr [...] w Wojewódzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Filia w [...], powierzchnie kompleksu działek przylegających do drogi Nr [...] wykazane zostały prawidłowo t. j. zgodnie ze stanem faktycznym na gruncie. W ewidencji gruntów działka [...] , otrzymała oznaczenie [...] i pow. 0.90 ha w miejsce 0.97 ha, natomiast położona po północnej stronie drogi Nr [...] działka [...] , otrzymała w ewidencji oznaczenie jako działka [...] i powierzchnię 0.1800 ha, w miejsce 0.1100 ha. Wprowadzone zmiany w ewidencji gruntów, nie zostały zgłoszone sądowi prowadzącemu księgi wieczyste. Podczas zawierania kolejnych aktów notarialnych nie porównano stanu uwidocznionego w księdze wieczystej z aktualnym zapisem w ewidencji gruntów, co spowodowało przeniesienie własności nieruchomości z błędnie obliczoną powierzchnią działek. Wskazano, że już w 1991 r. na zlecenie M. K. sporządzona została mapa podziału działki ewidencyjnej Nr [...] o pow. 0.90 ha na działki [...] o pow. 0.20 ha i [...] o pow. 0.70 ha przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] .1991 r. za Nr [...]. W 1995 r. również na zlecenie M. K. opracowano projekt podziału działki [...] o pow. 0.70 ha, na działki Nr [...] o pow. 0.06 ha i [...] o pow. 0.64 ha, na mapie sytuacyjnej projektu podziału przyjętej dnia [...] 1995 r. do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego za Nr [...] . W następstwie zatwierdzenia projektu tego podziału decyzją, działka Nr [...] o pow. 0.70 ha, uległa podziałowi na działki [...] o pow. 0.06 ha i [...] o pow. 0.64 ha. Aktem notarialnym z dnia [...] 1995 r. Nr rep. [...] M. i H. K., sprzedali J. Ł. działkę [...] o pow. 0.06 ha (6 arów), pozostając właścicielami objętych księgą wieczystą [...] działek ewidencyjnych Nr [...] o pow. 0.1500 ha, [...] o pow. 0.2000 ha i [...] o pow. 0.6400 ha. Podkreślił organ odwoławczy, że M. K. nie kwestionował wówczas przyjętej w ewidencji gruntów numeracji działek i ich powierzchni, mimo że korekta uwidoczniona w operacie ewidencji nie została poprzedzona postępowaniem administracyjnym, zakończonym decyzją umożliwiającą zmianę oznaczeń nieruchomości w księdze wieczystej. Z tych względów w celu "usankcjonowania" zgodności danych przyjętych w ewidencji gruntów ze stanem faktycznym, organ I instancji zlecił w 1999 r. wykonanie mapy geodezyjnej dla całego kompleksu działek przylegających do uprzednio błędnie skartowanej drogi. Opracowana mapa ( wg. organu I instancji - synchronizacyjna) wraz z rejestrem pomiarowym przyjęta w dniu [...] .2000 r. do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej za Nr [...] , odzwierciedla stan faktyczny na gruncie istniejący w 1969 r. w czasie założenia ewidencji gruntów, (jak i stan w dniu [...] 1971 r., według którego wydawano tytuły własności w realizacji ustawy uwłaszczeniowej). Odnosząc się do podnoszonego w odwołaniu zarzutu fałszowania dokumentów, a zwłaszcza według stanu zaewidencjonowanego w rejestrze gruntów wsi [...] w dniu [...] .1988 r. oraz żądania M. K. wydzielenia równoważnika brakującej powierzchni z działki [...] , wskazał organ odwoławczy, że przedmiotem zmian ewidencji jest zmiana powierzchni działek, połączona ze zmianą ich oznaczenia bez zmiany granic tych działek, przy czym działka [...] (poprzednio [...] ), położona była i jest po drugiej (północnej) stronie drogi (dz. [...]), a działka odwołującego się po jej strome - południowej. Zdaniem organu odwoławczego powyższy stan faktyczny uzasadniał rozstrzygnięcie organu I instancji i prowadził do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję złożył M. K.. Skargę zatytułowaną jako "wniosek" oparto na zarzucie naruszenia prawa, a w szczególności na wydaniu zaskarżonej decyzji, w przewidzianych przepisem art. 156 § 1 pkt 2 kpa warunkach nieważności. Zdaniem skarżącego "zaskarżona decyzja wraz z mapą Nr [...] potwierdzającą tą decyzję, są dokumentami sprzecznymi z prawem i decyzjami pierwotnymi" a akty notarialne są "fikcyjne". W skardze, oraz uzupełniających ją pismach z dnia [...] 2001 r. i [...] 2004 r. skarżący podniósł zarzut, że "wszystkie mapy jakie wykonano w tej sprawie oraz szkice i mapy winowajcy geodety (co odnosi skarżący do opracowań geodety B. W.), są sprzeczne z prawdą, rzeczywistością oraz aktami notarialnymi". Podstawowy zarzut skargi opiera się na zarzucie wadliwości ustalenia, że przebieg drogi - działki Nr [...] na mapie ewidencyjnej z 1965 r. przyjętej do ewidencji w 1969 r. został źle skartowany. Powołując się na przedstawione przy skardze inne mapy skarżący dowodzi, że sporządzone w sprawie mapy, celowo sfałszowano by uzasadnić zmianę powierzchni działki [...] z 11 arów, na 18 arów, przy nowym jej oznaczeniu a przebieg drogi na gruncie nie uległ zmianom. Skarżący powołując się na porównanie map sporządzonych [...] .1975 r. przez geodetę T. R. i na mapę sporządzoną w [...] .1990 r. przez geodetę B. W., co od innych działek, położonych po obu stronach drogi [...] wskazuje, że nie wykazywały one różnic powierzchni, co przemawia za tym, iż nie jest prawdziwe ustalenie, że złe skartowanie drogi dotyczyło także innych działek. Podniesiono także, że na stanowiącej załącznik do skargi kopii mapy sytuacyjno-własnościowej z maja 2000 r., przyjętej do zasobu za Nr [...] (w dniu [...] .2000 r.), celowo pokrzywiono drogę. Wywody skargi w znacznej części poświęcono staraniom skarżącego, o uzyskanie odpisów map już po wydaniu decyzji organu II instancji w tym mapy Nr ewid. [...] przyjętej do zasobu, oraz rozbieżnościom usytuowania budowy na sprzedanej działce [...] , względem przebiegu drogi [...] na mapach wydanych na cele postępowania w sprawie budowy. Zdaniem skarżącego, przywołującego stwierdzenia zawarte w uzasadnieniu postanowienia Prokuratury Rejonowej w [...] z dnia [...].1999 r. umarzającego dochodzenie w sprawie poświadczenia nieprawdy na mapach przez geodetę, i usunięcia dokumentów, oraz w piśmie Wojewody [...] z dnia [...] .1999 znak [...] do Starosty Powiatowego w [...] , celem postępowania winno być nowe wytyczenie granic działek [...] i [...] wsi [...]. Akcentując też skarga przesuwanie czasu ustalenia złego "skartowania" drogi na mapie ewidencyjnej i wprowadzenia zmian w ewidencji. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie. Podtrzymując dotychczasowe stanowisko co do ustaleń, że wynikające ze złego skartowania przebiegu na mapie drogi, nieprawidłowe powierzchnie przylegających do niej działek, skorygowano w części opisowej operatu ewidencyjnego (w rejestrze gruntów) na podstawie przyjętego do zasobu w dniu [...] .1988 r. za Nr [...] opracowania geodezyjnego, odnosząc się do zarzutu skargi stwierdzono, że niekwestionowany przebieg drogi wykazanej na mapie sporządzonej w 1975 r. przez geodetę R., zgadza się z jej przebiegiem na aktualnej mapie ewidencyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Skargę wniesiono do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie w sprawie przed tym terminem nie zostało zakończone. Stosownie zatem do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawa podlega rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), przedmiotem kognicji sądów administracyjnych jest kontrola działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod kątem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz. U. Nr 153, poz.1269). W sprawowaniu tej kontroli sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, rozstrzygając o skardze w granicach danej sprawy (art. 134 § 1 ustawy Prawo o p.s.a.). Na płaszczyźnie kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, skarga jest uzasadniona, aczkolwiek z przyczyn innych niż podniesione na jej poparcie. Stosownie do przepisu art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. tj. z 2000 r. Nr 100, poz. 1086 z późn. zm.) - zwanej dalej ustawą-przez ewidencję gruntów i budynków (kataster nieruchomości) rozumie się jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Powyższe informacje - zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy - zawiera operat ewidencyjny, który składa się z map, rejestrów i dokumentów uzasadniających wpisy do rejestrów. Przepis art. 23 nakłada na właściwe organy, sądy i kancelarie notarialne obowiązek przesyłania organowi prowadzącemu ewidencję gruntów i budynków odpisów prawomocnych decyzji i orzeczeń oraz odpisów aktów notarialnych, z których wynikaj ą zmiany danych objętych ewidencją gruntów i budynków. Również właściciele (a w zakresie określonym art. 20 ust. 2 pkt 1 - także władający), stosownie do przepisu art. 22 ust. 2 obowiązani są zgłaszać zmiany danych objętych ewidencją gruntów, a na żądanie organu prowadzącego ewidencję dostarczać dokumenty geodezyjne, kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków. Z powyższego wynika, że wprowadzane w postępowaniu ewidencyjnym do operatu ewidencji gruntów dane mają charakter informacyjny. O treści wprowadzonych danych decydują w zasadzie dokumenty ( orzeczenia, decyzje adm., akty notarialne), wytworzone poza postępowaniem ewidencyjnym w innych postępowaniach. O zakresie i rodzaju zbieranych informacji decyduje ustawa ( art. 20 ) i ewentualnie przepisy wykonawcze. Zupełnie odmiennym od postępowania w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków, jest regulowane przepisami Rozdziału 6 (art. 29 i nast.) ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, postępowanie w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości. Przedmiotem tego postępowania jest - w razie sporu - ustalenie przebiegu granic nieruchomości przez określenie punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów (art. 29 ust. 1). Właściwymi do przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego są inne organy, niż powołane do prowadzenia ewidencji gruntów, inny jest też tryb postępowania odwoławczego, gdyż stronie niezadowolonej z ustalenia decyzją o rozgraniczeniu przebiegu granicy, służy prawo żądania przekazania sprawy sądowi (art. 30 ust. 1, art. 33 ust. 3). Prawomocne orzeczenia i ostateczne decyzje ustalające przebieg granic nieruchomości, w świetle art. 37 ust. 2 ustawy należą do dokumentów, na podstawie których następuje ujawnienie zmian w ewidencji gruntów. Postępowanie o rozgraniczenie przeprowadza się z urzędu lub na wniosek strony, przy czym ustawa taksatywnie wymienia przesłanki, w których powstaje obowiązek przeprowadzenia z urzędu postępowania rozgraniczeniowego (art. ust. 1 i 2). Z tych względów całkowicie nietrafne są zarzuty skargi, podważające oparcie zaskarżonej decyzji na przepisach dotyczących wyłącznie ewidencji gruntów, i upatrujące naruszenia prawa, przez zaniechanie postępowania rozgraniczeniowego. Ustawa Prawo geodezyjne i kartograficzne nie określa zasad prowadzenia ewidencji w postępowaniu ewidencyjnym i wprowadzenia w niej zmian. Po wejściu w życie ustawy czyniły to początkowo postanowienia załącznika do Zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów (Mon. Pol. Nr 11 poz. 98 z późn. zm.), określającego zasady i sposób zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów oraz sporządzania wykazów gruntowych. Powyższe Zarządzenie utraciło moc z datą wejścia w życie Rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 158, poz. 813 z późn. zm.), z tym, że przepisy § 65 ust. 2 i § 61 Rozporządzenia określały sytuacje, w których do prowadzenia ewidencji i istniejących operatów ewidencji gruntów i budynków stosuje się przepisy Zarządzenia z 20 lutego 1969 r. Oba powyższe akty prawne, posługiwały się terminem prostowania ujawnionych w ewidencji błędów i pomyłek (§ 67 pkt 6 Zarządzenia, § 30 ust. 4 Rozporządzenia), regulując przesłanki, oraz tryb i formy rozstrzygnięcia prostującego ewidencję ( § 72 ust. 1 i ust. 4 w zw. z § 64 Zarządzenia oraz § 30 ust. 2 i 4 w zw. z ust. 31 ust 1 Rozporządzenia). Rozstrzygnięcie zatem w jakim zakresie następuje sprostowanie błędów i pomyłek ewidencji gruntów, następowało na podstawie aktu wydanego w postępowaniu ewidencyjnym. Sytuacja taka, stanowiła wyjątek od wskazanej wyżej reguły, wprowadzania w ewidencji zmian na podstawie dokumentów powstałych poza postępowaniem ewidencyjnym. Z dniem 1 lipca 2000 r. utraciły moc przepisy Rozporządzenia Ministrów Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów, a tym samym ustała podstawa stosowania do istniejących operatów przewidzianych tym Rozporządzeniem - przepisów Zarządzenia Ministrów Rolnictwa i Gospodarki Komunalnej z dnia 20 lutego 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów. Utrata mocy przez przepisy powołanego Rozporządzenia z 17 grudnia 1996 r. w sprawie ewidencji gruntów z dniem 1 lipca 2000 r., nastąpiła na podstawie regulacji zawartej w art. 74 w zw. z art. 16 pkt 21 ustawy z dnia 21 stycznia 2000 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem administracji publicznej (Dz. U. Nr 12, poz. 136 z późn. zm.), powiązanej z brzmieniem art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo Geodezyjne i kartograficzne (stanowiącym podstawę Rozporządzenia), nadanym od dnia 1 stycznia 1999 r., przepisem art. 60 pkt 22 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668). Takie samo stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 18.09.2001 r. sygn. II SA/Kr 784/01 oraz z dnia 14.02.2002 r. II SA/Kr 1442/01. W okresie od dnia 1 lipca 2000 r., do dnia 3 czerwca 2001 r., brak było przepisów wykonawczych opartych na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, tj. do dnia wejścia w życie (§ 89) Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Podstawę wydania rozporządzenia przez ten Organ stanowił przepis art. 26 ust. 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, w brzmieniu nadanym z mocą od dnia 23 lutego 2001 r. przepisem art. 31 w zw. z art. 79 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie niektórych upoważnień ustawowych do wydawania aktów normatywnych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 120, poz. 1268). Brak w czasie wydania zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, uregulowania postępowania ewidencyjnego, w tym w zakresie wprowadzania w ewidencji gruntów zmian w drodze prostowania ujawnionych błędów lub pomyłek, obligował organy prowadzące ewidencję do szczególnej dbałości o zachowanie przewidzianych art. 7 i 77 wymogów dotyczących dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, przez zebranie dowodów w zakresie wyczerpującym i zdatnym do poddania ocenie całokształtu materiału dowodowego, przy zapewnieniu stronom czynnego udziału w postępowaniu. Uzasadnienie decyzji winno zaś spełniać wszystkie wymogi art. 107 § 3 kpa. Akta postępowania administracyjnego dowodzą, że: - brak w nich zawiadomienia opartego na przepisie 61 § 4 kpa o wszczęciu (z urzędu, na wniosek) postępowania i o jego przedmiocie, - datowane na dzień [...] .2000 r.(k.28) zawiadomienie o wszczęciu postępowania, odwołuje się do przepisu art. 10 kpa i w istocie jest już zawiadomieniem o zebranym materiale dowodowym, mającym umożliwić stronom czynny udział w sprawie i wypowiedzenie się do zebranego materiału dowodowego, - dokumenty akt nie były składane chronologicznie. Poprzedzające w/w "zawiadomienie", pismo z dnia [...] .2000 r. (k.27) zawiadamiające o przedłużeniu terminu wydania decyzji do dnia [...] .2000 r., powołuje się na konieczność usunięcia usterek na mapie sytuacyjnej Nr [...] . Mapy takiej w aktach brak (jej kopię przedłożył skarżący przy skardze). - znajdująca się przed decyzją organu I instancji (k.30) z dnia [...] 2000 r. mapa sytuacyjno-własnościowa Nr [...] , do której odwołuje się uzasadnienie organu I instancji, została przyjęta do zasobu w dniu [...].2000 r. (k. 29). Poprzedzające w/w decyzję, dokumenty wszyte przed tą decyzją (k.18,17,16,15,14,13-8), opatrzone są stwierdzeniem co do zgodności z oryginałem datą [...] .2000 r., a więc po wydaniu decyzji. Akta początkuje przedłożona przez skarżącego w dniu [...] .2000 r. dokumentacja (oznaczona jako tom I), zawierająca ponownie numerację od 1-19. Okoliczność iż - jak wynika z akt - równocześnie prowadzono postępowanie co do zmian ewidencji dotyczących innych podmiotów, i posługiwano się w części tą sama dokumentacją geodezyjną, nie usprawiedliwia jednak sposobu dokumentowania czynności postępowania administracyjnego w konkretnej sprawie, w sposób utrudniający organowi orientację w chronologii zdarzeń i czynności oraz utrudniający weryfikację tych czynności, na płaszczyźnie spełnienia wymogów przepisów prawa. Przyjęte przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji i akceptowane w zaskarżonej decyzji organu odwoławczego ustalenie, że mapa ewidencyjna wsi opracowana na podstawie pomiarów bezpośrednich w latach 1965-1969 była obarczona błędem kreślarskim, polegającym na niewłaściwym skartowaniu pasa drogowego oznaczonego Nr działki [...] , nie znajduje odbicia w złożonym w aktach dokumencie geodezyjnym w postaci opinii (opracowania) stwierdzającego błąd w skartowaniu drogi na mapie i obrazującego (porównawczo), przebieg działki [...] na mapach ewidencyjnych z 1969 r. i mapach z 1988 r. i 2000 r. Na rozprawie przed Sądem, pełnomocnik organu odwoławczego wyjaśnił (czego uzasadnienie nie czyni), że "skartowanie" oznacza naniesienie na mapę wyników pomiarów w terenie utrwalonych na szkicach i dziennikach pomiarów. W świetle tego wyjaśnienia, akta sprawy nie zawieraj ą dokumentacji źródłowej, na której oparto ogólne ustalenie organu II instancji, że następstwem błędnego skartowania przebiegu działki [...] , przy zastosowaniu metody analityczno-graficznej, było zawyżenie powierzchni działek położonych na południe i zaniżenie powierzchni działek położonych po północnej stronie działki [...]. Istota decyzji organu I instancji, sprowadza się, jak to określił organ odwoławczy do "usankcjonowania zgodności danych ewidencyjnych ze stanem faktycznym na gruncie istniejącym zarówno w czasie założenia ewidencji gruntów (1969 r.) jak i w dniu [...] 1971 r." Z rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji nie wynika, czy wprowadzone zmiany "sankcjonują" tylko zmianę w części opisowej operatu ewidencji - uwidocznione już w rejestrze gruntów od 1988 r. (k. 10-8), czy też także zmiany w części kartograficznej operatu. Nie są też wyjaśnione rozbieżności pomiędzy ustaleniami organu I instancji, wedle których obarczenie błędem kreślarskim mapy ewidencyjnej w 1969, stwierdzono w trakcie modernizacji operatu ewidencji wsi [...] wykonanej w latach 1984-1988, i organu II instancji, według którego błędy dostrzeżono w latach "siedemdziesiątych" podczas kolejnych opracowań geodezyjnych, a w wyniku czynności geodezyjnych mających na celu ich wyeliminowanie, "w rejestrze gruntów zaewidencjonowanym w dniu [...] .1988 r. pod Nr [...] powierzchnie ... zostały wykazane prawidłowo". O ile zatem przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, mimo braku w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji (i decyzji I instancji), przepisów dotyczących postępowania ewidencyjnego, nie wyłączały dopuszczalności wprowadzenia w ewidencji zmian w celu sprostowania błędów tej ewidencji, o tyle z uwagi na istotę takiego sprostowania, które merytorycznie zmienia wpis w ewidencji, naruszenie przewidzianych art. 7 i 77 kpa zasad zbierania materiału dowodowego niezbędnego do załatwienia sprawy, oraz zasad dotyczących zapewnienia stronie możliwości czynnego udziału na całym etapie postępowania administracyjnego (61 § 4, 10 § 1 kpa), mogło mieć wpływ na ocenę zebranego materiału dowodowego i poczynione ustalenia, a konsekwencji na wynik sprawy. Te okoliczności, a nie zarzuty skargi, decydują o uchyleniu zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji. Skutkiem tego orzeczenia jest ponowne rozpatrywanie sprawy przez organ administracji publicznej. Przepis art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ściśle określa rodzaje rozstrzygnięć jakie może podjąć sąd administracyjny uwzględniając skargę na decyzję. Naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy daje - stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy - podstawę do uchylenia decyzji ( w całości lub w części). Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 ustawy, Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji ( lub postanowienia ), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub w innych przepisach. Przepis art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa wyczerpująco wymienia przesłanki, których zaistnienie daje podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji. Sytuacja taka w sprawie nie zachodzi, przytoczone w skardze zarzuty mające uzasadniać "nieważność" decyzji, oparte są na innych okolicznościach nie przewidziane art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa. W szczególności podniesione przez skargę zarzuty kwestionujące prawdziwość map czy innych dokumentów geodezyjnych oraz ocenę zebranego materiału dowodowego, nie są adekwatne dla powołanej w skardze podstawy z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. gdyż wydanie decyzji nastąpiło co prawda z naruszeniem przepisów postępowania (które mogło mieć wpływ na wynik sprawy), co nie ma jednak - w okolicznościach sprawy - charakteru rażącego w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Sądy administracyjne nie zastępują organów administracji publicznej w załatwianiu spraw. W ocenie zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, nie mieści się zatem kompetencja Sądu, do czynienia ustaleń w miejsce tych organów, a w szczególności ocena, czy zebrane mapy są "fałszywe". W toczącym się postępowaniu, w którym winny brać udział wszystkie strony (przy uwzględnieniu, że działka [...] , której ogólnej powierzchni dotyczy zmiana) ulegała podziałom wprowadzonym do ewidencji), skarżący będzie miał możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, oraz zgłaszać wnioski i żądania co do postępowania dowodowego. Przedmiotem postępowania ewidencyjnego nie mogą być natomiast okoliczności związane ze sporem co do zasięgu prawa własności. Czym innym jest sprostowanie powierzchni źle oznaczonej na mapie działki [...] , dla której północną granicę stanowi działka [...] (droga o niezmienionej na gruncie konfiguracji), a czym innym, wynikające z oświadczenia skarżącego złożonego na rozprawie przed Sądem przeświadczenie, że aktem notarialnym nabył także grunt położony po północnej stronie działki [...] . Ewentualna kwestia zasięgu prawa własności może być przedmiotem postępowań innych (np. administracyjno-sądowego o rozgraniczenie, czy sądowego o wydanie nieruchomości) niż postępowanie ewidencyjne. Rozpatrując sprawę ponownie, będą miały organy na uwadze, że obecne postępowanie w sprawie ewidencji gruntów i budynków reguluje Rozporządzenie Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 (Nr 38, poz. 454), które nie zna pojęcia "prostowania błędów w ewidencji", posługując się instytucją jej aktualizacji (§ 46 in). Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit."c" i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). O kosztach postępowania nie orzeczono, wobec złożonego przez skarżącego oświadczenia, że ich nie liczy. Wobec wprowadzenia zmian w ewidencji w zakresie objętym zaskarżoną decyzją, jeszcze przed jej wydaniem, brak było przesłanek do stosowania art. 152 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło